De WAIS-IV-NL blijft de huidige editie totdat de WAIS-5-NL naar verwachting in 2027 verschijnt. De Amerikaanse WAIS-5 uit 2024 laat al zien hoe de indexen en subtests veranderen. De planning staat in wanneer de WAIS-5-NL verschijnt.
Perceptueel redeneren is verdeeld over visueel-ruimtelijke verwerking en fluïde redeneren
De grootste verandering is dat het gebied van de Perceptueel Redeneren Index (PRI) uit de WAIS-IV in de Amerikaanse WAIS-5 is verdeeld over de Visual Spatial Index (VSI) en Fluid Reasoning Index (FRI).
| WAIS-IV-NL | Amerikaanse WAIS-5 | Wat de score weergeeft |
|---|---|---|
| Verbaal Begrip Index (VBI) | Verbal Comprehension Index (VCI) | Woordkennis, begripsvorming en verbaal redeneren |
| Perceptueel Redeneren Index (PRI) | Visual Spatial Index (VSI) | Vormen en posities begrijpen en ruimtelijk samenstellen |
| Perceptueel Redeneren Index (PRI) | Fluid Reasoning Index (FRI) | Nieuwe relaties, regels en kwantitatieve verhoudingen ontdekken |
| Werkgeheugen Index (WgI) | Working Memory Index (WMI) | Informatie tijdelijk vasthouden terwijl je ermee werkt |
| Verwerkingssnelheid Index (VsI) | Processing Speed Index (PSI) | Eenvoudige visuele informatie snel en nauwkeurig verwerken |
In de WAIS-IV-NL worden Blokpatronen, Matrix Redeneren en Figuur Samenstellen in één PRI samengevat. In de WAIS-5 vormen Blokpatronen (Block Design) en Figuur Samenstellen (Visual Puzzles) de VSI, en Matrix Redeneren (Matrix Reasoning) en Gewichten (Figure Weights) de FRI.
Een verschil dat in de WAIS-IV-NL pas zichtbaar wordt door de subtests van PRI afzonderlijk te bekijken, verschijnt in de WAIS-5 dus rechtstreeks als verschil tussen VSI en FRI. De WAIS-5 maakt daardoor niet alleen het algemene IQ, maar ook de opbouw van cognitieve vaardigheden gedetailleerder zichtbaar dan de WAIS-IV.
Er zijn subtests voor visueel werkgeheugen toegevoegd
De WgI van de WAIS-IV-NL wordt berekend uit Cijferreeksen en Rekenen, twee opdrachten waarbij informatie mondeling wordt aangeboden. De primaire WMI van de WAIS-5 gebruikt eveneens auditieve opdrachten: Cijferreeksen Ordenen (Digit Sequencing) en Doorlopende Cijferreeksen (Running Digits).
Daarnaast bevat de WAIS-5 twee nieuwe subtests voor visueel werkgeheugen.
| Subtest | Verwerking in de opdracht |
|---|---|
| Symboolspanne (Symbol Span) | Vormen en hun plaats op een pagina korte tijd onthouden |
| Ruimtelijk Optellen (Spatial Addition) | Visueel-ruimtelijke informatie onthouden, bewerken, irrelevante informatie weglaten en samenvoegen |
Uit deze twee subtests kan de Visual Working Memory Index worden berekend. Naast het vasthouden en bewerken van auditieve informatie is visueel-ruimtelijk werkgeheugen daardoor als afzonderlijke score te bekijken.
De samenstelling van FSIQ is veranderd van tien naar zeven subtests
FSIQ wordt in de WAIS-IV-NL uit tien kernsubtests berekend en in de Amerikaanse WAIS-5 uit zeven subtests.
| Verandering | Subtests in het FSIQ van de Amerikaanse WAIS-5 |
|---|---|
| Overgenomen uit de WAIS-IV | Overeenkomsten (Similarities), Woordenschat (Vocabulary), Blokpatronen (Block Design), Matrix Redeneren (Matrix Reasoning), Symbool Substitutie Coderen (Coding) |
| Nieuw in FSIQ | Gewichten (Figure Weights) |
| Als zelfstandig onderdeel uit Cijferreeksen opgenomen | Cijferreeksen Ordenen (Digit Sequencing) |
| Niet meer in FSIQ | Informatie (Information), Figuur Samenstellen (Visual Puzzles), Rekenen (Arithmetic), Symbool Zoeken (Symbol Search) |
Cijferreeksen Ordenen was in de WAIS-IV onderdeel van Cijferreeksen en is in de WAIS-5 een zelfstandige subtest. Gewichten was in de WAIS-IV-NL een aanvullende PRI-subtest en is in de WAIS-5 een primaire FRI-subtest.
Figuur Samenstellen en Symbool Zoeken zijn niet uit de WAIS-5 verdwenen. Ze blijven primaire subtests van VSI en PSI, maar tellen niet meer mee voor FSIQ.
De vaste samenstelling van FSIQ omvat dus minder subtests, maar de hele test bevat er meer. De WAIS-IV bestaat uit tien kernsubtests en vijf aanvullende subtests; de WAIS-5 uit tien primaire en tien secundaire subtests. De opbouw veranderde van vijf aanvullende subtests in de WAIS-IV naar tien secundaire subtests in de WAIS-5, waardoor het totaal steeg van vijftien naar twintig. Dat betekent niet dat alle twintig subtests altijd worden afgenomen; afhankelijk van het doel worden secundaire subtests gekozen.
Subtests zijn toegevoegd, opgesplitst en vervallen
In de Amerikaanse WAIS-5 zijn niet alleen subtests toegevoegd. Bestaande opdrachten zijn ook opgesplitst, vervallen of anders ingedeeld.
| Verandering | Subtests |
|---|---|
| Toegevoegd | Doorlopende Cijferreeksen (Running Digits), Verzamelingsrelaties (Set Relations), Snel Hoeveelheden Benoemen (Naming Speed Quantity), Symboolspanne (Symbol Span), Ruimtelijk Optellen (Spatial Addition) |
| Cijferreeksen verdeeld over drie subtests | Cijferreeksen Ordenen (Digit Sequencing), Cijferreeksen Voorwaarts (Digits Forward), Cijferreeksen Achterwaarts (Digits Backward) |
| Vervallen | Onvolledige Tekeningen (Picture Completion), Figuur Zoeken (Cancellation) |
| Primaire subtest geworden | Gewichten (Figure Weights) |
| Secundaire subtest geworden | Informatie (Information), Rekenen (Arithmetic) |
In de WAIS-IV worden voorwaarts nazeggen, achterwaarts nazeggen en ordenen in één score voor Cijferreeksen samengevat. De WAIS-5 maakt er drie afzonderlijke subtests van. Cijferreeksen Ordenen telt mee voor de primaire WMI en FSIQ; Voorwaarts en Achterwaarts zijn secundaire subtests. De vijf nieuwe subtests verbreden de meting van fluïde redeneren, auditief en visueel werkgeheugen en verwerkingssnelheid.
Naast de vijf primaire indexen bevat de WAIS-5 vijftien aanvullende indexen, waaronder de GAI, waarvan er veertien nieuw zijn. Sommige vatten een primair gebied met meer subtests samen. Andere maken bijvoorbeeld onderscheid tussen auditief en visueel werkgeheugen en tussen vasthouden en bewerken, of verminderen de invloed van taal of motoriek. De uitslag biedt daardoor meer manieren om te bepalen welke taakvoorwaarde een score beïnvloedt.
De genoemde nieuwe indexen en subtests horen bij de Amerikaanse WAIS-5. Een WAIS-IV-NL-verslag gebruikt voorlopig de vier bestaande indexen.