जाहिरात, “अधिकृत”, “Mensa” आणि प्रमाणपत्र या दाव्यांवरून विश्वासार्हता ठरत नाही
जाहिरातीतून उघडणारी IQ चाचणी निकालाच्या टप्प्यावर किंमत आणि आवर्ती शुल्काच्या अटी लपवत असेल, तर त्यात कार्डची माहिती भरू नका. “अधिकृत”, “व्यावसायिक”, “Mensa”, “अचूक” किंवा “IQ प्रमाणपत्र” असे शब्द मापनाची गुणवत्ता सिद्ध करत नाहीत.
या प्रकारच्या संकेतस्थळावर प्रश्न सोडवणे मोफत दिसते. 15–20 मिनिटे दिल्यानंतर निकाल उघडण्यासाठी अगदी लहान रक्कम मागितली जाते. ते शुल्क भरल्यावर आवर्ती शुल्क सुरू होऊ शकते आणि पुढील मोठी रक्कम कार्ड किंवा स्वयंचलित देयकाच्या परवानगीमधून वसूल होते.
Mensa India चे ₹550 चे PreTest हे अधिकृत सराव साधन आहे; तरीही त्याचा निकाल सदस्यत्वासाठी पात्र ठरवत नाही. सदस्यत्वासाठी Official Test किंवा मान्य व्यावसायिक चाचणीच्या पूर्ण नोंदींचे Prior Evidence आवश्यक असते. हे मार्ग Mensa India मध्ये प्रवेश घेण्याच्या पद्धती या लेखात वेगळे केले आहेत. इतर संकेतस्थळांवरील “Mensa test” किंवा विकत घेतलेले IQ प्रमाणपत्र हा तिसरा प्रवेशमार्ग नाही.
एकाच प्रकारच्या आकृती-प्रश्नांतून फुगवलेला एकूण IQ दाखवला जाऊ शकतो
संशयास्पद IQ चाचण्या अनेकदा साध्या 3×3 मॅट्रिक्समधील काही प्रश्न सोडवायला देतात आणि खरेदीची इच्छा वाढवण्यासाठी IQ 140 किंवा वरचे 1% असे आकर्षक निकाल दाखवतात.
मॅट्रिक्समधील आकृत्यांचे संबंध पाहून नियम शोधताना मुख्यतः भाषेवर अवलंबून नसलेली तर्कशक्ती वापरली जाते. त्यातून भाषिक आकलन, कार्यरत स्मृती आणि प्रक्रिया गती थेट मोजल्या जात नाहीत. त्यामुळे एकाच प्रकारच्या कमी दर्जाच्या प्रश्नांवरून एकूण IQ आणि तपशीलवार संज्ञानात्मक प्रोफाइल काढण्याला मापनाचा आधार नसतो.
त्याच संकेतस्थळाने दिलेल्या फुगवलेल्या गुणांचे प्रमाणपत्र विकत घेतल्याने तो निकाल शैक्षणिक संस्था, नोकरी, व्यावसायिक मूल्यमापन किंवा Mensa India साठी मान्य पुरावा होत नाही. IQ चाचणीची गुणवत्ता नेमकी कशावर ठरते, हे प्रमाणीकरण, तुलनामान, विश्वसनीयता आणि वैधता यात स्पष्ट केले आहे.
लहान पेमेंटनंतर मोठे आवर्ती शुल्क सुरू होऊ शकते
सामान्य सापळ्यात निकाल उघडण्यासाठी एकदाच भरायची वाटणारी लहान रक्कम दाखवली जाते. आवर्ती शुल्काची पूर्ण रक्कम, पहिली वसुली कधी होईल आणि ते कसे रद्द करायचे ही माहिती लहान मजकुरात, वेगळ्या ईमेलमध्ये किंवा गोंधळात टाकणाऱ्या निवडपृष्ठावर ठेवली जाते.
आधीच अनपेक्षित शुल्क लागले असेल, तर शुल्क भरण्याचे पृष्ठ, रद्द करण्याचे पृष्ठ, ईमेल आणि खात्यातील नोंदी जतन करा. विक्रेत्याकडील आवर्ती शुल्क रद्द केल्यानंतर स्वयंचलित देयकाची परवानगी बंद झाली आहे का आणि खात्याच्या पुढील विवरणपत्रात पुन्हा शुल्क आले आहे का ते पाहा. अनधिकृत किंवा वादग्रस्त शुल्कासाठी बँक अथवा देयक सेवा पुरवठादाराकडे तक्रार नोंदवता येते. भारताच्या National Consumer Helpline वर 1915 किंवा 1800-11-4000 या क्रमांकांद्वारे, संकेतस्थळावरून किंवा 8800001915 या WhatsApp/SMS क्रमांकावरून मदत मिळते.
विश्वसनीय चाचणी सुरुवातीपूर्वी मापनाचा आधार आणि संपूर्ण किंमत सांगते
विश्वसनीय ऑनलाइन IQ चाचणीत काय मोजले जाते, कोणाच्या डेटाशी तुलना होते, निकालात काय मिळते आणि पूर्ण शुल्क किती आहे हे चाचणी सुरू करण्यापूर्वी वाचता येते. वेळ किंवा कार्डची माहिती देण्यापूर्वी या सहा गोष्टी एकाच ठिकाणी स्पष्ट दिसल्या पाहिजेत:
- पूर्ण किंमत, शुल्क एकदाच आहे की आवर्ती, आणि पहिली व पुढील वसुली कधी होईल
- आवर्ती शुल्क रद्द करण्याची व परतावा मागण्याची पद्धत, तसेच सेवा चालवणाऱ्या संस्थेचे नाव व संपर्क
- कोणत्या संज्ञानात्मक क्षमता कोणत्या प्रकारच्या प्रश्नांतून मोजल्या जातात
- तुलनामानासाठी किती लोकांचा, कोणत्या वयोगटाचा आणि कोणत्या भाषेतील डेटा वापरला आहे
- गुणांची विश्वसनीयता आणि मापन त्रुटी किती आहे
- निकालात एकूण IQ सोबत कोणते क्षेत्रनिहाय गुण व स्पष्टीकरण मिळते
“सशुल्क” किंवा “प्रमाणपत्रासह” ही गुणवत्ता दर्शवणारी श्रेणी नाही. ही माहिती आधीच न देणारी चाचणी निवडू नका.
औपचारिक निकालासाठी WAIS, ऑनलाइन संज्ञानात्मक प्रोफाइलसाठी BrainTypeIQ
निदानासाठी तज्ज्ञ मूल्यमापन, मदतीचे नियोजन किंवा इतर संस्थांना सादर करण्यासाठी औपचारिक निकाल हवा असेल, तर WAIS-IV India निवडा. घरी एकूण IQ आणि क्षमतांमधील फरक जाणून घ्यायचे असतील, तर BrainTypeIQ हा पहिला पर्याय आहे.
BrainTypeIQ मध्ये 9 उपचाचण्यांतून भाषिक आकलन, प्रवाही तर्कशक्ती, दृश्य-अवकाशीय प्रक्रिया, कार्यरत स्मृती आणि प्रक्रिया गती ही 5 क्षेत्रे मोजली जातात. जपानी आवृत्तीतील 841 लोकांच्या डेटावर एकूण IQ ची विश्वसनीयता .929 आणि प्रमाण मापन त्रुटी सुमारे 4.0 गुण आढळली. मराठी आवृत्तीत सध्या जपानी आवृत्तीच्या आधारे समायोजित केलेली तात्पुरती गुणांकन पद्धत वापरली जाते आणि डेटा गोळा केला जात आहे.
मापनाची रचना 9 उपचाचण्या आणि 5 संज्ञानात्मक क्षमता, तुलनामान जपानी आवृत्तीतील 841 लोकांचे मानकनिर्धारण आणि गुणांची अचूकता विश्वसनीयता .929 व SEM सुमारे 4.0 यात खुली केली आहे. औपचारिक चाचणीशी असलेला फरक WAIS आणि BrainTypeIQ मधील फरक यात पाहता येतो.