आकलन उपचाचणीत नियम आणि सर्वसाधारण तत्त्वांची कारणे सांगतात
आंतरराष्ट्रीय WAIS-IV मधील आकलन (Comprehension) उपचाचणीत समाजातील सामायिक नियम, प्रथा आणि सर्वसाधारण तत्त्वे यांचा अर्थ किंवा कारण तोंडी समजावावे लागते. फक्त “काय करायचे” हे उत्तर पुरेसे नसते; ती कृती का आवश्यक आहे हेही शब्दांत सांगावे लागते.
या आंतरराष्ट्रीय आवृत्त्यांत ही भाषिक आकलन निर्देशांकाशी (VCI) संबंधित पूरक उपचाचणी आहे. नेहमीचा VCI साम्य, शब्दसंग्रह आणि माहिती या मुख्य उपचाचण्यांवर आधारित असतो. आकलन उपचाचणीत शिकलेले ज्ञान कारणे किंवा तत्त्वे स्पष्ट करण्यासाठी वापरता येते का हे वेगळ्या बाजूने पाहिले जाते.
आकलनाच्या गुणांतून दिसणाऱ्या क्षमता
गुण जास्त असल्यास नियम किंवा प्रथा केवळ पाठ असणे नव्हे, तर त्यांचा उद्देश आणि कारण आठवून विशिष्ट परिस्थितीला लागू करून समजावणे हे बलस्थान दिसते. नियमामागची पार्श्वभूमी समजणे, नव्या प्रसंगात तेच तत्त्व वापरणे आणि समोरच्याला “असे का करायचे” हे सांगणे यांच्याशी ही प्रक्रिया संबंधित आहे.
गुण कमी असण्याची वेगवेगळी रूपे असू शकतात: काय कृती करायची हे सांगता येते, पण कारण समजावणे कठीण जाते; उत्तर एका ठोस प्रसंगापुरते मर्यादित राहते; किंवा माहीत असलेली कारणे एका उत्तरात व्यवस्थित मांडता येत नाहीत. माहिती उपचाचणीच्या तुलनेत आकलनाचे गुण स्पष्टपणे कमी असल्यास, तथ्ये आठवून सांगण्यापेक्षा ती परिस्थितीला लागू करून कारण म्हणून समजावण्याच्या प्रसंगांत भार वाढू शकतो.
येथे पाहिली जाणारी क्षमता म्हणजे सामाजिक नियम किंवा सर्वसाधारण तत्त्वे शब्दांत समजावणे; चेहऱ्यावरील भाव ओळखणे किंवा गटात प्रत्यक्ष कसे वागले जाते हे नाही. संपूर्ण निकालात याचा अर्थ कसा लावायचा हे WAIS निकाल कसा वाचावा यात स्पष्ट केले आहे.
साम्य आणि माहिती यांपेक्षा फरक
आकलन, साम्य आणि माहिती या तिन्ही उपचाचण्या संचित बुद्धिमत्ता आणि भाषिक आकलनाशी संबंधित आहेत आणि शिकलेले शब्द व ज्ञान वापरतात. फरक आहे तो या ज्ञानाचा उपयोग करून शेवटी काय उत्तर द्यायचे यात.
| उपचाचणी | थेट काय करावे लागते | मुख्य प्रक्रिया |
|---|---|---|
| आकलन | सामाजिक नियम किंवा सर्वसाधारण तत्त्वांची कारणे समजावणे | परिचित ज्ञान परिस्थितीला लागू करून कारण शब्दांत मांडणे |
| साम्य | दोन शब्दांतील समान मुद्दा समजावणे | समान मुद्दा व्यापक संकल्पनेत मांडणे |
| माहिती | सामान्य तथ्यांविषयी उत्तरे देणे | साठवलेले सामान्य ज्ञान आठवणे |
BrainTypeIQ मध्ये थेट समकक्ष उपचाचणी नाही
BrainTypeIQ च्या 9 उपचाचण्यांत सामाजिक नियमांची कारणे स्वतः उत्तर तयार करून समजावण्याची उपचाचणी नाही. शब्दसंग्रह (विरुद्धार्थी शब्द) शब्दांचे अर्थ वेगळे ओळखण्यावर, तर भाषिक साम्यसंबंध शब्दांतील संबंधांचा तर्क लावण्यावर आधारित आहे. आकलनाच्या तुलनेत या संचित बुद्धिमत्तेच्या वेगळ्या बाजू पाहतात.