DEHB grubunda IQ ve WAIS ortalama aralıktadır; WMI biraz daha düşüktür
DEHB grubunda genel IQ, sözel kavrama, akıl yürütme, çalışma belleği ve işlemleme hızı ortalama aralıktadır. Bu alanlar içinde en tutarlı eğilim, çalışma belleği indeksinin (WMI) biraz daha düşük olmasıdır. Yetişkinlerde WMI ortalaması 95,2, çocuklarda 93,7 bulunmuş; sonuçlar standart ortalama olan 100'ün yaklaşık 4–6 puan altında kalmıştır (WAIS-IV ve WISC-V meta-analizi).
Aynı meta-analizde yetişkin DEHB grubunun ortalamaları genel IQ'da 98,4, sözel kavramada 102,1 ve algısal akıl yürütmede 99,7'dir. DEHB'li kişilerin IQ sonuçları düşükten yükseğe geniş bir aralığa dağılır; yüksek sözel kavrama veya akıl yürütme yeteneği DEHB ile birlikte bulunabilir.
WMI'daki küçük fark bir grup ortalamasıdır; her kişide görülen sabit bir puan örüntüsü değildir. WMI'ın ölçtüğü bilgiyi tutma ve işleme süreçleriyle DEHB arasındaki ilişki, DEHB ve çalışma belleği yazısında ayrıntılı olarak açıklanır.
PSI herkeste düşük değildir; performans daha çok dalgalanır
Yetişkin DEHB grubunda işlemleme hızı indeksi (PSI) ortalaması 96,2, çocuklarda ise 92,3'tür; iki sonuç da ortalama aralığındadır. Yetişkinlerde PSI, akıl yürütmeye göre belirgin bir kişi içi zayıflık değildir. Çocuklarda da akıcı akıl yürütmeyle anlamlı bir fark saptanmamıştır. DEHB, PSI'ın mutlaka düşük olacağı anlamına gelmez.
DEHB'de daha belirgin olan, her zaman yavaş çalışmaktan çok hızın denemeden denemeye aynı kalmamasıdır. Tepki süresi araştırmalarını birleştiren bir meta-analizde DEHB grubunun denemeler arası değişkenliği daha yüksek bulunmuş; bu değişkenlik hesaba katıldığında ortalama tepki süresindeki yavaşlık farkı kalmamıştır (tepki süresi değişkenliği meta-analizi).
Tepki süresindeki değişkenlik ile WAIS PSI aynı ölçüm değildir. PSI ortalama aralıkta olsa bile işte veya öğrenmede hızlı ilerlenen zamanlarla tamamen durulan zamanlar arasında büyük fark olabilir. PSI düşük olduğunda sonucu nasıl ayıracağınızı ve durma, yeniden başlama ile yeniden çalışma süresini nasıl azaltacağınızı DEHB ve işlemleme hızı yazısında ele alıyoruz.
WAIS ortalama olsa da günlük yürütme kararlı olmayabilir
WAIS'te uygulayıcı her görevi tek tek sunar, başlangıcı ve bitişi yönetir. Günlük yaşamda ise hedefi kendiniz belirleyip başlamanız, kesintiden sonra geri dönmeniz ve işi son tarihe kadar izlemeniz gerekir.
Bu nedenle WMI ve PSI ortalama aralıkta olsa bile bilgi alınırken dikkatin dağılması, işe başlamanın uzaması, kesintiden sonra kaldığınız yerin kaybolması, aynı temponun korunamaması veya işin zamanında tamamlanamaması mümkündür. WAIS'in ortalama çıkması ile günlük yürütmenin kararlı olması aynı şey değildir.
IQ alanları arasındaki farklarla günlük işlev arasındaki mesafenin nasıl okunacağı IQ profili ve gelişimsel özellikler yazısında açıklanır.
DEHB'de WAIS sonuçlarını puanlarla güçlüğün ortaya çıktığı koşulları birleştirerek okumak
WAIS sonucu, yürütmenin bilgiyi tutma, başlama, yeniden başlama ve çıktı süreçlerinden hangisinde kararsızlaştığını düşünmeye yardımcı olabilir.
| Sonuç | İncelenecek koşullar |
|---|---|
| WMI kişinin diğer alanlarına göre düşük | Birden fazla sözlü yönerge, ara sonuçları akılda tutma, kesintiden sonra yeniden başlama |
| PSI kişinin diğer alanlarına göre düşük | Görsel tarama, veri aktarma ve karşılaştırma, yazma, süre sınırı |
| WMI ve PSI ortalama aralıkta | Başlama, öncelik belirleme, tempo dalgalanması, kesintiler, son tarihe kadar tamamlama |
Önce puanın aynı yaştaki kişiler içindeki düzeyine, sonra kişinin diğer yetenekleriyle arasındaki göreli farka bakın. Ardından aynı yükün günlük yaşamda hangi koşullarda ortaya çıktığını karşılaştırın. İndeks farkları ve alt testlerin ayrıntılı okuması WAIS sonuçlarını okuma rehberinde ele alınır.
Bu okuma, ortalama ve puan farklarında kalmak yerine bilgiyi tutma, başlama, yeniden başlama ve çıktı süreçlerinden hangisinin destek veya çevre düzenlemesi gerektirdiğini somutlaştırır.