WAIS-IV India मधील FSIQ, 4 निर्देशांक, GAI आणि CPI
WAIS-IV India च्या निकालात संपूर्ण चाचणीचे गुण एकत्र करणारा FSIQ आणि क्षेत्रनिहाय VCI, PRI, WMI व PSI हे निर्देशांक असतात. GAI आणि CPI हे त्याच 10 मुख्य उपचाचण्यांपैकी वेगवेगळ्या गटांवर आधारित पूरक संयुक्त गुण आहेत.
| गुण | अर्थ |
|---|---|
| FSIQ — संपूर्ण चाचणीचा IQ | चाचणीतील विविध कामांतून दिसणारी एकंदर बौद्धिक क्षमता |
| VCI — भाषिक आकलन निर्देशांक | शब्दांचे ज्ञान, संकल्पना तयार करणे आणि भाषिक तर्क |
| PRI — आकलनाधारित तर्क निर्देशांक | दृश्य-अवकाशीय प्रक्रिया आणि प्रवाही तर्कशक्ती |
| WMI — कार्यरत स्मृती निर्देशांक | प्रामुख्याने ऐकलेली माहिती टिकवणे व तिच्यावर प्रक्रिया करणे |
| PSI — प्रक्रिया गती निर्देशांक | दृश्य माहितीवर वेगाने आणि अचूक प्रक्रिया करणे |
| GAI — सर्वसाधारण बौद्धिक क्षमता निर्देशांक | VCI आणि PRI यांवर आधारित सर्वसाधारण क्षमता |
| CPI — संज्ञानात्मक प्रवीणता निर्देशांक | WMI आणि PSI यांवर आधारित संज्ञानात्मक प्रवीणता |
हे सर्व गुण सरासरी 100 आणि प्रमाण विचलन 15 असलेल्या मापनपट्टीवर दाखवले जातात.
FSIQ मधून दिसणारी एकंदर बौद्धिक क्षमता
FSIQ हा VCI, PRI, WMI आणि PSI या चारही क्षेत्रांतील 10 मुख्य उपचाचण्यांवरून काढला जातो. तो चार निर्देशांकांच्या गुणांची साधी सरासरी नसून विविध प्रकारच्या कामांतून दिसणाऱ्या एकंदर बौद्धिक क्षमतेची पातळी आहे. त्याची रचना FSIQ म्हणजे काय? यात स्पष्ट केली आहे.
भाषिक आकलन (VCI): शब्दांचे ज्ञान, संकल्पना आणि भाषिक तर्क
VCI च्या मुख्य उपचाचण्या साम्य, शब्दसंग्रह आणि माहिती या आहेत. शिकलेले शब्द व सामान्य ज्ञान आठवणे, समान संकल्पना किंवा संबंध शोधणे आणि ते शब्दांत समजावणे या क्षमता त्यांतून दिसतात. संबंधित संज्ञानात्मक क्षमता भाषिक आकलन आणि संचित बुद्धिमत्ता (Gc) यात सविस्तर मांडली आहे.
आकलनाधारित तर्क (PRI): दृश्य-अवकाशीय प्रक्रिया आणि प्रवाही तर्कशक्ती
PRI च्या मुख्य उपचाचण्या ठोकळ्यांची रचना, मॅट्रिक्स तर्क आणि दृश्य कोडी या आहेत. आकार व मांडणीचे विश्लेषण करून रचना बनवणारी दृश्य-अवकाशीय प्रक्रिया आणि प्रथमच दिसणाऱ्या आकृत्यांतील संबंध किंवा नियम ओळखणारी प्रवाही तर्कशक्ती यातून दिसते. या दोन क्षमतांचे स्पष्टीकरण दृश्य-अवकाशीय प्रक्रिया (Gv) आणि प्रवाही तर्कशक्ती (Gf) यात आहे.
कार्यरत स्मृती (WMI): ऐकलेली माहिती टिकवणे आणि हाताळणे
WMI च्या मुख्य उपचाचण्या अंकस्मृती आणि अंकगणित या आहेत. प्रामुख्याने ऐकलेली माहिती थोडा वेळ लक्षात ठेवणे, तिचा क्रम बदलणे किंवा मधले निष्कर्ष टिकवणे या क्षमता त्यांतून दिसतात. अंकगणितात संख्याविषयक ज्ञान आणि गणनाही वापरली जाते. कार्यरत स्मृतीचे एकूण कार्य कार्यरत स्मृती (Gwm) यात दिले आहे.
प्रक्रिया गती (PSI): दृश्य शोध, तुलना आणि लेखनाचा वेग
PSI च्या मुख्य उपचाचण्या चिन्हशोध आणि संकेतन या आहेत. साधी दृश्य माहिती शोधणे व तुलना करणे आणि वेळेच्या मर्यादेत वेगाने अचूक प्रतिसाद देणे या क्षमता त्यांतून दिसतात. संकेतनात लेखनाचा वेगही महत्त्वाचा असतो. गुंतागुंतीच्या प्रश्नांवर किती वेगाने विचार करता येतो हे या गुणात समाविष्ट नाही. व्यापक अर्थाने प्रक्रिया गती म्हणजे काय हे प्रक्रिया गती (Gs) यात स्पष्ट केले आहे.
GAI आणि CPI यांचा अर्थ
GAI हा VCI व PRI च्या 6 मुख्य उपचाचण्या, तर CPI हा WMI व PSI च्या 4 मुख्य उपचाचण्या एकत्र करणारा गुण आहे. FSIQ मधून काही वजा करून तो मिळत नाही; संबंधित मुख्य उपचाचण्यांवरून तो स्वतंत्रपणे काढला जातो. FSIQ सोबत त्यांचा उपयोग आणि गुणांतील फरक GAI आणि CPI मधील फरक यात सविस्तर दिले आहेत.
WAIS-5 मध्ये PRI चे VSI आणि FRI असे दोन निर्देशांक झाले
अमेरिकन WAIS-5 मध्ये WAIS-IV च्या PRI चे दृश्य-अवकाशीय निर्देशांक (VSI) आणि प्रवाही तर्कशक्ती निर्देशांक (FRI) असे दोन स्वतंत्र निर्देशांक झाले. त्यामुळे VCI, VSI, FRI, WMI आणि PSI असे 5 मुख्य निर्देशांक आहेत. WAIS-IV मध्ये एकत्र असलेल्या दृश्य-अवकाशीय प्रक्रिया आणि प्रवाही तर्कशक्ती आता स्वतंत्र निर्देशांकांतून पाहता येतात. बदलांचा तपशील WAIS-IV आणि WAIS-5 मधील फरक, तर 5 निर्देशांक आणि CHC क्षमता यांचा संबंध CHC सिद्धांत आणि WAIS यात स्पष्ट केला आहे.