अंकस्मृतीत सरळ, उलट आणि चढत्या क्रमाने अंक सांगतात
WAIS-IV मधील अंकस्मृती (Digit Span) ही ऐकलेले अंक लक्षात ठेवून सांगितलेल्या क्रमाने तोंडी उत्तर देण्याची कार्यरत स्मृतीची (Gwm) उपचाचणी आहे. WAIS-IV India मध्ये ती अंकगणितासोबत कार्यरत स्मृती निर्देशांक (WMI) बनवणारी मुख्य उपचाचणी आहे.
अंकस्मृतीत पुढील तीन कामे असतात.
| काम | उत्तराचा क्रम | मुख्य भार |
|---|---|---|
| सरळ क्रम | ऐकलेला क्रम | अंक आणि सांगितलेला क्रम लक्षात ठेवणे |
| उलट क्रम | उलटा क्रम | लक्षात ठेवलेला क्रम उलट करणे |
| चढता क्रम | लहान संख्येपासून मोठ्या संख्येकडे | लहान-मोठेपणा ठरवून पुन्हा क्रम लावणे |
तीनही कामांतील कामगिरी एकत्र करून अंकस्मृतीचा प्रमाणित गुण मिळतो. सरळ, उलट आणि चढत्या क्रमाचे स्वतंत्र प्रक्रिया गुण दिले असतील, तर कोणत्या अटींमध्ये कामगिरी बदलली आणि हा फरक चाचणीच्या दृष्टीने अर्थपूर्ण आहे का हेही पाहता येते.
अंकस्मृतीच्या गुणांतून दिसणाऱ्या क्षमता
गुण जास्त असल्यास एकदाच ऐकलेली माहिती थोडा वेळ टिकवून आवश्यक क्रमाने आठवणे हे बलस्थान दिसते. तोंडी सांगितलेला क्रमांक नोंद करेपर्यंत लक्षात ठेवणे, अनेक पायऱ्यांच्या सूचना योग्य क्रमाने पाळणे किंवा ऐकलेल्या अटी मनात ठेवून पुढची प्रक्रिया करणे यांसारखा हा भार आहे.
गुण कमी असण्याची वेगवेगळी रूपे असू शकतात: अंक लगेच विसरणे, अंक आठवत असूनही त्यांचा क्रम चुकणे किंवा नवा अंक आल्यावर आधीचा अस्पष्ट होणे. सरळ क्रमात कामगिरी टिकत असेल, पण उलट आणि चढत्या क्रमात स्पष्टपणे कमी होत असेल, तर माहितीच्या प्रमाणापेक्षा टिकवलेली माहिती दुसऱ्या क्रमात लावून वापरताना भार जास्त वाढतो असे समजू शकते.
क्रम किंवा मधली माहिती नोंदीत किंवा पडद्यावर ठेवता आली, तर आठवणीत ठेवणे आणि हाताळणे यांचा एकत्रित भार कमी करता येतो. प्रक्रिया गुण आणि संपूर्ण निकाल वाचण्याची पद्धत WAIS निकाल कसा वाचावा यात आहे.
अंकस्मृती, अंकगणित आणि अक्षर-अंक क्रमवारी यांतील फरक
तीनही उपचाचण्यांत ऐकलेल्या माहितीसाठी कार्यरत स्मृती वापरली जाते, पण शेवटी करायची प्रक्रिया वेगळी असते. अक्षर-अंक क्रमवारी ही आंतरराष्ट्रीय WAIS-IV मधील उपचाचणी आहे.
| उपचाचणी | मुख्य माहिती | थेट काय करावे लागते |
|---|---|---|
| अंकस्मृती | अंक | सांगितलेल्या, उलट किंवा चढत्या क्रमाने पुन्हा सांगणे |
| अंकगणित | प्रमाणांमधील संबंध असलेला प्रश्न | अटी लक्षात ठेवून योग्य गणिती क्रिया निवडणे व गणना करणे |
| अक्षर-अंक क्रमवारी | अंक आणि इंग्रजी अक्षरे | दोन प्रकार वेगळे करून प्रत्येकी ठरलेल्या क्रमाने मांडणे |
अर्थपूर्ण वाक्ये किंवा गणना न वापरता अंक टिकवणे आणि त्यांचा क्रम हाताळणे हे अंकस्मृतीचे वैशिष्ट्य आहे.
BrainTypeIQ च्या उलट क्रम स्मृतीपेक्षा फरक
BrainTypeIQ च्या उलट क्रम स्मृती उपचाचणीतही लक्षात ठेवलेली मालिका शेवटापासून उलट क्रमाने आठवायची असते. अंकस्मृतीतील उलट क्रमाच्या कामात ऐकलेले अंक हाताळले जातात. उलट क्रम स्मृतीमध्ये पडद्यावर उजळलेल्या जागा व त्यांचा क्रम लक्षात ठेवून उलट क्रमाने टॅप करायचे असते. क्रम उलट करण्याची प्रक्रिया समान असली, तरी ऐकलेले अंक आणि दृश्य-अवकाशीय जागा हा फरक आहे.
अमेरिकन WAIS-5 मध्ये सरळ, उलट आणि चढता क्रम या स्वतंत्र उपचाचण्या झाल्या आहेत. रचनेतील बदल WAIS-IV आणि WAIS-5 मधील फरक यात पाहता येतात.