ଏଠାରେ WAIS-IVର ଗଠନ ଓ 2024ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର WAIS-5କୁ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି। WAIS-IV Indiaରେ 10ଟି ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷା ଓ ଚାରିଟି ସୂଚକ ଅଛି। ସହାୟକ ଉପପରୀକ୍ଷା ସହ ମୋଟ ସଂଖ୍ୟାର ତୁଳନାଟି US WAIS-IV ଓ US WAIS-5 ପାଇଁ; ଏହାକୁ India ସଂସ୍କରଣର ମୋଟ ଉପପରୀକ୍ଷା ସଂଖ୍ୟା ଭାବେ ବୁଝିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଦୃଶ୍ୟଭିତ୍ତିକ ତର୍କକୁ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ କ୍ଷମତା ଏବଂ ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତିରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି, WAIS-IVର ଦୃଶ୍ୟଭିତ୍ତିକ ତର୍କ (PRI) କ୍ଷେତ୍ରକୁ US WAIS-5ରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ କ୍ଷମତା (VSI) ଏବଂ ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତି (FRI), ଏହି ଦୁଇଟି ସୂଚକରେ ଅଲଗା କରାଯାଇଛି।
| WAIS-IV India | US WAIS-5 | ସ୍କୋର୍ରୁ ବୁଝିହେଉଥିବା କ୍ଷମତା |
|---|---|---|
| ଭାଷା ବୋଧ (VCI) | Verbal Comprehension (VCI) | ଶବ୍ଦ ଜ୍ଞାନ, ଧାରଣା ବୁଝିବା ଓ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ତର୍କ |
| ଦୃଶ୍ୟଭିତ୍ତିକ ତର୍କ (PRI) | Visual Spatial (VSI) | ଆକୃତି ଓ ଅବସ୍ଥାନର ସମ୍ପର୍କ ବୁଝି ସ୍ଥାନିକ ଗଠନ କରିବା |
| ଦୃଶ୍ୟଭିତ୍ତିକ ତର୍କ (PRI) | Fluid Reasoning (FRI) | ପ୍ରଥମେ ଦେଖୁଥିବା ସମ୍ପର୍କ, ନିୟମ ଓ ପରିମାଣଭିତ୍ତିକ ସମ୍ପର୍କ ଧରିବା |
| କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ମୃତି (WMI) | Working Memory (WMI) | ସୂଚନାକୁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମନରେ ଧରି ରଖି ସେଥିରେ କାମ କରିବା |
| ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗତି (PSI) | Processing Speed (PSI) | ସରଳ ଦୃଶ୍ୟ ସୂଚନାକୁ ଶୀଘ୍ର ଓ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରିବା |
WAIS-IVରେ Block Design, Matrix Reasoning ଓ Visual Puzzlesର ସ୍କୋର୍ ଏକତ୍ର କରି PRI ହିସାବ କରାଯାଏ। US WAIS-5ରେ Block Design ଓ Visual Puzzlesରୁ VSI, ଏବଂ Matrix Reasoning ଓ Figure Weightsରୁ FRI ହିସାବ କରାଯାଏ।
WAIS-IVରେ “ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ନା ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତିର କାର୍ଯ୍ୟର ସ୍କୋର୍ ଅଧିକ” ବୁଝିବା ପାଇଁ PRIର ଉପପରୀକ୍ଷା ଦେଖିବାକୁ ହେଉଥିଲା। WAIS-5ରେ VSI ଓ FRIର ସ୍କୋର୍ ତଫାତରୁ ତାହା ସିଧାସଳଖ ଜାଣିହୁଏ। WAIS-5ରେ ସାମଗ୍ରିକ IQ ସହ ଜ୍ଞାନୀୟ କ୍ଷମତାର ବିବରଣୀକୁ WAIS-IV ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ବୁଝିହୁଏ।
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ସୂଚକ ସହ Gc, Gf, Gv, Gwm ଓ Gsର ସମ୍ପର୍କ CHC ତତ୍ତ୍ୱ ଓ WAISର ସମ୍ପର୍କରେ ଦିଆଯାଇଛି।
ଦୃଶ୍ୟଭିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ମୃତି ମାପୁଥିବା ଉପପରୀକ୍ଷା ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି
WAIS-IV Indiaର WMI, Digit Span ଓ Arithmetic ଭଳି ଶୁଣି କରିବା କାର୍ଯ୍ୟରୁ ହିସାବ କରାଯାଏ। US WAIS-5ର ପ୍ରମୁଖ WMI ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଥିବା ସଂଖ୍ୟା ସହ କାମ କରିବାର Digit Sequencing ଓ Running Digitsରୁ ହିସାବ କରାଯାଏ।
WAIS-5ରେ ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା, ଦୃଶ୍ୟଭିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ମୃତି ମାପିବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଉପପରୀକ୍ଷା ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି।
| ଉପପରୀକ୍ଷା | କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ରକ୍ରିୟା |
|---|---|
| Symbol Span | ଆକୃତି ଓ ପୃଷ୍ଠାରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥାନ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମନେ ରଖିବା |
| Spatial Addition | ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ସୂଚନା ମନେ ରଖି ସେଥିରେ କାମ କରିବା, ଅନାବଶ୍ୟକ ସୂଚନା ଛାଡ଼ି ଅବଶିଷ୍ଟ ସୂଚନାକୁ ଏକତ୍ର କରିବା |
ଏହି ଦୁଇଟି ଉପପରୀକ୍ଷାରୁ Visual Working Memory Index ହିସାବ କରାଯାଏ। ଶୁଣିଥିବା ସୂଚନା ଧରି ରଖି ସେଥିରେ କାମ କରିବା ସହ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନିକ ସୂଚନା ନେଇ କାମ କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ମୃତିକୁ ଅଲଗା ସ୍କୋର୍ରେ ଦେଖିହୁଏ।
FSIQର ଗଠନ 10ଟି ଉପପରୀକ୍ଷାରୁ ସାତଟିକୁ ବଦଳିଛି
FSIQ ହିସାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ଉପପରୀକ୍ଷା WAIS-IVର 10ଟିରୁ US WAIS-5ର ସାତଟିକୁ ବଦଳିଛି। WAIS-IV Indiaର FSIQ ମଧ୍ୟ ସେହି 10ଟି ମୂଳ ଉପପରୀକ୍ଷାରୁ ହିସାବ କରାଯାଏ।
| ପରିବର୍ତ୍ତନ | US WAIS-5ର FSIQର ଉପପରୀକ୍ଷା |
|---|---|
| WAIS-IVରୁ ଜାରି ରହିଛି | Similarities, Vocabulary, Block Design, Matrix Reasoning ଓ Coding |
| ନୂଆ କରି FSIQରେ ନିଆଯାଇଛି | Figure Weights |
| WAIS-IVର Digit Spanରୁ ଅଲଗା କରି ନିଆଯାଇଛି | Digit Sequencing |
| FSIQରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି | Information, Visual Puzzles, Arithmetic ଓ Symbol Search |
Digit Sequencing ହେଉଛି WAIS-IVର Digit Span ଭିତରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟା ସଜାଇବା କାର୍ଯ୍ୟର ଅଲଗା ଉପପରୀକ୍ଷା। Figure Weights ଅନ୍ୟ ଦେଶର WAIS-IV ସଂସ୍କରଣରେ PRIର ସହାୟକ ଉପପରୀକ୍ଷା ଥିଲା; WAIS-IV Indiaରେ ଏହା ନାହିଁ। US WAIS-5ରେ ଏହା FRIର ପ୍ରମୁଖ ଉପପରୀକ୍ଷା ହୋଇଛି।
Visual Puzzles ଓ Symbol Searchକୁ WAIS-5ରୁ ହଟାଯାଇନାହିଁ। ସେଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ମଧ୍ୟ VSI ଓ PSIର ପ୍ରମୁଖ ଉପପରୀକ୍ଷା, କିନ୍ତୁ FSIQର ଗଠନରେ ନାହାନ୍ତି।
ସାତଟିକୁ କମିଛି କେବଳ FSIQ ହିସାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ଉପପରୀକ୍ଷା। US WAIS-IVରେ 10ଟି ମୂଳ ଓ ପାଞ୍ଚଟି ସହାୟକ ଉପପରୀକ୍ଷା ଥିଲା; US WAIS-5ରେ 10ଟି ପ୍ରମୁଖ ଓ 10ଟି ସହାୟକ ଉପପରୀକ୍ଷା ଅଛି। ଏହି US ସଂସ୍କରଣ ତୁଳନାରେ ସହାୟକ ଉପପରୀକ୍ଷା ପାଞ୍ଚଟିରୁ 10ଟିକୁ ବଢ଼ିଥିବାରୁ, ମୋଟ ଉପପରୀକ୍ଷା ସଂଖ୍ୟା 15ରୁ 20 ହୋଇଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ସମସ୍ତ 20ଟିକୁ ଏକାଥରକେ ନେବା ନୁହେଁ; ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସହାୟକ ଉପପରୀକ୍ଷା ଯୋଡ଼ାଯାଏ।
ଉପପରୀକ୍ଷା ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି, ଅଲଗା କରାଯାଇଛି ଓ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି
US WAIS-5ରେ କେବଳ ନୂଆ ଉପପରୀକ୍ଷା ଯୋଡ଼ାଯାଇନାହିଁ। US WAIS-IVର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଲଗା ଉପପରୀକ୍ଷାରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, କିଛିକୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି ଏବଂ କିଛିର ଭୂମିକା ବଦଳିଛି।
| ପରିବର୍ତ୍ତନ | ଉପପରୀକ୍ଷା |
|---|---|
| WAIS-5ରେ ନୂଆ କରି ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି | Running Digits, Set Relations, Naming Speed Quantity, Symbol Span ଓ Spatial Addition |
| Digit Spanକୁ ତିନୋଟି ଉପପରୀକ୍ଷାରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି | Digit Sequencing, Digits Forward ଓ Digits Backward |
| ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି | Picture Completion ଓ Cancellation |
| ପ୍ରମୁଖ ଉପପରୀକ୍ଷା ହୋଇଛି | Figure Weights |
| ସହାୟକ ଉପପରୀକ୍ଷା ହୋଇଛି | Information ଓ Arithmetic |
WAIS-IVର Digit Spanରେ ସେହି କ୍ରମରେ କହିବା, ଓଲଟା କ୍ରମରେ କହିବା ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା ସଜାଇବାକୁ ଏକ ସ୍କୋର୍ରେ ଏକତ୍ର କରାଯାଉଥିଲା। WAIS-5ରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ତିନୋଟି ଅଲଗା ଉପପରୀକ୍ଷା। Digit Sequencing ପ୍ରମୁଖ WMI ଓ FSIQରେ, Digits Forward ଓ Digits Backward ସହାୟକ ଉପପରୀକ୍ଷା ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ନୂଆ ପାଞ୍ଚଟି ଉପପରୀକ୍ଷା ତରଳ ତର୍କଶକ୍ତି, ଶ୍ରବଣଭିତ୍ତିକ ଓ ଦୃଶ୍ୟଭିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ମୃତି, ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଗତିର ମାପକୁ ଅଧିକ ବିସ୍ତୃତ କରିଛି।
ପ୍ରମୁଖ ସୂଚକ ବ୍ୟତୀତ WAIS-5ରେ GAI ସହ 15ଟି ସହାୟକ ସୂଚକ (Ancillary Index) ଅଛି; ସେଥିରୁ 14ଟି ନୂଆ। ଏଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧିକ ଉପପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ପାଞ୍ଚଟି ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ର ଦେଖିବା, କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ମୃତିକୁ ଶ୍ରବଣ ଓ ଦୃଶ୍ୟ, ତଥା ଧରି ରଖିବା ଓ ସେଥିରେ କାମ କରିବାରେ ଅଲଗା କରିବା, ଏବଂ ଭାଷା ବା ଶାରୀରିକ ଉତ୍ତରର ଚାପ କମାଇ ସାମଗ୍ରିକ କ୍ଷମତା ହିସାବ କରିବା ଭଳି ବିକଳ୍ପ ଅଛି। ତେଣୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳାଫଳ ବୁଝିବାର ପଦ୍ଧତି ଅଧିକ ହୋଇଛି।