GAI ve CPI'nin anlamı
GAI ve CPI, uluslararası WAIS-IV yapısındaki 10 temel alt testi iki yönden yeniden birleştiren yardımcı bileşik puanlardır.
| Puan | Temel aldığı alanlar | Özetlediği yeterlik |
|---|---|---|
| GAI (Genel Yetenek İndeksi) | Sözel Kavrama İndeksi (VCI) ve Algısal Akıl Yürütme İndeksi (PRI) | Sözcüklerin ve şekillerin anlamlarını ve aralarındaki ilişkileri kavrayıp bilgi ve akıl yürütmeyle sonuca ulaşma |
| CPI (Bilişsel Yeterlik İndeksi) | Çalışma Belleği İndeksi (WMI) ve İşlemleme Hızı İndeksi (PSI) | Bilgiyi geçici olarak tutup işleme ve basit bilgileri hızlı, doğru biçimde ele alma |
GAI, VCI ve PRI'nin altı temel alt testinden; CPI ise WMI ve PSI'nin dört temel alt testinden hesaplanır. Her ikisi de ortalaması 100, standart sapması 15 olan bileşik puanlardır.
FSIQ 10 temel alt testin tamamını bir araya getirir. GAI ile CPI'yi karşılaştırmak ise bilgi ve akıl yürütme ile bilgiyi akılda tutup belirli sürede işleme becerilerinden hangisinin görece yüksek olduğunu gösterir.
GAI ve CPI'de görülen anlama, akıl yürütme ve belirli sürede işlem farkı
GAI, CPI'dan yüksek olduğunda karmaşık bir içeriği anlama, ilişkileri ve kuralları fark etme gücüne kıyasla birden fazla bilgiyi akılda tutarak ilerlemek ya da süre sınırı içinde çıktı üretmek daha fazla yük oluşturabilir. Zor bir konuyu anlayabildiği hâlde, bilgiyi aynı anda taşıyıp işi zamanında bitirme aşamasında yükün artması puanlara yansıyabilir.
CPI, GAI'dan yüksek olduğunda ise bilgiyi akılda tutup belirli işlemleri sürdürmeye kıyasla kavramları sözcüklerle açıklamak veya ilk kez görülen ilişkileri ve kuralları çözmek daha fazla yük yaratabilir.
GAI ile CPI, kişinin gücünü hangi görev koşullarında daha rahat gösterebildiğini belirlemek için kullanılır.
Puan düzeyi ve dört indeksin dağılımı
Aynı 15 puanlık fark, GAI 130 ve CPI 115 olduğunda her iki puanın da ortalamanın üzerinde olduğu bir profili; GAI 100 ve CPI 85 olduğunda ise CPI'nin yaş grubunun ortalamasının altında kaldığı bir profili anlatır. Farkın yönü aynı olsa da gerçek güçlü yanlar ve yükler aynı değildir.
CPI'nin neden düşük olduğunu anlamak için bilgiyi tutup işlemeyi temsil eden WMI ile görsel bilgiyi hızlı işlemeyi temsil eden PSI'ye ayrı ayrı bakılır. GAI için de sözel bilgi ve kavramları temsil eden VCI ile görsel yapılandırma ve akıl yürütmeyi temsil eden PRI'ye dönmek, farkın nereden geldiğini gösterir.
FSIQ dâhil sonucun bütünü WAIS sonucu nasıl okunur?, dört indeksin anlamı ise WAIS indeksleri ne anlatır? sayfasında açıklanır.