प्रत्यक्षण तर्क कम हुँदा देखिने विशेषता
प्रत्यक्षण तर्क (PRI) कम हुँदा देखिने विशेषता मुख्यतः “आकार र व्यवस्था बनाउँदा पर्ने भार” र “चित्रबाट नियम पत्ता लगाउँदा पर्ने भार” मा छुट्टिन्छन्।
- आकृतिको दिशा फेरिँदा उही आकार हो भन्ने निर्णय गर्न समय लाग्छ।
- भागहरू जोडेर बन्ने पूर्ण आकार मनमा बनाउन कठिन हुन्छ।
- नमुना र भइरहेको काम तुलना गर्दा तिनको मेल हराउँछ।
- शब्दमा नबताइएको नियम धेरै चित्रबाट पत्ता लगाउन कठिन हुन्छ।
- सम्भावित नियम बढ्दा कुन जाँचिसकियो भन्ने स्पष्ट हुँदैन।
चित्र हेर्नु आफैँभन्दा दिशा, स्थान, भाग र पूर्ण आकार तथा सम्भावित नियम मनमा राख्ने, रूपान्तरण गर्ने र अनुमान गर्ने अवस्थामा भार बढ्छ। दिशा मिलाउने, सम्बन्धको नाम लेख्ने, बीचको अवस्था राख्ने वा वास्तविक वस्तु चलाउने अवस्था बनाउँदा उही कार्य पनि अघि बढाउन सजिलो हुन्छ।
PRI कम हुँदा आकार र व्यवस्था तथा नियम पत्ता लगाउने क्षमता छुट्याइन्छ
WAIS-IV को प्रत्यक्षण तर्क सूचक (PRI) ब्लक ढाँचा, म्याट्रिक्स तर्क र दृश्य पजल गरी 3 मुख्य उपपरीक्षणबाट बनाइन्छ। तर यी 3 ले एउटै प्रशोधन मापन गर्दैनन्।
- आकार र व्यवस्था सम्हाल्ने भार: ब्लक ढाँचा र दृश्य पजल मा आकार टुक्र्याउने, दिशा वा स्थान बदल्ने र भागबाट पूर्ण आकार बनाउने काम गरिन्छ।
- नियम पत्ता लगाउने भार: म्याट्रिक्स तर्क मा धेरै चित्र तुलना गरेर सम्बन्ध वा नियम पत्ता लगाई उत्तर छानिन्छ।
पहिलो पक्षमा दृश्य–स्थानिक प्रशोधन (Gv) र दोस्रोमा तरल तर्कक्षमता (Gf) धेरै प्रयोग हुन्छन्। त्यसैले PRI कम आउँदा एउटै “गैरभाषिक क्षमता” भनेर समेट्नुभन्दा आकार र व्यवस्था सम्हाल्दा वा नियम पत्ता लगाउँदा कुन अवस्थामा बढी भार पर्यो भन्ने हेरिन्छ।
यसको अर्थ WAIS-IV को PRI बाट आफैँ दुई स्कोर निकाल्नु होइन। उपपरीक्षणको भिन्नतालाई भारको प्रकार र उपाय छुट्याउने आधारका रूपमा प्रयोग गरिन्छ। अमेरिकी WAIS-5 मा यी दुई छुट्टाछुट्टै मुख्य सूचक छन्। संस्करणअनुसार संरचनाको भिन्नता WAIS-IV र WAIS-5 बीचको भिन्नता मा छ।
BrainTypeIQ मा तरल तर्कक्षमता र दृश्य–स्थानिक प्रशोधन छुट्टाछुट्टै हेर्न सकिन्छ। आकार र व्यवस्था तथा नियम पत्ता लगाउने क्षमतामध्ये कुन तुलनात्मक रूपमा कम छ भन्ने हेरेर पहिले प्रयास गर्ने उपाय तय गर्न सकिन्छ।
कठिनाइ पर्ने अवस्था र भार घटाउने तरिका
उपायहरूको साझा कुरा मनमा सम्हालिएका सम्बन्ध, बीचका अवस्था र कामको क्रमलाई शब्द, प्रक्रिया, वास्तविक वस्तु वा लेखाइमा राख्नु हो।
| भारको प्रकार | काम र सिकाइमा देखिने अवस्था | भार घटाउने तरिका |
|---|---|---|
| दिशा र स्थान | काममा रेखाचित्र र वास्तविक वस्तुको सम्बन्ध मिलाउने, वा सिकाइमा फैलाइएको चित्र तथा फरक कोणका चित्रको सम्बन्ध बुझ्ने | कागज वा वस्तु घुमाउने र आधार दिशा, माथि–तल तथा दायाँ–बायाँ तीरबाट देखाउने |
| भाग र पूर्ण आकार | पूर्ण चित्रबाट बनाउने वा त्रिआयामिक आकार र काटिएको भागको दृश्यबारे सोच्ने | भागहरू अस्थायी रूपमा राखेर पूर्ण आकारको बाहिरी रेखा र बीचका अवस्था देखिने राख्ने |
| नमुनासँग तुलना | नमुना र भइरहेको काम पटकपटक तुलना गर्ने | दुवै सँगसँगै राखेर मिल्ने भागमा एउटै नम्बर दिने |
| नबताइएको नियम | धेरै चित्र वा चित्रात्मक तालिकाबाट साझा नियम खोज्ने | सम्भावित नियम छोटकरीमा लेखेर एकपछि अर्को जाँच्दै नमिल्ने हटाउने |
| धेरै क्रिया | जोड्ने वा चित्र बुझ्ने धेरै चरण लगातार गर्ने | प्रत्येक चरणलाई 1 पङ्क्तिमा राखेर सकिएको क्रियामा चिह्न लगाउने |
शब्द प्रयोग गर्दा लामो व्याख्या थप्नुभन्दा “बायाँ किनारा”, “घडीको दिशामा 90 अंश”, “रातो पाटो माथि” वा “A र B को लम्बाइ बराबर छ” जस्ता आवश्यक सम्बन्ध र क्रिया मात्र लेखिन्छन्।
उही कार्यमा सम्बन्धको नाम, नम्बर भएका चरण, वास्तविक वस्तु चलाउने काम वा प्रारम्भिक चित्र प्रयोग गरेर प्रयास गरिन्छ र सहीपनमा सुधार ल्याएको र फेरि उही तरिकाले गर्न सजिलो बनाएको उपाय कायम राखिन्छ।