ଭାଷିକ ଓ ଅଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ କ'ଣ

ଭାଷିକ ଓ ଅଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ଅର୍ଥ

ଭାଷିକ ଓ ଅଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଅର୍ଥ, ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା କାମ ଏବଂ ଆକୃତି, ବିନ୍ୟାସ ବା ଦୃଶ୍ୟ ନିୟମକୁ ନେଇ କରାଯାଉଥିବା କାମ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟିରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ସାପେକ୍ଷ ଭାବେ ଅଧିକ କ୍ଷମତା ଅଛି।

• ଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ — ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଧରିବା, ଜ୍ଞାନ ମନେପକାଇବା, ସାଧାରଣ ଧାରଣା ଚିହ୍ନି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରିବା ଏବଂ ଭାବନାକୁ ଶବ୍ଦରେ ବୁଝାଇବାରେ ଅଧିକ କ୍ଷମତା।
• ଅଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ — ଆକୃତିକୁ ଭାଗ କରି ପୁଣି ଗଢ଼ିବା, ଦିଗ ଓ ସ୍ଥାନର ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ କାମ କରିବା ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ୟାଟର୍ନରୁ ନିୟମ ଖୋଜିବାରେ ଅଧିକ କ୍ଷମତା।

“ପ୍ରାଧାନ୍ୟ”ରେ ସମବୟସ୍କଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ସ୍ତର ଏବଂ ନିଜର ଅନ୍ୟ କ୍ଷମତାର ତୁଳନାରେ ସାପେକ୍ଷ ଦକ୍ଷତା, ଦୁଇଟି ଅର୍ଥ ରହେ। WAIS କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ “ଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପ୍ରକାର” ବା “ଅଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପ୍ରକାର” ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ ନାହିଁ। ଏହି ସମ୍ପର୍କକୁ ସୂଚକ ଓ ଉପପରୀକ୍ଷାର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଭାବେ ବୁଝାଯାଏ।

ଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ

ଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥ ଅଧିକ କଥା କହିବା ବା ଶୀଘ୍ର ପଢ଼ିବା ନୁହେଁ। ଶବ୍ଦଭଣ୍ଡାର, ଜ୍ଞାନ ଓ ଧାରଣାକୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ବୁଝାଇବାରେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା ଏହାର କେନ୍ଦ୍ର।

• ଏକାଧିକ ଉଦାହରଣରୁ ସାମ୍ୟ ଖୋଜି ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରିବା।
• ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଶବ୍ଦର ସଂଜ୍ଞା ଦେଇ ଆଲୋଚନାରେ ଅର୍ଥର ତଫାତ୍‌ କମାଇବା।
• ପୂର୍ବରୁ ଶିଖିଥିବା ଜ୍ଞାନକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସମସ୍ୟା ସହ ଯୋଡ଼ିବା।
• ନିଷ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ବା ପଦକ୍ଷେପକୁ ଶବ୍ଦରେ କହି, ଛାଡ଼ିହୋଇଥିବା ସର୍ତ୍ତ ଖୋଜିବା।

କାମ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ଏହା ଲମ୍ବା ସାମଗ୍ରୀରୁ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବାହାର କରିବା, ଜଟିଳ ବିଷୟକୁ କ୍ରମରେ ବୁଝାଇବା ଏବଂ ଚିତ୍ର ବା ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ନାମ ଓ ସର୍ତ୍ତ ଯୋଡ଼ି ସଜାଇବା ପରି କାମରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ। ଏହି କ୍ଷମତାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଭାଷା ବୁଝିବା ଓ ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (Gc)ରେ ଅଛି।

ଅଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ

ଅଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟର କେନ୍ଦ୍ର ହେଉଛି ଆକୃତି ଓ ସ୍ଥାନର ସମ୍ପର୍କ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖି ଗଠନ ବୁଝିବା ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀରୁ ସମ୍ପର୍କ ଖୋଜିବା।

• ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତିକୁ ଅଂଶରେ ଭାଗ କରି, ସେଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଯୋଡ଼ିହେବ ବିଚାର କରିବା।
• ନକ୍ସା ଓ ବାସ୍ତବ ବସ୍ତୁ, ସମତଳ ଚିତ୍ର ଓ ତ୍ରିମାତ୍ରିକ ଆକୃତି, କିମ୍ବା ଭିନ୍ନ କୋଣର ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ମେଳାଇବା।
• ସ୍କ୍ରିନ୍‌ ବା କାଗଜର ବିନ୍ୟାସରୁ ସ୍ତର ଓ ଗୋଷ୍ଠୀ ବୁଝିବା।
• ଗ୍ରାଫ୍‌ ବା ଆକୃତିର ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ନିୟମ ଖୋଜିବା।

ଅଭାଷିକ ଦିଗରେ ଆକୃତି, ଦିଗ ଓ ବିନ୍ୟାସକୁ ନେଇ କାମ କରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ (Gv) ଏବଂ ନୂଆ ସମ୍ପର୍କ ବା ନିୟମ ଖୋଜୁଥିବା ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତି (Gf) ରହେ। କିଛି ଲୋକ ଆକୃତି ଓ ବିନ୍ୟାସରେ ବିଶେଷ ଭଲ ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କିଛି ନିୟମ ଖୋଜିବାରେ ବିଶେଷ ଭଲ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ ଅଭାଷିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଗତ କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ଉପପରୀକ୍ଷା ଅନୁସାରେ ଭିନ୍ନ ହୁଏ।

WAIS ଫଳରେ ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ

WAIS-IIIରେ ଭାଷିକ IQ (VIQ) ଓ performance IQ (PIQ), ଏବଂ WAIS-IV Indiaରେ ଭାଷା ବୁଝିବାର ସୂଚକ (VCI) ଓ ଦୃଶ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଆଧାରିତ ତର୍କର ସୂଚକ (PRI), ଭାଷିକ ଓ ଅଭାଷିକ ଦିଗର ପ୍ରମୁଖ ସୂଚନା ଦିଅନ୍ତି। ଆମେରିକୀୟ WAIS-5ରେ PRIରେ ଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତିକୁ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ସୂଚକ (VSI) ଏବଂ ତରଳ ତର୍କ ସୂଚକ (FRI)ରେ ଅଲଗା କରାଯାଇଛି। ସଂସ୍କରଣ ଅନୁସାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ WAIS-IV ଓ WAIS-5ର ପାର୍ଥକ୍ୟରେ ବୁଝାଯାଇଛି।

WAIS-IV ଫଳରେ କେବଳ VCI ଓ PRIର ସ୍କୋର ତଫାତ୍‌ ନୁହେଁ, ରିପୋର୍ଟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସାଂଖ୍ୟିକ ଭାବେ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ, ସେହି ପାର୍ଥକ୍ୟ କେତେ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ ତାହାର ହାର (base rate), ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୂଚକର ଉପପରୀକ୍ଷାକୁ ଏକାଠି ଦେଖାଯାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, PRI ମଧ୍ୟରେ Block Design ଓ Matrix Reasoningରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଥିଲେ ଆକୃତି ଓ ବିନ୍ୟାସ ନା ନିୟମ ଖୋଜିବାର କ୍ଷମତା ଅଧିକ, ତାହା ମଧ୍ୟ ପୃଥକ କରିପାରିବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୂଚକର ଗଠନ WAIS ସୂଚକର ଅର୍ଥରେ ମିଳିବ।

କାମ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ଦକ୍ଷତାର ବ୍ୟବହାର

ଏକେ କାମ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ସର୍ତ୍ତ ସଜାଇବାର ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ଚିତ୍ର ବା ବାସ୍ତବ ବସ୍ତୁରେ ଗଠନ ଦେଖିବାର ପଦକ୍ଷେପ ରହେ। ପେଶାର ନାମ ଅନୁସାରେ ଭାଗ କରିବା ଅପେକ୍ଷା, କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପରେ ବୁଝିବା ବା କାମ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହଜ, ତାହା ଦେଖିବା ଅଧିକ ବ୍ୟବହାରିକ।

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, କେବଳ ଚିତ୍ରରୁ ସମ୍ପର୍କ ଅନୁସରଣ କରିବା କଠିନ ହେଲେ “A ବଢ଼ିଲେ B କମେ” ବୋଲି ଶବ୍ଦରେ କହନ୍ତୁ। ଲମ୍ବା ଲେଖାର ଗଠନ ବୁଝିବା କଠିନ ହେଲେ, ସର୍ତ୍ତ ଓ ନିଷ୍କର୍ଷକୁ ଦୁଇଟି ସ୍ତମ୍ଭ ଥିବା ସାରଣୀରେ ରଖନ୍ତୁ। ବୁଝିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିଜ ପାଇଁ ସହଜ ରୂପ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଶେଷରେ କାମରେ ଦରକାର ଥିବା ଲେଖା, ଚିତ୍ର ବା କାର୍ଯ୍ୟରୂପକୁ ଫେରନ୍ତୁ।

BrainTypeIQରେ ଭାଷା ବୁଝିବା ଓ ସଞ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (Gc), ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ (Gv) ଏବଂ ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତି (Gf)କୁ ଅଲଗା ଜାଣିପାରିବେ। ଭାଷିକ ଓ ଅଭାଷିକର ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟଠାରୁ ଆଗକୁ ଯାଇ, କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଶେଷ ଦକ୍ଷତା ଅଛି, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିପାରିବେ।