WAIS-R(PL) i WAIS-5 dzieli kilka etapów rozwoju skali. BrainTypeIQ ocenia, że bezpośrednio po WAIS-R(PL) zostanie wprowadzony polski WAIS-5, dlatego najważniejsze jest porównanie właśnie tych dwóch wersji.
WAIS-IV pomaga zrozumieć jeden etap tej zmiany: wprowadził wskaźnik PRI, który WAIS-5 rozdziela na VSI i FRI. Punktem wyjścia pozostaje jednak WAIS-R(PL), a nie WAIS-IV.
Układ profilu zmienia się: od szerokich skal do pięciu obszarów
| Element | WAIS-R(PL) | WAIS-5 |
|---|---|---|
| Wiek | 16–79 lat | 16–90 lat |
| Czas samego badania | średnio 60–90 minut | około 45–60 minut |
| Główny układ wyników | IQ słowne, bezsłowne i pełnej skali oraz trzy szerokie czynniki | pięć głównych wskaźników |
| Podstawa FSIQ | 11 podtestów | 7 testów podstawowych |
| Liczba testów | 11 | 10 podstawowych i 10 dodatkowych |
WAIS-R(PL) łączy różne wymagania w szerokich skalach i czynnikach. WAIS-5 rozdziela profil na Rozumienie Słowne, Zdolności Wzrokowo-Przestrzenne, Rozumowanie Płynne, Pamięć Roboczą i Szybkość Przetwarzania. To zasadnicza zmiana: zamiast szukać różnic wewnątrz szerokich wyników, będzie można odczytać je bezpośrednio w pięciu obszarach.
Do czasu publikacji polskiego WAIS-5 podstawą badań pozostaje WAIS-R(PL). Termin nowej wersji → Kiedy WAIS-5 będzie dostępny w Polsce?
Zdolności wzrokowo-przestrzenne i rozumowanie płynne stają się osobnymi wskaźnikami
Organizacja Percepcyjna w WAIS-R(PL) łączy analizowanie kształtów, układanie sekwencji obrazków i budowanie całości z części. W tej szerokiej grupie mieszczą się zarówno zdolności wzrokowo-przestrzenne, jak i rozumowanie oparte na dostrzeganiu relacji.
WAIS-IV był etapem pośrednim: ujmował zadania przestrzenne i płynne rozumowanie we wskaźniku PRI. WAIS-5 rozdziela ten obszar:
| Wskaźnik WAIS-5 | Główne testy w wersji międzynarodowej | Co pokazuje |
|---|---|---|
| Zdolności Wzrokowo-Przestrzenne, VSI | Klocki (Block Design), Puzzle Wzrokowe (Visual Puzzles) | analizowanie kształtów, położenia części i konstruowanie całości |
| Rozumowanie Płynne, FRI | Matryce (Matrix Reasoning), Wagi Figuralne (Figure Weights) | odkrywanie reguł, relacji i zależności ilościowych w nowych zadaniach |
W WAIS-R(PL) i WAIS-IV różnicę między tymi rodzajami zadań trzeba było odczytywać głównie z podtestów. WAIS-5 pokazuje ją bezpośrednio jako różnicę VSI–FRI.
WAIS-5 dodaje osobny pomiar wzrokowej pamięci roboczej
Czynnik Pamięć i Odporność na Dystraktory w WAIS-R(PL) łączy Arytmetykę, Powtarzanie Cyfr i Symbole Cyfr. WAIS-5 doda osobne spojrzenie na wzrokową pamięć roboczą.
W międzynarodowym WAIS-5 główny WMI nadal opiera się na zadaniach słuchowych, a Symbol Span i Spatial Addition tworzą pomocniczy wskaźnik wzrokowej pamięci roboczej VWMI.
To rozróżnienie pokazuje, czy trudność z utrzymywaniem i przekształcaniem informacji zależy od sposobu ich podania. Osoba może inaczej radzić sobie z sekwencją usłyszaną, a inaczej z układem symboli i położeń.
Zmieniają się testy tworzące FSIQ i cały zestaw podtestów
W WAIS-R(PL) FSIQ oblicza się ze wszystkich 11 podtestów. W WAIS-5 powstaje z siedmiu testów: Similarities, Vocabulary, Block Design, Matrix Reasoning, Figure Weights, Digit Sequencing i Coding.
Zmienia się także cały zestaw zadań. Porządkowanie Obrazków, Układanki i Braki w Obrazkach z WAIS-R(PL) nie należą do głównej struktury międzynarodowego WAIS-5. Pojawiają się natomiast Matryce, Puzzle Wzrokowe, Wagi Figuralne i Wyszukiwanie Symboli.
WAIS-5 ma 10 testów podstawowych i 10 dodatkowych. Siedem tworzy FSIQ, dziesięć — pięć głównych wskaźników, a dodatkowe testy pozwalają dokładniej rozdzielić pamięć, rozumowanie i szybkość. Psycholog nie musi wykonywać wszystkich 20 testów; dobiera zakres do celu badania.