बुझ्न सक्नु र काम पूरा गर्न सक्नु एउटै कुरा होइन
कामको विषय बुझेर समस्या र समाधान बताउन सकिए पनि त्यसपछि लक्ष्य मनमा राख्ने, अर्को कदम छान्ने, सर्त अद्यावधिक गर्ने, विचारलाई तयार सामग्रीमा बदल्ने, गल्ती जाँच्ने र बुझाउने चरण बाँकी हुन्छन्।
बैठकमा तुरुन्तै समाधान बताउन सकिन्छ, तर आफ्नो ठाउँमा फर्केपछि सामग्री खोल्नै सकिँदैन। योजना बनिसकेको हुन्छ, तर तोकिएको लेखाइ वा तालिकामा उतार्न समय लाग्छ। सामग्री तयार भइसकेको हुन्छ, तर जाँच नसकिँदा बुझाउन सकिँदैन। यस्तो अवस्थामा बुझेपछिको कुन चरणमा काम अड्किएको छ भन्ने हेरिन्छ।
काम अड्किने चरण
“काम ढिलो हुन्छ” भनेर सबैलाई एउटै समस्यामा समेट्नुभन्दा बुझेपछिका चरणमा छुट्याइन्छ।
| अड्किने चरण | कसरी देखिन्छ |
|---|---|
| सुरु गर्ने | के गर्ने र उत्तर के हो भन्ने थाहा हुन्छ, तर पहिलो क्रिया सुरु हुँदैन |
| लक्ष्य मनमा राख्ने र सर्त अद्यावधिक गर्ने | एक–एक गरेर अघि बढ्न सकिन्छ, तर धेरै सर्तमध्ये केही बीचमै बिर्सिन्छन् |
| काम बदल्ने र फेरि थाल्ने | अवरोधपछि कहाँसम्म निर्णय भएको थियो भन्ने फेरि पढेर सम्झनुपर्छ |
| नतिजा तयार गर्ने | मनमा योजना छिटो बन्छ, तर लेखाइ, तालिका वा तोकिएको ढाँचामा उतार्न समय लाग्छ |
| जाँच्ने | एउटै ठाउँ बारम्बार जाँचिन्छ र जाँच सकिँदैन |
| पूरा गर्ने र बुझाउने | सामग्री तयार हुन्छ, तर पूरा भएको मान्ने आधार तय नभएकाले बुझाइँदैन |
सुरु गर्ने चरणमा मात्र अड्किने व्यक्ति र सुरु गरेपछि प्रविष्टि वा जाँचमा समय लाग्ने व्यक्तिले बदल्नुपर्ने चरण फरक हुन्छन्। जहाँ समय धेरै लाग्छ र काम फेरि गर्नुपर्छ, त्यही चरणमा पहिले परिवर्तन गर्नुपर्छ।
क्षमता भिन्नता प्रत्येक चरणमा देखिन्छ
संज्ञानात्मक प्रोफाइल मा उच्च भाषिक बुझाइ वा तर्कक्षमताले व्याख्याको अर्थ, समस्याको संरचना र समाधान छिटो बुझ्न मद्दत गर्छ। अर्कोतर्फ, त्यो उत्तर मनमा राख्दै धेरै सर्त सम्हाल्ने चरणमा कार्यशील स्मृति मा र तुलना गर्ने, सारेर लेख्ने तथा भर्ने काम लगातार गर्ने चरणमा प्रशोधन गति मा बढी भार पर्छ।
उदाहरणका लागि, बैठकमा कार्यदिशा तय गरेपछि पनि निर्णय भएका र बाँकी विषय छुट्याउनुपर्छ। कसको जिम्मेवारी हो, समयसीमा के हो र कुन ढाँचामा बुझाउने हो भन्ने मनमा राख्दै प्रविष्टि गर्न र सङ्ख्या वा लेखाइ तुलना गर्नुपर्छ। बुझाइ छिटो हुनु र यी सबै चरण छिटो पूरा हुनु फरक कुरा हुन्।
संज्ञानात्मक क्षमताको स्कोरलाई काम ढिलो हुनुको कारणको नामका रूपमा प्रयोग गरिँदैन। वास्तवमा अड्किएको चरणसँग तुलना गरेर कुन प्रशोधनमा बढी भार परेको छ भन्ने सोच्ने आधारका रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
बलियो क्षमताले कठिन चरण सम्हाल्दा सहीपनसँगै थप समय लाग्न सक्छ
सामान्य अवस्थामा बढी भार पर्ने चरण सम्हाल्न आफू बलियो भएको क्षमता प्रयोग गरिन्छ।
- साना सर्तलाई अर्थपूर्ण समूहमा राख्ने।
- चित्र वा दृश्य संरचनालाई नाम दिएर शब्दमा क्रम मिलाउने।
- मनमनै चरण भन्दै अहिले कहाँ पुगेको छ भन्ने सम्झिरहने।
- पहिलेको कामलाई नमुनाका रूपमा प्रयोग गरेर नयाँ कामसँगको फरक मात्र सोच्ने।
नियमित रिपोर्टमा साना विवरणलाई “हिसाब समेट्ने, जाँच्ने र बुझाउने” जस्तो परिचित समूहमा सम्हाल्न सकिन्छ। तर पहिलो पटक गर्ने काममा प्रत्येक विवरण अलग्गै प्रशोधन गर्नुपर्दा छुट्ने कुरा र फेरि पढ्ने काम बढ्छन्। शब्दमा राख्ने र अर्थ जोड्ने तरिकाले सहीपनलाई सहयोग गर्छन्, तर त्यो रूपान्तरण गर्न समय लाग्छ।
समयसीमा कडा हुँदा शब्दमा राख्ने, अर्थ जोड्ने, चरण मिलाउने र जाँच्ने समय निकाल्न कठिन हुन्छ। अवरोध आएमा मूल काममा फर्कन लक्ष्य, अहिले पुगेको ठाउँ र अर्को कदम फेरि सम्झने प्रक्रिया पनि थपिन्छ। शान्त वातावरणमा अघि बढ्न सकिए पनि तुरुन्तै उत्तर दिनुपर्दा वा एकै समयमा धेरै काम गर्दा समस्या आउँछ भने आफूले सामान्यतः प्रयोग गर्ने सहायक तरिकाका लागि समय उपलब्ध छ कि छैन भन्ने फरक परेको हुन्छ।
मनमा प्रयोग गरिने सहायक तरिकालाई कामको व्यवस्थामा समेटिन्छ
उपयोगी भएका सहायक तरिकालाई व्यस्त दिनमा पनि दोहोर्याउन सकिने रूप दिइन्छ।
| अड्किने चरण | काममा समेट्ने व्यवस्था |
|---|---|
| सुरु गर्ने | सुरु गर्ने समयलाई फाइल खोल्ने वा शीर्षक राख्ने जस्तो पहिलो कदमसँग जोड्ने |
| लक्ष्य मनमा राख्ने | उद्देश्य, सर्त र बुझाउने ढाँचा एउटै पानामा राख्ने र पूरा भएका सर्तमा चिह्न लगाउने |
| काम बदल्ने र फेरि थाल्ने | रोक्नुअघि “यहाँसम्म सकियो / अब यो गर्ने” भन्ने लेख्ने |
| नतिजा तयार गर्ने | सामग्री तयार गर्ने, ढाँचा मिलाउने र जाँच्ने काम छुट्याउने; रूपरेखा र टेम्प्लेट पहिले नै तयार गर्ने |
| दोहोरिने प्रशोधन | सारेर लेख्ने, नाम दिने, ढाँचा मिलाउने र नियमित प्रविष्टि गर्ने काममा सूत्र, तयार पाठका टुक्रा र स्वचालन प्रयोग गर्ने |
| जाँच्ने र पूरा गर्ने | के जाँच्ने, कति पटक जाँच्ने र कुन अवस्थामा बुझाउन मिल्छ भन्ने पहिले नै तय गर्ने |
हरेक पटक मनबाट सम्झने र फेरि संरचना तयार गर्ने काम घटाउँदा समय, गल्ती र काम दोहोर्याउनुपर्ने अवस्था सँगै घट्छन् र काम स्थिर रूपमा अघि बढ्छ।
BrainTypeIQ मा समग्र IQ र 5 क्षेत्र सँगसँगै हेर्न सकिन्छ। वास्तवमा काम अड्किएको चरणसँग तुलना गरेर कुन क्षमतामा बढी भार परेको छ भन्ने सोच्न सकिन्छ। नतिजा कुन क्रमले हेर्ने भन्ने BrainTypeIQ रिपोर्ट बुझ्ने तरिका मा छ।