Het kortetermijngeheugen houdt informatie vast; het werkgeheugen gebruikt die informatie tijdens het denken
| Begrip | Centrale functie | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Kortetermijngeheugen | Informatie tijdelijk vasthouden | Gehoorde cijfers in dezelfde volgorde nazeggen |
| Werkgeheugen | Informatie vasthouden en in de huidige taak gebruiken | Een tussenuitkomst onthouden terwijl je de volgende berekening uitvoert |
Ook het werkgeheugen heeft tijdelijke opslag nodig, waardoor beide begrippen sterk overlappen. Je kunt ze beter zien als twee manieren om met kort vastgehouden informatie om te gaan dan als twee losstaande geheugens.
Het verschil zit in wat er aan vasthouden wordt toegevoegd
Een kamernummer onthouden tot je bij de juiste deur bent, draait vooral om vasthouden. Cijfers van laag naar hoog ordenen voegt bewerking toe. Een oude ontmoetingsplek vervangen door de nieuwe vraagt om bijwerken. Bij hoofdrekenen moet je schakelen tussen het vasthouden van een tussenuitkomst en de volgende bewerking.
Bij zulke taken moet je ook het doel van de taak actief houden en je aandacht op de relevante informatie blijven richten. Hoe meer ordenen, bijwerken, gelijktijdig verwerken en aandachtssturing aan het vasthouden worden toegevoegd, hoe zwaarder het werkgeheugen wordt belast.
Het multicomponentenmodel van Baddeley plaatst de kortdurende opslag van woorden, klanken, vormen en posities binnen een breder werkgeheugensysteem. Het model van Cowan verklaart werkgeheugen vanuit tijdelijk geactiveerde herinneringen en aandacht. De opbouw verschilt, maar geen van beide modellen behandelt kortetermijngeheugen en werkgeheugen als volledig onafhankelijke vaardigheden.
Eenvoudige en complexe spantaken leggen een andere belasting op
In de psychologie heet een taak die meet hoeveel items je kort kunt vasthouden en reproduceren een spantaak. Het belangrijkste verschil tussen een eenvoudige en een complexe spantaak is of je tijdens het vasthouden nog iets anders moet verwerken.
| Taakvorm | Wat je doet | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Eenvoudige spantaak | Cijfers, woorden of posities kort vasthouden en in dezelfde volgorde reproduceren | Cijferspan, woordspan, positiespan |
| Complexe spantaak | Een rekensom beoordelen of een zin verwerken en daarnaast woorden of letters vasthouden en reproduceren | Operation span, reading span |
Bij Cijferreeksen Voorwaarts herhaal je cijfers in dezelfde volgorde, waardoor kortdurend vasthouden relatief zwaar weegt. Bij Cijferreeksen Achterwaarts komt daar het omkeren van de volgorde bij en neemt de belasting van het werkgeheugen toe. Omdat je daarbij niet afwisselend een andere verwerkingsopdracht uitvoert, is het geen complexe spantaak.
BrainTypeIQ berekent de Gwm-score uit geheugen voor hoofdrekenen, waarbij je tijdens berekeningen antwoorden en hun volgorde bewaart, en geheugen in omgekeerde volgorde, waarbij je oplichtende posities achterstevoren reproduceert. Beide taken vragen meer dan informatie ongewijzigd vasthouden.
Kijk in het dagelijks leven of de belasting zit in vasthouden of verwerken
Verdwijnt een gehoord nummer al voordat je het kunt invoeren, dan zit de belasting vooral in het tijdelijke vasthouden. Kun je een instructie wel nazeggen, maar raak je tijdens het uitvoeren de volgorde of een tussenuitkomst kwijt, dan ontstaat de belasting vooral wanneer je de bewaarde informatie moet gebruiken.
Tijdens het lezen houd je bijvoorbeeld het onderwerp of een voorwaarde uit het eerste deel vast om die met het vervolg te verbinden. Bij fluïde redeneren houd je meerdere voorwaarden en tussenconclusies beschikbaar terwijl je relaties vergelijkt. Het gaat dan niet alleen om hoeveel je onthoudt, maar ook om hoe goed je die informatie in de huidige verwerking kunt gebruiken.
Door ‘vergeetachtigheid’ niet als één probleem te behandelen, wordt duidelijker waar de belasting zit: verdwijnt de informatie vóór gebruik, of gaat het mis bij ordenen, bijwerken of verder verwerken? Wat is werkgeheugen? legt de vaardigheid als geheel uit; kenmerken van een lager werkgeheugen beschrijft hoe dit in het dagelijks leven merkbaar wordt.