Fluïde redeneren bouwt een aanpak op voor nieuwe problemen
Bij fluïde redeneren gaat het niet om hoeveel je weet of hoe snel je rekent, maar om het ontdekken van relaties en regels in een nieuw probleem en het opbouwen van een aanpak. Ook de termen fluïde intelligentie en fluïde redeneervermogen verwijzen naar Gf.
Je gebruikt Gf om uit voorbeelden een gemeenschappelijke regel af te leiden, gegeven voorwaarden stap voor stap te volgen of uit verhoudingen en gelijkwaardigheid een onbekende waarde te bepalen. Dit heet respectievelijk inductief, deductief en kwantitatief redeneren. Gf werkt niet alleen bij figuren, maar ook in problemen met taal of getallen.
Situaties waarin een hogere of lagere Gf zichtbaar wordt
| Probleemsituatie | Bij een hogere Gf | Bij een lagere Gf |
|---|---|---|
| Impliciete regels | Uit enkele voorbeelden gemakkelijk de gemeenschappelijke regel herkennen | Meer pogingen nodig hebben of meer fouten maken wanneer de regel niet expliciet wordt genoemd |
| Meerdere relaties | Relaties tussen vormen, getallen of posities tot één aanpak combineren | Een afzonderlijke regel wel volgen, maar bij meerdere regels gemakkelijker een deel missen |
| Hypothesen toetsen | Een mogelijke regel op alle voorbeelden toepassen en ongeschikte kandidaten uitsluiten | Een opvallend kenmerk als regel aannemen zonder voldoende te controleren of het overal geldt |
| Veranderde voorwaarden | Vanuit de nieuwe voorwaarden een andere aanpak opbouwen | Een eerdere aanpak blijven gebruiken terwijl de regel is veranderd |
In de WAIS-IV-NL komt Gf sterk terug in Matrix Redeneren en Gewichten
In de huidige WAIS-IV-NL staan Matrix Redeneren en Gewichten binnen de Perceptueel Redeneren Index (PRI). Matrix Redeneren is een kernsubtest; Gewichten is voor de leeftijden 16:0 tot en met 69:11 een aanvullende subtest.
| Subtest | Redenering die vooral wordt gevraagd |
|---|---|
| Matrix Redeneren | Uit de plaatsing en verandering van figuren een impliciete regel afleiden |
| Gewichten | Vanuit evenwicht en gelijkwaardigheid een onbekende kwantitatieve relatie afleiden |
In de WAIS-IV-NL komen fluïde redeneren en visueel-ruimtelijke verwerking (Gv) samen in de PRI. In de internationale Engelstalige WAIS-5 vormen Matrix Reasoning en Figure Weights de Fluid Reasoning Index (FRI), die losstaat van de Visual Spatial Index (VSI).
Dit is de indeling van de internationale WAIS-5. De huidige WAIS-IV-NL gebruikt de PRI en rapporteert niet de afzonderlijke FRI en VSI. Hoe je Gf en Gv binnen de PRI aan de hand van de subtests van elkaar onderscheidt, staat in de uitleg over een lagere score op perceptueel redeneren.
Het verschil tussen fluïde en gekristalliseerde intelligentie
Het verschil tussen fluïde intelligentie (Gf) en gekristalliseerde intelligentie (Gc) is of je vanuit een nieuwe relatie een oplossing opbouwt of eerder verworven kennis gebruikt.
| Domein | Wat je vooral gebruikt | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Gf: fluïde intelligentie | Relaties en regels die je ter plekke ontdekt | De veranderingsregel in een onbekende reeks figuren afleiden |
| Gc: gekristalliseerde intelligentie | Eerder opgebouwde woordenschat, kennis en begrippen | Een tekst begrijpen met vaktermen en relevante achtergrondkennis |
Wanneer je een nieuw vakgebied leert, helpt Gf om onbekende relaties te begrijpen. De woorden en ideeën die je daarbij leert, worden vervolgens onderdeel van Gc en ondersteunen nieuwe redeneringen.
Gemiddeld wordt een leeftijdsgerelateerde afname eerder zichtbaar bij Gf dan bij Gc. Woordenschat en kennis blijven langer behouden. Meer over deze ontwikkeling staat in intelligentie en ouder worden.
BrainTypeIQ berekent de Gf-score uit matrixredeneren en weegschaallogica, naast de scores voor Gc, Gv, Gwm en Gs.