शब्दसंग्रह उपचाचणीत शब्दाचा अर्थ स्वतःच्या शब्दांत सांगतात
WAIS-IV मधील शब्दसंग्रह (Vocabulary) उपचाचणीत दिलेल्या शब्दाचा अर्थ तोंडी समजावावा लागतो. पर्यायांतून बरोबर उत्तर निवडण्याऐवजी तो शब्द काय दर्शवतो हे स्वतः स्पष्ट करायचे असते.
WAIS-IV India मध्ये ही साम्य आणि माहिती यांच्यासोबत भाषिक आकलन निर्देशांक (VCI) बनवणारी मुख्य उपचाचणी आहे. एखादा शब्द पाहिलेला किंवा ऐकलेला असणे एवढे पुरेसे नसते; त्याचा अर्थ आठवून समोरच्याला समजेल अशा स्पष्टीकरणात मांडणेही या कामाचा भाग असते.
शब्दकोशातील वाक्य जसेच्या तसे सांगण्याची गरज नसते. शब्दाचा मुख्य अर्थ समजला आहे का आणि व्याख्येसाठी आवश्यक आशय पुरेसा स्पष्ट करता येतो का, हा मूल्यमापनाचा केंद्रबिंदू असतो. शब्द वापरला जाणारा प्रसंग किंवा त्याच्याशी संबंधित गोष्टी सांगणे आणि शब्दाचा स्वतःचा अर्थ सांगणे यातून आकलनाची वेगळी खोली दिसते.
शब्दसंग्रहाच्या गुणांतून दिसणाऱ्या क्षमता
गुण जास्त असल्यास विविध शब्दांचे अर्थ अचूकपणे माहीत असणे, प्रश्नानुसार मुख्य अर्थ आठवणे आणि तो संक्षिप्त व्याख्येत मांडणे ही बलस्थाने दिसतात. मजकुरातील सूक्ष्म अर्थभेद समजणे, उद्देशाला योग्य शब्द निवडणे आणि नवी संकल्पना परिचित शब्दसंग्रहाशी जोडून समजणे यांना ही क्षमता मदत करते.
गुण कमी असण्याची वेगवेगळी रूपे असू शकतात: अनेक शब्द माहीत नसणे, संबंधित प्रसंग आठवूनही मुख्य अर्थ अस्पष्ट असणे किंवा अर्थ माहीत असूनही व्याख्या तयार न होणे. संदर्भात साधारण अर्थ कळत असला, तरी जवळच्या शब्दांमधील नेमका फरक समजणे किंवा स्वतःच्या शब्दांत अर्थ सांगणे यात भार वाढू शकतो.
साम्य उपचाचणीच्या तुलनेत शब्दसंग्रहाचे गुण स्पष्टपणे कमी असल्यास, अनेक गोष्टींमधील समान मुद्दा शोधण्यापेक्षा स्वतंत्र शब्दांचे अर्थ नेमके समजून ते योग्य शब्दांत मांडताना भार अधिक वाढू शकतो. संपूर्ण निकाल वाचण्याची पद्धत WAIS निकाल कसा वाचावा यात आहे.
साम्य आणि माहिती यांपेक्षा फरक
शब्दसंग्रह, साम्य आणि माहिती या तिन्ही उपचाचण्यांत शिकलेले शब्द आणि अर्थविषयक ज्ञान वापरले जाते. फरक आहे तो हे ज्ञान वापरून शेवटी काय उत्तर द्यायचे यात.
| उपचाचणी | थेट काय करावे लागते | मुख्य प्रक्रिया |
|---|---|---|
| शब्दसंग्रह | एका शब्दाचा अर्थ सांगणे | शब्दांचे ज्ञान आठवणे, अर्थाची अचूकता आणि व्याख्येच्या रूपात शब्दांत मांडणी |
| साम्य | दोन शब्दांतील समान मुद्दा समजावणे | समान मुद्दा व्यापक संकल्पनेत मांडणे |
| माहिती | सामान्य तथ्यांविषयी उत्तरे देणे | साठवलेले सामान्य ज्ञान आठवणे |
BrainTypeIQ च्या शब्दसंग्रह (विरुद्धार्थी शब्द) उपचाचणीत अर्थभेद ओळखण्यावर भर आहे
BrainTypeIQ च्या शब्दसंग्रह (विरुद्धार्थी शब्द) उपचाचणीत दिलेल्या शब्दाचा सर्वांत योग्य विरुद्धार्थी शब्द पर्यायांतून निवडायचा असतो.
WAIS-IV च्या शब्दसंग्रह उपचाचणीत एका शब्दाची व्याख्या स्वतः तयार करून सांगावी लागते. BrainTypeIQ च्या शब्दसंग्रह (विरुद्धार्थी शब्द) उपचाचणीत व्याख्येचे वाक्य बनवण्याचा भार कमी असतो. समानार्थी किंवा संबंधित शब्दांकडे न वळता विरुद्धार्थी संबंध अचूक ओळखता येतो का, म्हणजे शब्दाचा अर्थ किती नेमका समजतो, यावर भर असतो.