ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ହେଉଛି ଅର୍ଜିତ ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟବହାର କରି ବୁଝିବା ଓ ବୁଝାଇବାର କ୍ଷମତା
ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (Crystallized Intelligence) କେବଳ କେତେ ଜ୍ଞାନ ଅଛି ତାହାରେ ନୁହେଁ, ସେହି ଜ୍ଞାନକୁ ବୁଝିବା ଓ ବୁଝାଇବାରେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ନୂଆ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ପରିଚିତ ଶବ୍ଦ ଓ ପୂର୍ବଜ୍ଞାନ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା, ଅନେକ ଧାରଣାର ସାମ୍ୟ ଓ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ସଜାଇବା, ଏବଂ ବୁଝିଥିବା ବିଷୟକୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବୁଝିପାରିବା ଭଳି ଭାଷାରେ କହିବା—ସବୁ ଏଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାର ଅଧିକ ବା କମ୍ ସ୍ତର ଦେଖାଯାଏ?
| ପରିସ୍ଥିତି | Gc ଅଧିକ ହେଲେ | Gc କମ୍ ହେଲେ |
|---|---|---|
| ଶବ୍ଦଜ୍ଞାନ ଓ ବିଶେଷ ପରିଭାଷା | ପରିଚିତ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ଅର୍ଥ ସହଜରେ ବୁଝିହୁଏ | ଅପରିଚିତ ଶବ୍ଦ ବଢ଼ିଲେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ବୁଝିବାକୁ ଅଧିକ ସମୟ ଲାଗେ |
| ପୂର୍ବଜ୍ଞାନ | କୁହାଯାଇନଥିବା ପୂର୍ବଧାରଣାକୁ ଯୋଡ଼ି ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହଜରେ ବୁଝିହୁଏ | ଆବଶ୍ୟକ ପୂର୍ବଧାରଣା ସ୍ପଷ୍ଟ ନ କଲେ ବିଷୟଟି ବୁଝିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ |
| ଧାରଣାଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଇବା | ଅନେକ ଧାରଣାର ସାମ୍ୟ ଓ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଭାଷାରେ ସହଜରେ ସଂକ୍ଷେପ କରିହୁଏ | କେବଳ ଅମୂର୍ତ୍ତ ବ୍ୟାଖ୍ୟାରୁ ଅର୍ଥ ବୁଝିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ ଦରକାର ପଡ଼େ |
| ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ପ୍ରକାଶ | ସଂଜ୍ଞା ଓ କାରଣକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦରେ ସହଜରେ ବୁଝାଇହୁଏ | ବିଷୟ ସହିତ ମେଳ ଖାଉଥିବା ଶବ୍ଦ ମନେ ପଡ଼ିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ; ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଲମ୍ବା ହୋଇପାରେ କିମ୍ବା ମୁଖ୍ୟ କଥା ସଂକ୍ଷେପ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ |
କଥାବାର୍ତ୍ତା, କାମ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ଏହା କିପରି ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ଭାଷା ବୁଝିବାର କ୍ଷମତା କମ୍ ହେଲେ କ’ଣ ହୁଏ? ଲେଖାରେ ବିସ୍ତାରରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି।
WAIS-IVରେ ଭାଷା ବୁଝିବାର ସୂଚକ (VCI)ରେ ଏହା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ
ଇଂରାଜୀରେ ନିଆଯାଉଥିବା WAIS-IV Indiaର ଭାଷା ବୁଝିବାର ସୂଚକ (VCI) Similarities, Vocabulary ଓ Information—ଏହି 3ଟି ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷାରୁ ଗଣନା କରାଯାଏ। ବିଦେଶୀ WAIS-IV ସଂସ୍କରଣରେ Comprehension ଏକ ସହାୟକ ଉପପରୀକ୍ଷା; ଏହା India ସଂସ୍କରଣରେ ନାହିଁ।
| ଉପପରୀକ୍ଷା | ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ |
|---|---|
| Similarities | ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ଧାରଣାର ସାମ୍ୟ ଖୋଜି, ତାହାକୁ ଏକ ଅମୂର୍ତ୍ତ ସମ୍ପର୍କ ଭାବେ ବୁଝାଇବା |
| Vocabulary | ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ଓ ସଠିକ୍ ସଂଜ୍ଞା ଦେବା |
| Information | ଶିକ୍ଷା ଓ ଜୀବନ ଅନୁଭବରୁ ପାଇଥିବା ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବା |
| Comprehension, ବିଦେଶୀ ସଂସ୍କରଣର ସହାୟକ ପରୀକ୍ଷା | ସାମାଜିକ ପ୍ରଥା ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିର କାରଣକୁ ଭାଷାରେ ବୁଝାଇବା |
Vocabulary ଓ Informationରେ ଶବ୍ଦଜ୍ଞାନ ଓ ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ସିଧାସଳଖ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ। Similarities ଓ Comprehensionରେ ଅର୍ଜିତ ଜ୍ଞାନ ସହିତ, ଧାରଣା ଓ କାରଣକୁ ସଜାଇ ଭାଷାରେ ଉତ୍ତର ଦେବାର କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ଦରକାର। VCI କେବଳ ଜ୍ଞାନର ପରିମାଣ ନୁହେଁ; ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟବହାର କରି ବୁଝିବା ଓ ବୁଝାଇବାର କ୍ଷମତାକୁ ମଧ୍ୟ ଧରେ।
ଶିକ୍ଷା, ଅନୁଭବ ଓ ସଂସ୍କୃତି ମାଧ୍ୟମରେ ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ବଢ଼େ
ଶିକ୍ଷା, ପଢ଼ା, କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ କାମ ମାଧ୍ୟମରେ Gc ଗଢ଼ିଉଠେ। ନୂଆ ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଶବ୍ଦ ଓ ଧାରଣା ସହିତ ଯୋଡ଼ିହେଲେ ତାହା ବ୍ୟବହାର କରିବା ସହଜ ହୁଏ। କେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜିତ ହେବ, ତାହା ବ୍ୟବହୃତ ଭାଷା, ରହୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳ, ଶିକ୍ଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ଅନୁସାରେ ବଦଳେ।
ମାତୃଭାଷା, ଶିକ୍ଷାର ଭାଷା ଓ ପରୀକ୍ଷାର ଭାଷା ଅଲଗା ହେଲେ, ପରୀକ୍ଷାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶବ୍ଦଜ୍ଞାନ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାର ସହଜତା ମଧ୍ୟ ବଦଳିପାରେ। ଓଡ଼ିଆରେ ପରିଚିତ ଏକ ଧାରଣାକୁ ଇଂରାଜୀରେ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ସେହି ଭାଷାର ଶବ୍ଦଜ୍ଞାନ ଦରକାର। ତେଣୁ Gc କିମ୍ବା VCIର ଫଳ ବୁଝିବାବେଳେ କେଉଁ ଭାଷାରେ ଜ୍ଞାନ ଶିଖାଯାଇଛି ଓ କେଉଁ ଭାଷାରେ ପରୀକ୍ଷା ହୋଇଛି, ତାହା ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ।
ଶବ୍ଦ ଓ ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟବହାର କରିବାର କ୍ଷମତା, ଅପରିଚିତ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନର ତର୍କଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗତି ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼େ ଓ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ତୁଳନାମୂଳକ ଭାବେ ରହିଥାଏ। ବୟସ ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷମତାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଓ ବୟସ ବଢ଼ିବା ଲେଖାରେ ବିସ୍ତାରରେ ବୁଝାଯାଇଛି।
ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଓ ତରଳ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାର ପାର୍ଥକ୍ୟ
ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (Gc) ଓ ତରଳ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (Gf)ର ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେଉଛି, ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଜିତ ଜ୍ଞାନକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ନା ପ୍ରଥମ ଥର ଦେଖୁଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଖୋଜିବା।
| କ୍ଷେତ୍ର | ମୁଖ୍ୟତଃ କ’ଣ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ | ଉଦାହରଣ |
|---|---|---|
| Gc: ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା | ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଜିତ ଶବ୍ଦ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଧାରଣା | ବିଶେଷ ପରିଭାଷା ଓ ପୂର୍ବଜ୍ଞାନ ବ୍ୟବହାର କରି ଲେଖା ବୁଝିବା |
| Gf: ତରଳ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା | ନୂଆ ତଥ୍ୟର ସମ୍ପର୍କ ଓ ନିୟମ | ପ୍ରଥମ ଥର ଦେଖୁଥିବା ଆକୃତି କ୍ରମରୁ ନିୟମ ଖୋଜିବା |
ଏକ ନୂଆ କ୍ଷେତ୍ରରେ Gf ସାହାଯ୍ୟରେ ଅପରିଚିତ ସମ୍ପର୍କ ବୁଝାଯାଏ। ଶିଖିଥିବା ଶବ୍ଦ ଓ ଚିନ୍ତାଧାରା Gc ଭାବେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଓ ସମସ୍ୟା ବୁଝିବାର ଆଧାର ହୁଏ।
BrainTypeIQରେ ଶବ୍ଦଜ୍ଞାନ (ବିପରୀତାର୍ଥକ ଶବ୍ଦ) ଓ ଭାଷାଗତ ସାଦୃଶ୍ୟ ତର୍କରୁ Gc ସ୍କୋର ଗଣନା କରାଯାଏ। ଆପଣ Gf, Gv, Gwm ଓ Gs ସହିତ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିବେ।