De WAIS onderzoekt het algemene cognitieve niveau en verschillen tussen vier cognitieve gebieden
WAIS staat voor Wechsler Adult Intelligence Scale. Een bevoegde professional neemt verschillende opdrachten één op één af en vergelijkt de prestaties met de normen voor dezelfde leeftijdsgroep.
Het resultaat bevat Totaal IQ (TIQ; internationaal vaak FSIQ) voor het algemene cognitieve niveau en vier indexen: verbaal begrip, perceptueel redeneren, werkgeheugen en verwerkingssnelheid. De WAIS laat niet alleen zien hoe hoog het IQ is, maar ook bij welke soorten opdrachten je vaardigheden gemakkelijker tot hun recht komen en waar de belasting eerder oploopt.
Totaal IQ en de vier indexen van de WAIS-IV-NL
| Score | Wat de score weergeeft |
|---|---|
| Totaal IQ (TIQ; FSIQ) | Algemeen cognitief niveau over verschillende soorten opdrachten |
| Verbaal Begrip Index (VBI) | Woordbetekenissen en verworven kennis gebruiken |
| Perceptueel Redeneren Index (PRI) | Relaties en regels uit vormen en visuele informatie afleiden |
| Werkgeheugen Index (WgI) | Informatie korte tijd vasthouden terwijl je ermee werkt |
| Verwerkingssnelheid Index (VsI) | Visuele informatie snel zoeken en vergelijken en er met een handeling op reageren |
Lees afzonderlijk waar een score ligt ten opzichte van leeftijdsgenoten en hoe hoog of laag die score is ten opzichte van je andere indexen. De laagste index binnen je eigen profiel kan ten opzichte van leeftijdsgenoten nog steeds hoog zijn.
Bij hetzelfde TIQ kunnen de vier indexen anders verdeeld zijn. Ligt de VsI bijvoorbeeld lager dan de andere indexen, dan kan het verwerken van veel visuele informatie binnen een tijdslimiet meer belasting geven dan het begrijpen van de inhoud.
De betekenis van TIQ staat in wat FSIQ is, de opbouw van de indexen in de betekenis van WAIS-indexen en de verbinding tussen scoreverschillen en dagelijkse situaties in een WAIS-resultaat lezen.
De WAIS-IV-NL bestaat uit tien kernsubtests en vijf aanvullende subtests
De WAIS-IV-NL telt vijftien subtests. Gewoonlijk worden tien kernsubtests gebruikt om Totaal IQ en de vier indexen te berekenen. De vijf aanvullende subtests kunnen extra informatie geven of onder vastgelegde voorwaarden een kernsubtest vervangen.
| Index | Kernsubtests | Aanvullende subtests |
|---|---|---|
| VBI | Overeenkomsten, Woordenschat, Informatie | Begrijpen |
| PRI | Blokpatronen, Matrix Redeneren, Figuur Samenstellen | Gewichten, Onvolledige Tekeningen |
| WgI | Cijferreeksen, Rekenen | Cijfers en Letters Nazeggen |
| VsI | Symbool Zoeken, Symbool Substitutie Coderen | Figuur Zoeken |
Niet iedereen maakt alle vijftien subtests. Drie aanvullende subtests zijn bovendien alleen genormeerd voor 16:0 tot en met 69:11 jaar.
Veelvoorkomende redenen om een WAIS te laten afnemen
De WAIS wordt gebruikt bij diagnostiek, voor zelfinzicht en om passende ondersteuning of aanpassingen in onderwijs of werk te bepalen.
Binnen de geestelijke gezondheidszorg kan de WAIS bijvoorbeeld deel uitmaken van een breder onderzoek naar ADHD, autisme of een verstandelijke beperking. De scores worden dan samen gelezen met gesprekken, de ontwikkelingsgeschiedenis en informatie over functioneren thuis, op school of op het werk. Ook bij niet-aangeboren hersenletsel, re-integratie en revalidatie kan een intelligentieonderzoek helpen bepalen welke werkwijze en ondersteuning passen.
Heb je een professionele beoordeling of een verslag voor een externe partij nodig, kies dan een traject dat de vereiste beoordeling en verslagvorm omvat. Gaat het om zelfinzicht, dan is het vooral belangrijk dat de terugkoppeling de scores verbindt met situaties uit je dagelijks leven. Hoe verschillen in het IQ-profiel binnen ontwikkelingsonderzoek worden gebruikt, staat in IQ-profiel en ontwikkelingsonderzoek.
Leeftijd, afnameduur en resultaat van de WAIS-IV-NL
De WAIS-IV-NL uit 2012 is de huidige Nederlandse editie. De test is bedoeld voor 16 jaar en 0 maanden tot en met 84 jaar en 11 maanden en omvat dus ook 16- en 17-jarigen.
De internationale WAIS-5 verscheen in 2024 in de Verenigde Staten; Pearson verwacht de Nederlandse WAIS-5-NL in 2027. Tot die tijd blijft WAIS-IV-NL de huidige Nederlandse editie. De bekende structurele veranderingen staan in het verschil tussen WAIS-IV en WAIS-5; de Nederlandse planning staat in wanneer de WAIS-5-NL verschijnt.
Tijdens de afname beantwoord je vragen met woorden, redeneer je met figuren, leg je patronen met blokken, houd je getallen kort vast en bewerk je ze, en zoek of schrijf je symbolen binnen een tijdslimiet. Pearson noemt voor de volledige WAIS-IV-NL een afnameduur van ongeveer 1,5 tot 2,5 uur. De afname kan op papier of digitaal via Q-interactive plaatsvinden; bij de digitale vorm gebruikt de professional twee iPads. Beide vormen blijven een individuele professionele afname.
Na de scoreberekening en interpretatie volgt de uitslag meestal in een later gesprek of verslag. Bij een losse particuliere WAIS is één tot twee weken een gebruikelijke termijn; een breder diagnostisch traject kan langer duren. Voor extern gebruik heb je een schriftelijk verslag nodig dat voldoet aan de eisen van de ontvangende partij.