Gv ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਕਾਰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਆਕਾਰ, ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਇਆ, ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਨਾਲੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵੇਲੇ ਇਸ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਵੱਧ ਦਿਖਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਉਣਾ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ, ਖੱਬੇ-ਸੱਜੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ, ਅਤੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਰਾ ਆਕਾਰ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। “ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਸਮਝ” ਵੀ ਆਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੇ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।
ਇਹ ਚੱਲਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਨਕਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਨ, ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੋਂ ਕਮਰਿਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸੋਚਣ, ਜਾਂ ਇਹ ਸੋਚਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫਰਨੀਚਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਘੁਮਾਈਏ ਤਾਂ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਸਕੇ।
Gv ਦਾ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਕਿੱਥੇ ਦਿਖਦਾ ਹੈ?
| ਹਾਲਾਤ | Gv ਉੱਚਾ ਹੋਣ ’ਤੇ | Gv ਘੱਟ ਹੋਣ ’ਤੇ |
|---|---|---|
| ਘੁਮਾਉਣਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ | ਘੁਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਛੇਤੀ ਮਿਲਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਘੁਮਾਏ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਂਗ ਉਲਟੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
| ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਆਕਾਰ | ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ਜੋੜਨੇ ਹਨ | ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ |
| ਨਕਸ਼ੇ ਅਤੇ ਡਰਾਇੰਗਾਂ | ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ’ਤੇ ਵੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ | ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਬਣਤਰ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਨਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
| ਕਈ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ | ਮੋੜਨ, ਕੱਟਣ ਅਤੇ ਜੋੜਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਝੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
WAIS ਵਿੱਚ ਇਹ Block Design, Visual Puzzles ਅਤੇ Picture Completion ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਦਿਖਦੀ ਹੈ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ WAIS-IV India ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਪ-ਟੈਸਟ ਦੇਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਤਰਕ ਦੇ ਸੂਚਕ (PRI) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਾ Picture Completion ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ WAIS-IV ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਉਪ-ਟੈਸਟ ਹੈ।
| ਉਪ-ਟੈਸਟ | ਕਿਸਮ | ਮੁੱਖ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ |
|---|---|---|
| Block Design | ਮੁੱਖ ਉਪ-ਟੈਸਟ | ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਬਲਾਕਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਸੋਚਣਾ ਤੇ ਨਮੂਨਾ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣਾ |
| Visual Puzzles | ਮੁੱਖ ਉਪ-ਟੈਸਟ | ਪੂਰਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜੋੜਨਾ |
| Picture Completion | ਸਹਾਇਕ ਉਪ-ਟੈਸਟ | ਪੂਰੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗ਼ਾਇਬ ਹਿੱਸਾ ਲੱਭਣਾ |
ਇਸੇ PRI ਵਿੱਚ ਆਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਨਿਯਮ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ Matrix Reasoning ਵੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ WAIS-IV ਵਿੱਚ Figure Weights ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਸਮਰੱਥਾ (Gv) ਅਤੇ ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ (Gf) ਇੱਕੋ ਸੂਚਕ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀਆਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ WAIS-5 ਵਿੱਚ Block Design ਅਤੇ Visual Puzzles ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਸੂਚਕ (VSI) ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਸੂਚਕ (FRI) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੰਸਕਰਣ ਮੁਤਾਬਕ ਸੂਚਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਤੁਲਨਾ WAIS-IV ਅਤੇ WAIS-5 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। WAIS-IV ਦੇ PRI ਨੂੰ ਉਪ-ਟੈਸਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਣਾ ਹੈ, ਇਹ Perceptual Reasoning ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ? ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ
ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਸਮਰੱਥਾ (Gv) ਅਤੇ ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ (Gf) ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਨਿਯਮ ਲੱਭਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
| ਖੇਤਰ | ਮੁੱਖ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ | ਆਮ ਕੰਮ |
|---|---|---|
| Gv: ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਸਮਰੱਥਾ | ਆਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁਮਾਉਣਾ, ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣਾ ਅਤੇ ਜੋੜਨਾ, ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਾ | Block Design, Visual Puzzles, ਕਾਗਜ਼ ਮੋੜਨਾ |
| Gf: ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ | ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਨਿਯਮ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਕੱਢਣਾ | Matrix Reasoning, Figure Weights |
ਜੇ ਸੋਚਣਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ Gv ਮੁੱਖ ਹੈ। ਜੇ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਅਗਲਾ ਆਕਾਰ ਸੋਚਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ Gf ਮੁੱਖ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਵਾਬ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ।
BrainTypeIQ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ ਮੋੜਨ ਦੇ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇ ਜੋੜ ਕੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਟੈਸਟ ਤੋਂ Gv ਸਕੋਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ Gc, Gf, Gwm ਅਤੇ Gs ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।