WAIS-IVର FSIQ, ଚାରିଟି ସୂଚକ, GAI ଓ CPI
WAIS-IV Indiaର ଫଳାଫଳରେ ପରୀକ୍ଷାର ସମସ୍ତ ମୂଳ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଏକତ୍ର କରୁଥିବା FSIQ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଭିତ୍ତିକ VCI, PRI, WMI ଓ PSI ଥାଏ। GAI ଓ CPI ହେଉଛି ସେହି 10ଟି ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷାକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଏକତ୍ର କରି ବିଚାର କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ସହାୟକ ସମ୍ମିଳିତ ସ୍କୋର୍।
| ସ୍କୋର୍ | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| FSIQ (Full Scale IQ) | ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବା ସାମଗ୍ରିକ ବୌଦ୍ଧିକ କ୍ଷମତା |
| VCI (ଭାଷା ବୋଧ) | ଶବ୍ଦ ସମ୍ପର୍କିତ ଜ୍ଞାନ, ଧାରଣା ଗଠନ ଓ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ତର୍କ |
| PRI (ଦୃଶ୍ୟଭିତ୍ତିକ ତର୍କ) | ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତି |
| WMI (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ମୃତି) | ମୁଖ୍ୟତଃ ଶୁଣିଥିବା ସୂଚନା ମନରେ ଧରି ରଖି ସେଥିରେ କାମ କରିବା |
| PSI (ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗତି) | ଦୃଶ୍ୟ ସୂଚନାକୁ ଶୀଘ୍ର ଓ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରିବା |
| GAI (General Ability Index) | ମୁଖ୍ୟତଃ VCI ଓ PRIକୁ ଏକତ୍ର କରି ମିଳୁଥିବା ସାଧାରଣ ବୌଦ୍ଧିକ କ୍ଷମତା |
| CPI (Cognitive Proficiency Index) | ମୁଖ୍ୟତଃ WMI ଓ PSIକୁ ଏକତ୍ର କରି ମିଳୁଥିବା ଜ୍ଞାନୀୟ ଦକ୍ଷତା |
ଏହି ସ୍କୋର୍ଗୁଡ଼ିକର ମାପକରେ ହାରାହାରି 100 ଓ ମାନକ ବିଚ୍ୟୁତି 15।
FSIQ ଦର୍ଶାଉଥିବା ସାମଗ୍ରିକ ବୌଦ୍ଧିକ କ୍ଷମତା
VCI, PRI, WMI ଓ PSIର 10ଟି ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷାରୁ FSIQ ହିସାବ କରାଯାଏ। ଏହା ଚାରିଟି ସୂଚକ ସ୍କୋର୍ର ସରଳ ହାରାହାରି ନୁହେଁ; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବା ସାମଗ୍ରିକ ବୌଦ୍ଧିକ କ୍ଷମତାର ସ୍ତର। ଏହାର ଗଠନ FSIQ କ’ଣ?ରେ ବିସ୍ତାରରେ ଦିଆଯାଇଛି।
VCIରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବା ଶବ୍ଦ ଜ୍ଞାନ, ଧାରଣା ଗଠନ ଓ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ତର୍କ
VCIର ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷା ହେଉଛି Similarities, Vocabulary ଓ Information। ଶିଖିଥିବା ଶବ୍ଦ ଓ ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ମନେ ପକାଇବା, ଧାରଣା ମଧ୍ୟରେ ସାମ୍ୟ ଓ ସମ୍ପର୍କ ଖୋଜିବା ଏବଂ ଭାଷାରେ ବୁଝାଇବାର କ୍ଷମତା ଏଥିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜ୍ଞାନୀୟ କ୍ଷମତା ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (Gc)ରେ ବିସ୍ତାରରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି।
PRIରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତି
PRIର ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷା ହେଉଛି Block Design, Matrix Reasoning ଓ Visual Puzzles। ଆକୃତି ଓ ସଜାଣିକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ଗଠନ କରିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ, ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ଦେଖୁଥିବା ଆକୃତିର ସମ୍ପର୍କ ଓ ନିୟମ ଧରିବାର ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତି ଏଥିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ଏହି ଦୁଇଟି ବିଷୟ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ (Gv) ଏବଂ ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତି (Gf)ରେ ବିସ୍ତାରରେ ଦିଆଯାଇଛି।
WMIରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବା ଶ୍ରବଣ ସୂଚନା ଧରି ରଖିବା ଓ ସେଥିରେ କାମ କରିବା
WMIର ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷା ହେଉଛି Digit Span ଓ Arithmetic। ମୁଖ୍ୟତଃ ଶୁଣିଥିବା ସୂଚନା ଅଳ୍ପ ସମୟ ମନରେ ଧରି ରଖିବା, ତାହାର କ୍ରମ ବଦଳାଇବା ଏବଂ ମଝିରେ ମିଳିଥିବା ଫଳକୁ ମନରେ ରଖି କାମ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାର କ୍ଷମତା ଏଥିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। Arithmeticରେ ପରିମାଣ ସମ୍ପର୍କିତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଗଣନା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ମୃତିର ସାମଗ୍ରିକ କାର୍ଯ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ମୃତି (Gwm)ରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି।
PSIରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ସନ୍ଧାନ, ମେଳାଇବା ଓ ଲେଖିବାର ଗତି
PSIର ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷା ହେଉଛି Symbol Search ଓ Coding। ସରଳ ଦୃଶ୍ୟ ସୂଚନା ଖୋଜି ମେଳାଇବା ଏବଂ ସମୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଶୀଘ୍ର ଓ ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଦେବାର କ୍ଷମତା ଏଥିରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। Codingରେ ଲେଖିବାର ଗତି ମଧ୍ୟ ଭୂମିକା ନିଏ। ଏହି ସ୍କୋର୍ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାର ଗତିକୁ ମାପେ ନାହିଁ। ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗତିର ବ୍ୟାପକ ଅର୍ଥ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗତି (Gs)ରେ ଦିଆଯାଇଛି।
GAI ଓ CPIର ଅର୍ଥ
GAI, VCI ଓ PRIର ଛଅଟି ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷାକୁ ଏକତ୍ର କରେ। CPI, WMI ଓ PSIର ଚାରିଟି ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷାକୁ ଏକତ୍ର କରେ। ଏଗୁଡ଼ିକ FSIQରୁ କିଛି ବିୟୋଗ କରି ମିଳୁଥିବା ମୂଲ୍ୟ ନୁହେଁ; ନିଜ ନିଜ ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷାରୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ହିସାବ କରାଯାଏ। FSIQ ସହ ସେଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ସ୍କୋର୍ର ତଫାତ GAI ଓ CPIର ତଫାତରେ ବିସ୍ତାରରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି।
US WAIS-5ରେ PRIକୁ VSI ଓ FRIରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର WAIS-5ରେ WAIS-IVର PRI (ଦୃଶ୍ୟଭିତ୍ତିକ ତର୍କ)କୁ VSI (ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ କ୍ଷମତା) ଓ FRI (ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତି)ରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଫଳରେ ପ୍ରମୁଖ ସୂଚକ ପାଞ୍ଚଟି: VCI, VSI, FRI, WMI ଓ PSI। WAIS-IVରେ ଏକତ୍ର ହେଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତିକୁ ଏଠାରେ ଅଲଗା ସୂଚକରେ ଦେଖିହୁଏ। ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ WAIS-IV ଓ WAIS-5ର ତଫାତରେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି ସୂଚକ ସହ CHC କ୍ଷମତାର ସମ୍ପର୍କ CHC ତତ୍ତ୍ୱ ଓ WAISର ସମ୍ପର୍କରେ ଦିଆଯାଇଛି।