वयस्क ADHD मा PSI सबैमा कम हुँदैन
वयस्क ADHD समूहको WAIS प्रशोधन गति सूचक (PSI) को औसत 96.2 थियो। मानक औसत 100 सँगको अन्तर पुष्टि भएन। 2024 को WAIS-IV र WISC-V को मेटा–विश्लेषण मा वयस्कमा लगातार देखिएको कुरा PSI कम हुनु नभई कार्यशील स्मृति (WMI) केही कम हुनु थियो।
व्यक्तिको नतिजामा PSI कम छ भने त्यसलाई आफ्नै अरू क्षमता र दैनिक कठिनाइसँग तुलना गरेर बुझिन्छ। काम ढिलो हुन्छ जस्तो लागे पनि सुरुदेखि नै आधारभूत प्रशोधन गतिलाई मात्र कारण नमानी कहाँ समय थपिएको छ भन्ने छुट्याएर सोचिन्छ। ADHD का सबै सूचकको प्रवृत्ति ADHD मा IQ र WAIS का प्रवृत्ति मा छ।
रोक्ने, फेरि थाल्ने र काम दोहोर्याउने समय थपिँदा काम ढिलो सकिन्छ
ADHD मा अनुसन्धानबाट बढी स्पष्ट देखिएको कुरा औसत प्रतिक्रिया ढिलो हुनुभन्दा एउटै कार्यभित्र गति बदलिनु र बीचबीचमा अत्यन्त ढिलो प्रतिक्रिया मिसिनु हो।
51 अध्ययन समेटेको प्रतिक्रिया समयको वितरणसम्बन्धी मेटा–विश्लेषण मा सामान्य प्रतिक्रिया गतिसँग नजिक रहेको वितरणको मध्य भागमा समूहबीचको अन्तर लगभग शून्य थियो। तर ADHD समूहमा प्रतिक्रिया गतिमा उतारचढाव र बीचबीचमा आउने अत्यन्त ढिला प्रतिक्रिया बढी थिए।
काममा पनि प्रत्येक प्रविष्टि वा निर्णय छिटो भए पनि ध्यान हटेर क्रिया रोकिने, कहाँ काम गर्दै थियो भन्ने हराएर फेरि पढ्ने, अवरोधपछि निर्णयको आधार फेरि तयार गर्ने वा हतार गर्दा भएका गल्ती सच्याउने समय थपिँदा काम ढिलो सकिन्छ।
कुल लाग्ने समय = वास्तविक काम + रोकिएको समय + फेरि थाल्ने समय + सच्याउने समय + जाँच्ने समय
हेर्नुपर्ने कुरा एउटा क्रियाको गतिभन्दा कुन चरणले कुल समय बढाइरहेको छ भन्ने हो।
WAIS को PSI ले कामको गति मात्र मापन गर्दैन
WAIS-IV का प्रशोधन गति कार्यमा मुख्य उपपरीक्षण “कोडिङ” र “चिह्न खोज्ने” तथा पूरक उपपरीक्षण “चित्रमा चिह्न लगाउने” समावेश छन्।
| उपपरीक्षण | मुख्य काम | गतिबाहेकको भार |
|---|---|---|
| कोडिङ | मिलान तालिका हेरेर चिह्न लेख्ने | नियम फेरि हेरेर लिने, नजर सार्ने र हातले लेख्ने |
| चिह्न खोज्ने | नमुना र विकल्प तुलना गर्ने | लक्ष्य मनमा राख्ने, आँखाले खोज्ने र छुट्याउने |
| चित्रमा चिह्न लगाउने | लक्षित चित्र खोजेर चिह्न लगाउने | आवश्यक कुरामा ध्यान छान्ने र कहाँ खोजिसकियो भन्ने सम्हाल्ने |
PSI केवल “दिमाग कति छिटो चल्छ” भन्ने मापन होइन। प्रशोधन गति (Gs) सँग ध्यान, आँखाले खोज्ने, नियम मनमा राख्ने, हातको चाल र गति तथा सहीपनबीचको सन्तुलन पनि जोडिन्छन्। PSI कम हुँदा उपपरीक्षणको भिन्नता र दैनिक जीवनमा समय लाग्ने काम तुलना गरेर कुन भारले स्कोरमा असर गर्यो भन्ने छुट्याइन्छ।
गति बढाउनेभन्दा कम रोकिने र सजिलै फर्कन सकिने चरण बनाइन्छ
कुल समय स्थिर बनाउन लगातार छिटो प्रशोधन गर्ने प्रयासभन्दा रोक्ने, फेरि थाल्ने र काम दोहोर्याउने समय घटाइन्छ।
| बदल्ने पक्ष | ठोस व्यवस्था |
|---|---|
| अहिले पुगेको ठाउँ | कहाँसम्म सकियो, कति बाँकी छ र अर्को कदम के हो भन्ने देखिने ठाउँमा राख्ने |
| अवरोध र फेरि थाल्ने | कामको एउटा चरण सकिँदा सूचनाहरू एकै पटक हेर्ने र रोक्नुअघि फेरि थाल्ने ठोस नोट छोड्ने |
| दोहोरिने काम | प्रविष्टिको क्रम, फाइलको नाम, नियमित वाक्य र जाँच्ने क्रम निश्चित गर्ने |
| कामको अन्त्य | “तीनवटा शीर्षक राख्ने” वा “10 वटा प्रविष्टि गर्ने” जस्तो कामको एकाइ र पूरा भएको मान्ने सर्त तय गर्ने |
रोक्ने, फेरि थाल्ने र सच्याउने समय घटाउने व्यवस्थाले कुल समयलाई बढी स्थिर बनाउँछ। विषय बुझे पनि सुरु गर्ने, जाँच्ने वा बुझाउने चरणमा अड्किन्छ भने काम अड्किने चरण छुट्याउने तरिका सम्म विस्तार गरेर हेरिन्छ। PSI नै कम हुँदा प्रयोग गरिने सामान्य उपाय प्रशोधन गति कम भएका व्यक्तिका विशेषता मा विस्तारमा छन्।