IQ hem genel düzeyi hem yetenekler arasındaki farkı gösterir
Birden fazla bilişsel yeteneği ölçen IQ testlerinde genel IQ ile bilişsel profil farklı şeyleri anlatır.
| Bakılan sonuç | Gösterdiği şey |
|---|---|
| Genel IQ | Çok çeşitli görevlere ortak olan öğrenme, anlama ve akıl yürütme düzeyi |
| Bilişsel profil | Sözel kavrama, akıl yürütme, görsel-uzamsal işleme, çalışma belleği ve işlemleme hızı gibi alanlardaki güçlü ve zorlayıcı yönler |
Genel IQ, farklı türlerdeki problemleri anlama, öğrenme ve çözme düzeyini tek bir değerde toplar. 100 binden fazla katılımcıyı bir araya getiren bir meta-analizde zekâ ile akademik başarı arasında görece güçlü bir ilişki bulunmuştur (korelasyon katsayısı .54). Bu nedenle genel IQ, öğrenme, anlama ve akıl yürütmenin genel düzeyini görmenin anlamlı bir yoludur. Toplam puanın ne anlattığı FSIQ sayfasında daha ayrıntılı açıklanır.
İş veya öğrenme yöntemini kendinize uyarlamak içinse alan puanları ayrıca yararlıdır. Aynı genel IQ’ya sahip iki kişiden birinde yetenekler benzer düzeyde olabilir; diğerinde bazı alanlar belirgin biçimde yüksek, bazıları daha düşük olabilir. Bu iki kişi aynı koşullarda aynı rahatlıkla çalışmaz.
Aynı IQ’da bile performansın ortaya çıktığı koşullar değişir
Sözel kavrama ve akıl yürütmesi güçlü, çalışma belleği görece düşük olan biri karmaşık bir konuyu anlayabilir; fakat sorumlu kişi, teslim tarihi ve koşullar aynı anda sözlü olarak verildiğinde ayrıntıların bir bölümünü kaçırabilir. İşlemleme hızı görece düşükse uzun analizlerde yüksek kalite gösterebilirken anlık cevap ve yoğun veri girişi istenen işlerde performansı düşebilir.
Buna karşılık görsel akıl yürütmesi güçlü, sözel kavraması görece düşük biri soyut bir sözlü açıklamadan çok tamamlanmış örnek veya şemayla bütünü hızlı kavrayabilir. Bu tür yetenek birleşimleri bilişsel profilin temelleri sayfasında; anlama ve akıl yürütmeyle bilgiyi süre içinde işleme arasındaki fark ise GAI ile CPI sayfasında açıklanır.
Sonucu günlük yaşama bağlarken puan farklarının günlük yaşamdaki deneyimlerle örtüştüğü durumlara bakılır: sözlü yönergede ayrıntı kaçarken yazılı yönergeyle ilerleyebilmek, süre sınırı kalkınca işin kalitesinin yükselmesi, tamamlanmış örnek verildiğinde daha hızlı başlayabilmek. Tekrar eden bu farklılıklar, gücünüzü daha rahat kullandığınız koşulları gösterir.
IQ sonucunu performans koşullarını çoğaltmak için kullanın
Sonuçlar, güçlü alanların çalışabildiği ve görece zorlandığınız bilişsel süreçlere yükün tamamının binmediği iş ve öğrenme koşulları kurmak için kullanılır.
İş yerinde birden fazla sözlü koşulu yazılı hâle getirmek, bilgiyi akılda tutarak uygulama yükünü azaltır. Öğrenmede konuyu anlama çalışmasıyla süre içinde çözme çalışmasını ayırmak da kavrayışla hızın birbirine karışmasını önler.
Çalışma belleği eğitimi, çalışılan göreve benzeyen performansı artırsa da zekâ veya okuma gibi geniş alanlara aktarım göstermemiştir. Buna karşılık not ve hatırlatıcı gibi araçlarla bilgiyi dışarıya taşıyan bilişsel boşaltma, o anda bellekte tutulması gereken yükü azaltır. Yeteneğin değişmesini beklemektense performans gösterebildiğiniz koşulları çoğaltmak, IQ sonucunu yaşama daha hızlı taşır.
BrainTypeIQ sonucunu somut davranışlara bağlama sırası IQ profilini okuma sayfasında açıklanır.