ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਨਵੀਂ ਸਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਹੱਲ ਦਾ ਢੰਗ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ
ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੱਖ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜਾਂ ਗਣਨਾ ਦੀ ਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਬੰਧ ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਲੱਭ ਕੇ ਹੱਲ ਦਾ ਢੰਗ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। “ਫਲੂਇਡ ਤਰਕ” ਅਤੇ “ਫਲੂਇਡ ਬੁੱਧੀ” ਵੀ ਇਸੇ Gf ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਂਝਾ ਨਿਯਮ ਲੱਭਣਾ, ਦਿੱਤੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਅਨੁਪਾਤਾਂ ਜਾਂ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਮੁੱਲ ਕੱਢਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਗਮਨਾਤਮਕ ਤਰਕ, ਨਿਗਮਨਾਤਮਕ ਤਰਕ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਤਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਾਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਦਾ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਕਿੱਥੇ ਦਿਖਦਾ ਹੈ?
| ਸਵਾਲ ਦੇ ਹਾਲਾਤ | Gf ਉੱਚਾ ਹੋਣ ’ਤੇ | Gf ਘੱਟ ਹੋਣ ’ਤੇ |
|---|---|---|
| ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਨਿਯਮ | ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਤੋਂ ਸਾਂਝਾ ਨਿਯਮ ਲੱਭਣਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਨਿਯਮ ਸਪਸ਼ਟ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੱਧ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਹੋਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
| ਕਈ ਸੰਬੰਧ | ਆਕਾਰ, ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਵਰਗੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੱਲ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਸਮਝ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਈ ਨਿਯਮ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਛੁੱਟ ਜਾਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
| ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦੀ ਜਾਂਚ | ਸੰਭਵ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ’ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮ ਰੱਦ ਕਰਨੇ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਕੋਈ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਚੁਣ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਂਚ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ’ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ |
| ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ | ਪਿਛਲੇ ਸਵਾਲ ਵਰਗਾ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਨਵੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੋਂ ਹੱਲ ਦਾ ਢੰਗ ਮੁੜ ਬਣਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ | ਨਿਯਮ ਬਦਲਣ ’ਤੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੱਲ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
WAIS ਵਿੱਚ ਇਹ Matrix Reasoning ਅਤੇ Figure Weights ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਦਿਖਦੀ ਹੈ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ WAIS-IV India ਵਿੱਚ Matrix Reasoning, ਦੇਖੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਤਰਕ ਦੇ ਸੂਚਕ (PRI) ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਪ-ਟੈਸਟ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। Figure Weights ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਰਕ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ; ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੂਲ WAIS-IV ਵਿੱਚ PRI ਦਾ ਸਹਾਇਕ ਉਪ-ਟੈਸਟ ਹੈ।
| ਉਪ-ਟੈਸਟ | ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਲੋੜੀਂਦਾ ਤਰਕ |
|---|---|
| Matrix Reasoning | ਆਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਨਿਯਮ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਆਗਮਨਾਤਮਕ ਤਰਕ |
| Figure Weights | ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਕੱਢਣ ਵਾਲਾ ਤਰਕ |
WAIS-IV India ਵਿੱਚ ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਆਕਾਰਾਂ ਤੇ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (Gv) ਇੱਕੋ PRI ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ WAIS-5 ਵਿੱਚ Matrix Reasoning ਅਤੇ Figure Weights ਤੋਂ ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਸੂਚਕ (FRI) ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਸੂਚਕ (VSI) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
WAIS-IV ਦਾ PRI ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਪ-ਟੈਸਟਾਂ ਤੋਂ ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸਥਾਨਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਣਾ ਹੈ, ਇਹ Perceptual Reasoning ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ? ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਫਲੂਇਡ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ਡ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ
ਫਲੂਇਡ ਬੁੱਧੀ (Gf) ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ਡ ਬੁੱਧੀ (Gc) ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਵਾਬ ਨਵੇਂ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਗਿਆਨ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
| ਖੇਤਰ | ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਠੋਸ ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|
| Gf: ਫਲੂਇਡ ਬੁੱਧੀ | ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਲੱਭੇ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਨਿਯਮ | ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖੇ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚੋਂ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਨਿਯਮ ਕੱਢਣਾ |
| Gc: ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ਡ ਬੁੱਧੀ | ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖੇ ਸ਼ਬਦ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ | ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਿਖਤ ਸਮਝਣਾ |
ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ Gf ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਅਣਜਾਣ ਸੰਬੰਧ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਸਿੱਖਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨ Gc ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਦੇ ਤਰਕ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਔਸਤਨ, ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ Gf ਵਿੱਚ ਘਟਾਅ Gc ਨਾਲੋਂ ਛੇਤੀ ਦਿਖਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਦੇਰ ਤੱਕ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਵਧਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
BrainTypeIQ ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਤਰਕ ਅਤੇ ਤੱਕੜੀ ਵਾਲਾ ਤਰਕ ਤੋਂ Gf ਸਕੋਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ Gc, Gv, Gwm ਅਤੇ Gs ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।