दृश्य कोड्यांत 6 पर्यायांतून पूर्ण आकृती बनवणारे 3 भाग निवडतात
WAIS-IV मधील दृश्य कोडी (Visual Puzzles) उपचाचणीत पूर्ण आकृतीचा नमुना आणि 6 भागांचे पर्याय दिलेले असतात. ते पाहून एकत्र केल्यावर पूर्ण आकृती बनवणारे 3 भाग वेळेच्या मर्यादेत निवडावे लागतात. भाग प्रत्यक्ष हलवून किंवा ठेवून पाहता येत नाहीत; निवडलेले आकार कसे जोडले जातील हे मनात तपासावे लागते.
WAIS-IV India मध्ये ही ठोकळ्यांची रचना आणि मॅट्रिक्स तर्क यांच्यासोबत आकलनाधारित तर्क निर्देशांक (PRI) बनवणारी मुख्य उपचाचणी आहे.
दृश्य कोड्यांच्या गुणांतून दिसणाऱ्या क्षमता
गुण जास्त असल्यास पूर्ण आकृतीचे संभाव्य भाग ओळखणे, वेगळ्या दिशेतील भाग मनात फिरवणे आणि अनेक भाग एकाच आकारात जोडणे हे बलस्थान दिसते. जोडणीचा आराखडा किंवा मांडणी पाहून भाग आणि पूर्ण आकृती यांचा संबंध समजणे किंवा वेगळे भाग जोडल्यावर काय बनेल याची कल्पना करणे यांच्याशी ही प्रक्रिया मिळतीजुळती आहे.
गुण कमी असण्याची वेगवेगळी रूपे असू शकतात: एक भाग ओळखता येतो, पण तीन भाग एकत्र जोडणे कठीण जाते; भाग फिरवल्यानंतरची दिशा कल्पता येत नाही; किंवा काही भाग जुळतो म्हणून पर्याय निवडला, तरी पूर्ण बाह्यरेषा जुळते का हे तपासता येत नाही. प्रत्यक्ष वस्तू वापरून न पाहता भागांवरून पूर्ण आकृतीचा अंदाज करण्याच्या अटींमध्ये भार वाढू शकतो.
ठोकळ्यांच्या रचनेच्या तुलनेत दृश्य कोड्यांचे गुण स्पष्टपणे कमी असल्यास, प्रत्यक्ष वस्तू हलवून तपासण्यापेक्षा फक्त मनात आकार फिरवणे व जोडणे यात भार वाढू शकतो. मॅट्रिक्स तर्काच्या तुलनेत दृश्य कोड्यांचे गुण स्पष्टपणे कमी असल्यास, आकृत्यांतील नियम शोधण्यापेक्षा आकाराचे भाग पाडणे व एकत्र जोडणे यात अधिक वेळ लागू शकतो. संपूर्ण निकाल वाचण्याची पद्धत WAIS निकाल कसा वाचावा यात आहे.
ठोकळ्यांची रचना आणि मॅट्रिक्स तर्क यांपेक्षा फरक
| उपचाचणी | थेट काय करावे लागते | मुख्य प्रक्रिया | प्रत्यक्ष वस्तू हाताळाव्या लागतात का? |
|---|---|---|---|
| दृश्य कोडी | पूर्ण आकृती बनवणारे 3 भाग निवडणे | आकाराचे भाग पाडणे, मनात फिरवणे आणि आकार एकत्र जोडणे | नाही |
| ठोकळ्यांची रचना | नमुन्यासारखी रचना ठोकळ्यांनी बनवणे | नमुन्याचे भाग पाडणे आणि प्रत्यक्ष वस्तूंनी पुन्हा रचना करणे | होय |
| मॅट्रिक्स तर्क | मॅट्रिक्स किंवा मालिकेतील गाळलेला भाग निवडणे | आकृत्यांतील बदल, मांडणी आणि जुळणीचे नियम शोधणे | नाही |
BrainTypeIQ च्या आकृती-जुळणी कोड्याशी साम्य आणि फरक
BrainTypeIQ चे आकृती-जुळणी कोडे हीसुद्धा पूर्ण आकृती पुन्हा बनवणारे भाग निवडण्याची दृश्य-अवकाशीय प्रक्रियेची (Gv) उपचाचणी आहे. भाग प्रत्यक्ष हलवले जात नाहीत. पूर्ण आकृती आणि भागांचा संबंध ओळखून दिशा बदललेले आकार मनात जोडले जातात.
BrainTypeIQ मध्ये आकृती-जुळणी कोडे आणि कागदाची घडी एकत्र वापरली जातात. त्यातून पूर्ण आकृतीचे भाग पाडून जोडण्याची क्षमता आणि आकारात होणारे बदल मनात पाहण्याची क्षमता या दोन्ही बाजूंनी दृश्य-अवकाशीय प्रक्रिया समजते.