Bij Onvolledige Tekeningen zoek je een belangrijk ontbrekend onderdeel
Bij de WAIS-IV-NL-subtest Onvolledige Tekeningen bekijkt de deelnemer een afbeelding van een herkenbaar voorwerp of een betekenisvolle situatie en benoemt binnen de beschikbare tijd welk belangrijk onderdeel ontbreekt. Daarvoor moet eerst duidelijk zijn wat de afbeelding voorstelt en welk onderdeel er gezien de normale opbouw of functie bij hoort.
Onvolledige Tekeningen is een aanvullende subtest van de Perceptueel Redeneren Index (PRI). In de eerdere WAIS-III was deze taakvorm een kernsubtest; in de WAIS-IV-NL zijn Blokpatronen, Matrix Redeneren en Figuur Samenstellen de PRI-kernsubtests. Daardoor kan Onvolledige Tekeningen in een verslag staan zonder dat de score automatisch voor PRI of TIQ is gebruikt.
De WAIS-IV-NL is bedoeld voor 16:0 tot en met 84:11 jaar. In de internationale WAIS-5 is Picture Completion vervallen. De huidige positie in een Nederlands verslag moet daarom met de WAIS-IV-NL-structuur worden gelezen, niet met de internationale WAIS-5. Het versieverschil staat in WAIS-IV en WAIS-5 vergelijken.
Het gaat niet om ieder vreemd detail, maar om een wezenlijke ontbrekende functie
Goed naar details kijken is nodig, maar een opvallende leegte vinden is niet het eindpunt. De afbeelding moet worden verbonden met kennis over de normale structuur of functie van het voorwerp of de situatie. Daarna wordt bepaald of het ontbrekende onderdeel werkelijk essentieel is voor wat de afbeelding voorstelt.
Daarom verschilt Onvolledige Tekeningen van een gewone zoek-de-verschillenopdracht en van een taak waarin alleen een identiek symbool tussen andere symbolen wordt gezocht. De visuele vondst krijgt pas betekenis door de koppeling aan verworven kennis en de keuze welk onderdeel functioneel belangrijk is.
Visueel zoeken, betekeniskennis en essentiële informatie selecteren
Om het ontbrekende onderdeel te vinden, komen meerdere processen samen:
- de hele afbeelding herkennen en de betekenis ervan bepalen
- verschillende gebieden gericht visueel doorzoeken
- een opvallende of onlogische plek opmerken
- de afbeelding vergelijken met kennis over structuur en gebruik
- uit mogelijke afwijkingen het essentiële ontbrekende onderdeel selecteren
- de vondst binnen de beschikbare tijd mondeling duidelijk maken
De taak is dus niet terug te brengen tot alleen visuele scherpte of alleen algemene kennis. Zoeksnelheid, herkenning, kennis, selectie van relevantie en verbale respons komen in één prestatie samen.
Cultuur en ervaring beïnvloeden wat herkenbaar en belangrijk is
De betekenis van een afbeelding en de verwachting welke onderdelen normaal aanwezig zijn, steunen op verworven kennis. Taalomgeving, cultuur, onderwijs, werk en dagelijkse ervaring kunnen daardoor mede bepalen hoe snel een voorwerp of situatie wordt herkend.
Lees de score daarom binnen de Nederlandstalige WAIS-IV-NL, de leeftijdsnormen en de achtergrond waartegen iemand de relevante kennis heeft kunnen opbouwen. Culturele vertrouwdheid is één mogelijke invloed op de taak; zij verklaart niet automatisch iedere hoge of lage score.
Wat een hogere of lagere score op Onvolledige Tekeningen kan laten zien
Bij een hogere score lukt het ten opzichte van leeftijdsgenoten relatief goed om een betekenisvolle afbeelding snel te herkennen, relevante details te doorzoeken en een belangrijk ontbrekend onderdeel aan kennis over structuur of functie te koppelen.
Bij een lagere score kan de belasting liggen bij het herkennen van de afbeelding, systematisch zoeken, de vergelijking met verworven kennis, het onderscheiden van een wezenlijk onderdeel van een onbelangrijk detail of het formuleren binnen de beschikbare tijd. De brede verwerking van vormen en posities staat in visueel-ruimtelijke verwerking (Gv), maar deze subtest gebruikt daarnaast duidelijk betekeniskennis.
Ligt Onvolledige Tekeningen duidelijk hoger dan Blokpatronen of Figuur Samenstellen, dan lijkt belangrijke informatie in bekende, betekenisvolle beelden vinden relatief sterker dan betekenisloze vormen ontleden en reconstrueren. Ligt de score hoger dan Matrix Redeneren of Gewichten, dan lijkt kennisgestuurde visuele beoordeling relatief sterker dan nieuwe regels of kwantitatieve relaties afleiden. De volledige leesvolgorde staat in een WAIS-resultaat lezen.
Het verschil met de andere PRI-subtests
| Subtest | Directe taak | Proces dat centraal staat |
|---|---|---|
| Onvolledige Tekeningen | In een betekenisvolle afbeelding een belangrijk ontbrekend onderdeel vinden | Visueel zoeken, met betekeniskennis vergelijken en relevantie selecteren |
| Blokpatronen | Een voorbeeldpatroon met blokken nabouwen | Vormen analyseren en fysiek reconstrueren |
| Figuur Samenstellen | Onderdelen kiezen die samen de voorbeeldvorm maken | Vormen ontleden, mentaal roteren en combineren |
| Matrix Redeneren | Het ontbrekende deel van een matrix of reeks kiezen | Visuele regels ontdekken en integreren |
| Gewichten | Een balans aanvullen | Uit gelijkwaardigheid een onbekende hoeveelheid afleiden |
Onvolledige Tekeningen onderscheidt zich doordat de afbeelding al een bekende betekenis heeft. De andere PRI-subtests leggen meer nadruk op ruimtelijke constructie of het afleiden van nieuwe relaties uit abstracte visuele informatie.