Bij Matrix Redeneren kies je het ontbrekende deel van een matrix of reeks
Bij de WAIS-IV-NL-subtest Matrix Redeneren bekijkt de deelnemer figuren die volgens een bepaalde relatie zijn geordend en kiest uit antwoordopties welk figuur op de ontbrekende plaats past. Het gaat niet om het figuur dat er alleen het meest op lijkt, maar om de optie die dezelfde onderliggende relatie volgt.
De opdrachten kunnen een matrix met rijen en kolommen of een opeenvolgende reeks figuren gebruiken. Matrix Redeneren is samen met Blokpatronen en Figuur Samenstellen een kernsubtest van de Perceptueel Redeneren Index (PRI). Als kernsubtest maakt Matrix Redeneren deel uit van de WAIS-IV-NL voor 16:0 tot en met 84:11 jaar.
Regels kunnen vorm, richting, positie, aantal en invulling combineren
Om de relatie te vinden, moet duidelijk worden welke kenmerken gelijk blijven en welke veranderen. Relevante kenmerken kunnen zijn:
- vorm of lijn
- richting
- positie
- grootte
- aantal
- invulling of arcering
Een kenmerk kan onveranderd blijven, stapsgewijs verschuiven, tussen rijen of kolommen wisselen of met een ander kenmerk worden gecombineerd. De moeilijkheid hangt niet alleen af van hoe gedetailleerd een figuur is. Ook meerdere richtingen tegelijk vergelijken en verschillende relaties in één antwoord samenbrengen vergroot de belasting.
Regels ontdekken, relaties integreren en hypothesen toetsen
De oplossing kan in drie overlappende processen worden gelezen:
- Regels ontdekken — bepalen welk figuurkenmerk op welke manier verandert
- Relaties integreren — informatie uit meerdere rijen, kolommen of kenmerken tot één structuur samenbrengen
- Hypothesen toetsen — controleren of de veronderstelde regel ook op de andere zichtbare delen past
Matrix Redeneren is een kenmerkende taak voor fluïde redeneren (Gf): uit nieuwe informatie wordt een regel afgeleid zonder dat een eerder geleerde formule wordt gegeven. De taak hangt ook samen met algemene intelligentie, de g-factor. Regels ontdekken, integreren en toetsen zijn geen drie afzonderlijke scores, maar processen die samen in de prestatie zichtbaar worden.
Wat een hogere of lagere score op Matrix Redeneren kan laten zien
Bij een hogere score lukt het ten opzichte van leeftijdsgenoten relatief goed om in nieuwe visuele informatie de relevante kenmerken te selecteren, abstracte regels te ontdekken en meerdere relaties tot één antwoord te integreren.
Bij een lagere score kan de belasting liggen bij het kiezen van relevante kenmerken, het herkennen van veranderingen en overeenkomsten, het tegelijk vasthouden van meerdere regels of het loslaten van een eerste hypothese die niet overal past. De score mag daarom niet tot één enkel vermogen als ‘patronen zien’ worden teruggebracht.
Ligt Matrix Redeneren duidelijk hoger dan Figuur Samenstellen, dan lijkt regels ontdekken relatief sterker dan vormen mentaal ontleden en combineren. Ligt Matrix Redeneren duidelijk hoger dan Gewichten, dan lijkt visuele inductie relatief sterker dan kwantitatieve gelijkwaardigheidsrelaties afleiden. De volledige leesvolgorde staat in een WAIS-resultaat lezen.
Het verschil met Figuur Samenstellen en Gewichten
| Subtest | Directe taak | Redenering die centraal staat |
|---|---|---|
| Matrix Redeneren | Het ontbrekende deel van een matrix of reeks kiezen | Veranderingen, posities en relaties tot een visuele regel integreren |
| Figuur Samenstellen | De onderdelen kiezen die samen de voorbeeldvorm maken | Vormen mentaal ontleden, roteren en combineren |
| Gewichten | Een balans aanvullen zodat een gelijkwaardige relatie ontstaat | Kwantitatieve gelijkwaardigheidsrelaties afleiden |
De drie subtests gebruiken visuele informatie, maar Matrix Redeneren draait om de regel tussen figuren, Figuur Samenstellen om de interne opbouw van één vorm en Gewichten om hoeveelheidsrelaties tussen symbolen.
Matrix Redeneren is niet hetzelfde als een test van Mensa Nederland
De officiële toelatingstest van Mensa Nederland is een afzonderlijke Nederlandstalige groepsafname. De uitslag wordt als ruwe scores en percentielen gegeven, niet als IQ-getal. De openbare thuistest is alleen een indicatie. Geen van beide is de subtest Matrix Redeneren van de WAIS-IV-NL.
Mensa Nederland heeft daarnaast een route om resultaten van een elders door een professional afgenomen intelligentietest te laten beoordelen. Daarbij gelden eisen voor het volledige onderzoeksdocument; één score op Matrix Redeneren is niet op zichzelf de toelatingsroute. De routes worden gescheiden uitgelegd in de gids voor Mensa Nederland.
Matrix Redeneren in BrainTypeIQ is een andere meting
Matrixredeneren in BrainTypeIQ vraagt eveneens om uit vorm, richting, positie of aantal een relatie af te leiden en de passende optie te kiezen. Beide taken doen zo een beroep op fluïde redeneren met figuren.
De concrete itemset, afname, timing, scoreberekening en normering zijn echter verschillend. Een BrainTypeIQ-score op matrixredeneren is daarom geen WAIS-IV-NL-score op Matrix Redeneren en kan niet rechtstreeks als dezelfde meting worden gelezen.