WAIS-IV-ի «Նմանություններ» ենթաթեստը

«Նմանություններ» ենթաթեստում երկու բառերը ամփոփվում են ավելի ընդհանուր հասկացությամբ

WAIS-IV-ի «Նմանություններ» ենթաթեստում պետք է սեփական բառերով պատասխանել, թե ներկայացված երկու բառերն ինչ ընդհանրություն ունեն։ Մեկ բառը բացատրելու կամ երկուսի հետ կապված դեպքեր թվարկելու փոխարեն դրանք ամփոփվում են երկուսն էլ ընդգրկող ավելի ընդհանուր հասկացությամբ։

Որպես թեստի խնդիր չհանդիսացող օրինակ դիտարկենք «քարտեզի հավելվածը» և «փոխադրամիջոցների փոփոխությամբ երթուղի պլանավորող հավելվածը»։ «Երկուսն էլ օգտագործվում են սմարթֆոնով» պատասխանը մակերեսային ընդհանրություն է։ Իսկ «նշանակման վայր հասնելու երթուղին որոշելու տեղեկատվական միջոցներ» ձևակերպմամբ երկու հավելվածների հիմնական գործառույթն ամփոփվում է մեկ հասկացության մեջ։

Գնահատման հիմքը վերացական բառերի քանակը կամ բացատրության երկարությունը չէ։ Կարևոր է՝ արդյոք համեմատվել են երկու իմաստները, ընտրվել է երկուսն ամենալավը բացատրող ընդհանրությունը, և այն ձևակերպվել է կարճ բառերով։

Ճապոնական WAIS-IV-ում «Նմանությունները» հիմնական ենթաթեստ է, որը «Բառապաշարի» և «Գիտելիքի» հետ կազմում է լեզվական ըմբռնման ինդեքսը (VCI)։

«Նմանությունների» միավորում արտահայտվող կարողությունը

Բարձր միավորի դեպքում ուժեղ կողմ է արտահայտվում մի քանի կոնկրետ օրինակներից կամ կարծիքներից ընդհանուր կարևոր կետն առանձնացնելու և այն կարճ եզրակացության կամ սկզբունքի վերածելու կարողությունը։ Նույն կարողությունն օգտագործվում է տեքստի հիմնական միտքը մեկ ձևակերպմամբ ամփոփելիս, տարբեր դեպքերը որպես նույն խնդիր դասավորելիս կամ սովորած օրինակներից այլ իրավիճակներում էլ կիրառելի կանոն հասկանալիս։

Ցածր միավորի դեպքում նույնիսկ առանձին բառերն ու կոնկրետ բովանդակությունը հասկանալիս ծանրաբեռնվածությունը կարող է մեծանալ ընդհանուր կարևոր կետն ընտրելու և կարճ եզրակացությամբ ամփոփելու փուլում։ Հնարավոր է՝ ընդհանրությունը հասկանալի լինի, բայց պատասխանը դառնա միայն օրինակների թվարկում, կամ չստացվի այն կարճ ձևակերպել գնահատման համար անհրաժեշտ ձևով։

Տարբերությունը «Բառապաշարից» և «Գիտելիքից»

«Նմանությունները», «Բառապաշարն» ու «Գիտելիքը» բոլորն էլ օգտագործում են ձեռք բերած բառերն ու իմաստային գիտելիքը։ Տարբերությունն այն է, թե ինչ է պահանջվում անել այդ գիտելիքով։

Եթե «Նմանությունների» միավորը զգալիորեն ցածր է «Բառապաշարից», դա կարելի է մեկնաբանել այսպես․ բառերն ու առանձին բացատրությունները հասկանալի են, բայց ավելի ծանրաբեռնող է մի քանի կոնկրետ օրինակներից ընդհանուր կարևոր կետն առանձնացնելը և մեկ եզրակացությամբ կամ կանոնով ամփոփելը։ Օրինակ՝ տեքստի մանրամասները հասկանալի են, բայց հիմնական միտքը դժվար է կարճ ամփոփել, կամ հանդիպման ընթացքում առանձին կարծիքները հասկանալի են, բայց դժվար է դասավորել դրանց ընդհանուր հարցերը։

Եթե «Նմանությունների» և «Բառապաշարի» միավորները երկուսն էլ ցածր են, հնարավոր է՝ ընդհանրությունը գտնելուն ավելանում է նաև դրա հիմքում ընկած բառերի իմաստը հասկանալու ծանրաբեռնվածությունը։ Եթե «Նմանությունների» միավորը զգալիորեն ցածր է «Գիտելիքից», հիշած փաստերով պատասխանելու համեմատ ավելի ծանրաբեռնող կարող է լինել մի քանի բովանդակություններ դասավորելով՝ ընդհանուր իմաստ ձևավորելը։

Երեք ենթաթեստերն էլ տարբեր տեսանկյուններից դիտարկում են բառերն ու գիտելիքն օգտագործելու կարողությունը։ Ենթաթեստերի տարբերությունները ընդհանուր արդյունքներում մեկնաբանելու եղանակը բացատրված է WAIS-ի արդյունքների մեկնաբանության մասին հոդվածում։

Տարբերությունը BrainTypeIQ-ի «Բառային նմանաբանություններից»

BrainTypeIQ-ի «Բառային նմանաբանություններ» բաժնում պետք է գտնել նմուշային բառազույգի կապը և ընտրել նույն կապն ունեցող մեկ այլ բառազույգ։ WAIS-IV-ի «Նմանությունների» հետ ընդհանուրն այն է, որ երկու դեպքում էլ պետք է առանձին բառերի իմաստներից անցնել հասկացությունների միջև կապերին։

Տարբերությունն այն է, որ WAIS-IV-ի «Նմանություններում» մեկ բառազույգի ընդհանուր հասկացությունը պետք է արտահայտել սեփական բառերով, իսկ BrainTypeIQ-ի «Բառային նմանաբանություններում»՝ ընտրել նմուշի նույն կապն ունեցող բառազույգը։ Ընտրանքներով ձևաչափը նվազեցնում է ազատ պատասխանի տեքստ կազմելու ծանրաբեռնվածությունը և կենտրոնանում բառերի կապի օրինաչափությունը մեկ այլ զույգի վրա կիրառելու դատողության վրա։