ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ IQ 100 ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
WAIS ਵਰਗੇ ਟੈਸਟਾਂ ਦਾ IQ ਇੱਕ ਮਿਆਰੀ ਸਕੋਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ 70 ਸਾਲ ਦੀ, IQ 100 ਦਾ ਮਤਲਬ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ WAIS-IV India ਵਿੱਚ ਹਰ ਉਪ-ਟੈਸਟ ਦੇ ਕੱਚੇ ਸਕੋਰ ਨੂੰ ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣੀਆਂ ਸਾਰਣੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਕੇਲਡ ਸਕੋਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਕੋਰਾਂ ਤੋਂ ਸੂਚਕ ਸਕੋਰ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਟੈਸਟ ਦਾ IQ (FSIQ) ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇੱਕੋ ਉਪ-ਟੈਸਟ ਦਾ ਇੱਕੋ ਕੱਚਾ ਸਕੋਰ ਵੱਖਰੇ ਉਮਰ-ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਸਕੇਲਡ ਸਕੋਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਉਮਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਿਆ IQ ਇੱਕੋ ਹੋਣ ’ਤੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਹੀ ਜਵਾਬਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਇੱਕੋ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ। IQ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੋਰ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸੰਬੰਧ IQ ਸਕੋਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਹਰ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਬੁੱਧੀ ਇੱਕੋ ਦਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਘਟਦੀ। ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ 30 ਮਾਨਸਿਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿਖਣ ਦੀ ਉਮਰ ਟੀਨਏਜ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 60ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਬੁੱਧੀ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਿਖਰਲੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
| ਸਮਰੱਥਾ | ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਮਰ | ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਔਸਤ ਬਦਲਾਅ |
|---|---|---|
| ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ (Gs) | ਟੀਨਏਜ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ 20ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ | ਬਾਲਗ ਉਮਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਘਟਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ |
| ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ (Gf) | 20ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ | ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਦਾ ਹੈ |
| ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (Gv) | 20ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ | ਆਕਾਰ ਘੁਮਾਉਣ, ਸਥਾਨਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ |
| ਵਰਕਿੰਗ ਮੈਮਰੀ (Gwm) | 20ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੋਂ 30ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ | ਜਾਣਕਾਰੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ |
| ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ਡ ਬੁੱਧੀ (Gc) | 50ਵਿਆਂ–60ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ | ਅੱਧਖੜ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਘਟਣ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦੇਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ |
ਸਾਰਣੀ ਦੀਆਂ ਉਮਰਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਸਮਰੱਥਾ ਲਈ ਇੱਕੋ ਪੱਕੀ ਸਿਖਰਲੀ ਉਮਰ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸਮੇਂ ਹਨ।
ਗਤੀ, ਨਵੇਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੇਤੀ ਬਦਲਦੇ ਹਨ
ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ (Gs) ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਸਧਾਰਨ ਇਸ਼ਾਰੇ ’ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲੋਂ, ਕਈ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੁਣਨ, ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ ਵਰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਛੇਤੀ ਦਿਖਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਗੱਲ ਸਹੀ ਸਮਝ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਘਟਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ (Gf), ਯਾਨੀ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਲੱਭਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਵੀ ਜਵਾਨ ਬਾਲਗ ਉਮਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲੱਭਣ ਜਾਂ ਕਈ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੇ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਦਾ ਹੈ।
ਵਰਕਿੰਗ ਮੈਮਰੀ (Gwm) ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਿਉਂ ਦੀ ਤਿਉਂ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਲਟੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਨ, ਮੁੜ ਤਰਤੀਬ ਦੇਣ ਜਾਂ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ (Gv) ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਆਕਾਰ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਉਣ, ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਆਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਕਈ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਰਤਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦਿਖਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਅੱਧਖੜ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਵਧਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ਡ ਬੁੱਧੀ ਉਹ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ, ਆਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗਿਆਨ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਉਮਰ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਦਾ ਢੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ ਅਤੇ ਫਲੂਇਡ ਰੀਜ਼ਨਿੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
18–89 ਸਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ’ਤੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਗਭਗ 64–66 ਸਾਲ ਤੱਕ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਟਣ ਲੱਗਾ। ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਈਜ਼ਡ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵੀ ਔਸਤਨ 60ਵਿਆਂ ਤੱਕ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਔਸਤ ਸਮਰੱਥਾ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਸ਼ਬਦ-ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਘਟਣਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
BrainTypeIQ ਦੇ ਜਪਾਨੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀ Gf, Gv, Gwm ਅਤੇ Gs ਦੇ ਸਕੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਖੇਤਰ ਲਈ ਮਿਲੇ ਉਮਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਰੁਝਾਨ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।