Benzerlikler iki sözcüğü ortak bir üst kavramda birleştirir
WAIS-IV’te Benzerlikler görevinde, verilen iki sözcüğün hangi yönden birbirine benzediği serbest yanıtla açıklanır. Sözcüklerden yalnızca birini tarif etmek ya da ikisiyle ilgili bir olay anlatmak yerine, ikisini de kapsayan ortak bir üst kavram bulunur.
Gerçek test maddesi olmayan bir örnek düşünelim: “harita uygulaması” ile “toplu taşıma uygulaması”. “İkisi de telefonda kullanılır” yüzeysel bir ortaklıktır. “Bir yere nasıl ulaşılacağını planlamak için bilgi sağlarlar” yanıtı ise iki aracın temel işlevini tek kavramda toplar.
Değerlendirmenin merkezinde soyut sözcüklerin sayısı veya yanıtın uzunluğu yoktur. İki anlamı karşılaştırmak, ikisini en iyi açıklayan ortaklığı seçmek ve bunu kısa bir ifadeye dönüştürmek önemlidir.
WAIS-IV’te Benzerlikler; Sözcük Dağarcığı ve Bilgi ile birlikte Sözel Kavrama İndeksinin (VCI) temel alt testlerinden biridir.
Benzerlikler puanında görülen güç
Puan yüksek olduğunda, farklı örnek ve görüşlerdeki ortak noktayı ayıklayıp kısa bir sonuç veya ilke hâlinde ifade etme gücü öne çıkar. Bir metnin ana fikrini tek cümlede toplamak, farklı vakaları aynı sorun altında düzenlemek ve öğrenilmiş örneklerden başka durumlarda da işe yarayan bir kural çıkarmak benzer işlemleri kullanır.
Puan düşük olduğunda kişi sözcükleri ve somut içeriği anlayabilir, ancak ortak noktayı seçip kısa bir sonuca dönüştürürken daha fazla zorlanabilir. Ortaklık görülse bile yanıt yalnızca örneklerin sıralanmasında kalabilir veya düşünce puanlanabilecek kadar açık ve kısa anlatılamayabilir.
Sözcük Dağarcığı ve Bilgi ile farkı
Benzerlikler, Sözcük Dağarcığı ve Bilgi, edinilmiş dil ve anlam bilgisini kullanır. Fark, bu bilgiden nasıl bir yanıt üretilmesinin istendiğidir.
| Alt test | Doğrudan istenen | Merkezdeki işlem |
|---|---|---|
| Benzerlikler | İki sözcüğün ortak yönünü açıklamak | Somut örneklerden ortak noktayı çıkarıp üst kavramda birleştirmek |
| Sözcük Dağarcığı | Tek bir sözcüğün anlamını açıklamak | Sözcük bilgisini geri çağırmak, anlamı kesinleştirmek ve sözle ifade etmek |
| Bilgi | Genel bir olguyu yanıtlamak | Birikmiş genel bilgiyi geri çağırmak |
Sözcük Dağarcığına göre Benzerlikler belirgin biçimde düşükse, tek tek sözcükleri ve açıklamaları anlamak daha kolayken birden fazla örneğin ortak noktasını çıkarıp tek sonuç veya kurala dönüştürmek zorlayıcı olabilir. Metnin ayrıntıları anlaşılırken ana fikri özetlemek ya da toplantıdaki farklı görüşleri ortak bir çerçevede toplamak güçleşebilir.
Benzerlikler ve Sözcük Dağarcığı birlikte düşükse, ortaklık kurmadan önce gerekli sözcük anlamlarında da yük bulunabilir. Bilgiye göre Benzerlikler belirgin biçimde düşükse, edinilmiş olguları söylemekten çok birden fazla içeriği düzenleyip ortak anlam üretmek zorlayıcı olabilir.
Bu üç görev de sözcük ve edinilmiş bilgiyi kullanma yeteneğine farklı açılardan yaklaşır. Alt testler arasındaki farkın sonucun bütünü içinde nasıl ele alınacağı WAIS sonucu nasıl okunur? sayfasında açıklanır.
BrainTypeIQ sözel analojiler göreviyle farkı
BrainTypeIQ sözel analojiler görevi, örnek sözcük çiftindeki ilişkiyi bulup aynı ilişkiyi taşıyan başka bir sözcük çiftini seçtirir. Benzerlikler ile ortak noktası, tek tek sözcüklerin ötesindeki kavramsal ilişkiyi işlemektir.
Fark şudur: WAIS-IV’te Benzerlikler, bir sözcük çiftinin ortak kavramını kişinin kendi sözleriyle açıklamasını ister. BrainTypeIQ sözel analojiler ise örnekteki ilişkiyi başka bir çifte uygulamayı seçenekler arasından ister. Böylece serbest yanıt oluşturma yükünü azaltır ve ilişki kalıbını yeni bir sözcük çiftine aktarmaya odaklanır.