Visueel-ruimtelijke verwerking hanteert vormen en posities in het hoofd
Visueel-ruimtelijke verwerking (Gv) is het vermogen om vormen, posities, richtingen en driedimensionale beelden in je hoofd te hanteren. Het gaat niet alleen om iets zien, maar om visuele informatie mentaal vasthouden, draaien, ontleden en samenstellen.
Het gaat bijvoorbeeld om:
- je voorstellen hoe een vorm eruitziet na rotatie
- vanuit een plattegrond een driedimensionale vorm voorstellen
- het geheel zien dat uit losse onderdelen kan ontstaan
- posities en richtingen van objecten begrijpen
Gv gaat niet over gezichtsscherpte, maar over het mentaal bewerken van visuele en ruimtelijke informatie. Het gaat dus niet om of iets zichtbaar is, maar om hoe je de geziene informatie voorstelt, omzet en opbouwt.
Het verschil met Gf
Gv en Gf worden in figurale taken vaak samen gebruikt, maar hun rol is anders.
| Domein | Centrale vaardigheid | Waar het vaak wordt gebruikt |
|---|---|---|
| Gv | Vormen en ruimtelijke beelden bewerken | Rotatie, samenstelling, positie, driedimensionale voorstelling |
| Gf | Relaties en regels vinden in nieuwe problemen | Regels ontdekken, voorwaarden ordenen, redeneren |
Bij figuraal redeneren kan Gv helpen om vormen in het hoofd te bewegen, terwijl Gf helpt om de regel in die vormen te vinden. In WAIS-IV werden deze kanten vaak samen gezien onder perceptueel redeneren (PRI). In WAIS-5 worden fluïde redeneren (FRI) en visueel-ruimtelijke verwerking (VSI) sterker gescheiden.
De relatie met perceptueel redeneren staat in Wat betekent een lage perceptuele redeneerscore?.
In het dagelijks leven zie je Gv bij vormen en ordening
Wanneer Gv hoog is, zijn situaties met vormen, plaatsing, richting en driedimensionale voorstelling vaak stabieler.
- Een plattegrond of kaart makkelijker als geheel begrijpen
- Plaatsing van objecten of routes makkelijker opbouwen
- Sterker zijn in taken met ruimtelijke rotatie of driedimensionale vormen
- Vanuit onderdelen makkelijker de eindvorm voorstellen
Wanneer Gv relatief lager is, kan het zwaarder zijn om vormen en posities in het hoofd vast te houden, te draaien of samen te voegen. Schema's lezen, vanuit een platte tekening een ruimtelijk geheel voorstellen of meerdere onderdelen tegelijk in positie houden kan dan meer tijd kosten.
Gv is bruikbaarder wanneer je niet alleen vraagt of iets lukt, maar in welke vorm informatie makkelijker te begrijpen is. Sommige mensen werken stabieler met visuele vormen, anderen met taal of stappen.
Taalvoorkeur en visuele voorkeur worden uitgelegd in verbaal en non-verbaal.
Gv bepaalt niet de hele vaardigheid
Ook wanneer Gv hoog is, moet je verbaal uitleggen, abstracte regels vinden en output onder tijdsdruk apart bekijken. Omgekeerd kunnen mensen met relatief lagere Gv juist sterke Gc of Gf hebben.
Sommige mensen begrijpen informatie stabieler via woorden dan via beelden. Als het zwaar is om richting of plaatsing van vormen in het hoofd te houden, kan het helpen om stappen te verwoorden of informatie buiten het hoofd uit te tekenen.
Gv in BrainTypeIQ
Met BrainTypeIQ kun je via een online IQ-test met 9 onderdelen het totaal IQ en verschillen in het cognitieve profiel bekijken. Gv wordt bekeken via papier vouwen en samenstelpuzzels.
- Papier vouwen: kijkt naar het afleiden van de vorm wanneer gevouwen papier wordt opengevouwen
- Samenstelpuzzels: kijkt naar het opbouwen van een geheel uit onderdelen
Het is geen vervanging voor een diagnose. Het kan wel een ingang zijn om de balans tussen visueel-ruimtelijke verwerking, redeneren, verbaal begrip, werkgeheugen en verwerkingssnelheid te bekijken.