In een WAIS-resultaat geeft Totaal IQ het algemene niveau weer, terwijl verschillen tussen de vier indexen laten zien bij welke taakvoorwaarden je vaardigheden gemakkelijker tot hun recht komen en waar de belasting eerder oploopt.
De subtests en wat tijdens de afname gebeurt, helpen verklaren waardoor die verschillen ontstaan. De kern van de interpretatie is dat je scoreverschillen verbindt met de omstandigheden waarin prestaties op het werk, tijdens het leren of in gesprekken veranderen.
Totaal IQ geeft het algemene cognitieve niveau weer
Totaal IQ (TIQ; internationaal vaak FSIQ) is een samengestelde score over verschillende cognitieve gebieden. Op een schaal met gemiddelde 100 en standaarddeviatie 15 geeft TIQ het algemene cognitieve niveau weer ten opzichte van mensen uit dezelfde leeftijdsgroep.
Het percentiel in een verslag geeft je positie binnen die leeftijdsgroep aan. Het betrouwbaarheidsinterval toont de bandbreedte van de score wanneer rekening wordt gehouden met meetfout. TIQ is dus geen volkomen vast punt, maar een schatting met een interval eromheen.
Alleen TIQ laat nog niet zien bij welke soorten opdrachten je vaardigheden gemakkelijker tot hun recht komen of wanneer de belasting oploopt. Die opbouw zie je in de vier indexen. De betekenis van de totaalscore staat verder uitgelegd in wat FSIQ is.
Verschillen tussen de vier indexen tonen sterke en belastende taakvoorwaarden
De Verbaal Begrip Index (VBI), Perceptueel Redeneren Index (PRI), Werkgeheugen Index (WgI) en Verwerkingssnelheid Index (VsI) geven zowel het niveau ten opzichte van leeftijdsgenoten als de relatieve hoogte binnen je eigen profiel weer. Wat iedere index meet, staat in de betekenis van WAIS-indexen.
Stel dat de VsI 95 is en de andere indexen rond 120 liggen. De VsI ligt dan ten opzichte van leeftijdsgenoten in het gemiddelde bereik, maar is binnen het eigen profiel relatief laag. Visuele informatie zoeken en het antwoord onder tijdsdruk met de hand invullen kan dan een knelpunt vormen bij het benutten van sterk begrip en redeneervermogen.
Een indexverschil vertelt daarom niet alleen welke score hoger of lager is, maar ook hoe de prestaties van dezelfde persoon kunnen veranderen wanneer de taakvoorwaarden veranderen.
Als het verslag een formele analyse van indexverschillen bevat, geeft statistische significantie aan of een verschil moeilijk door meetfout alleen te verklaren is. De basisfrequentie geeft aan hoe vaak een verschil van die omvang in de normgroep voorkomt. Samen laten deze gegevens zien hoe duidelijk en hoe gebruikelijk het verschil tussen de vier indexen is.
Subtests en observaties tijdens de afname helpen de reden voor het verschil verklaren
De vier indexen tonen verschillen tussen brede gebieden. De subtests maken concreter bij welke taakvoorwaarden het verschil groter werd, zoals visueel zoeken, mondelinge informatie vasthouden, schrijven of werken binnen een tijdslimiet. Geschaalde subtestscores hebben een gemiddelde van 10 en een standaarddeviatie van 3; dat is een andere schaal dan TIQ en de indexscores met gemiddelde 100.
Binnen dezelfde VsI vragen symbolen zoeken en vergelijken iets anders dan symbolen blijven schrijven volgens een voorbeeld. Is vooral de tweede taak lager, dan is ‘lagere verwerkingssnelheid’ nog niet de eindconclusie. De motorische uitvoering en de vaste werkwijze kunnen mede verklaren onder welke omstandigheden de belasting opliep.
Ligt de WgI binnen het profiel lager, ging mondeling aangeboden informatie tijdens de afname gemakkelijk onderweg verloren en gebeurt hetzelfde bij dagelijkse meerstapsinstructies? Dan sluiten één stap tegelijk aanbieden en kernpunten schriftelijk vastleggen aan op het waargenomen proces. Ligt de VsI relatief lager en blijven antwoorden nauwkeurig maar raakt de tijd op, dan kun je bekijken wat er verandert bij meer tijd of een andere antwoordvorm.
Bij de terugkoppeling is het daarom belangrijker om te bepalen waar het scoreverschil zichtbaar werd en in welke dagelijkse situatie dezelfde voorwaarde terugkomt dan om alleen het puntenverschil te benoemen. Hoe je verschillen tussen cognitieve vaardigheden met het dagelijks leven verbindt, staat in een cognitief profiel lezen.