ADHD ມີແນວໂນ້ມຄວາມຈຳໃຊ້ງານຕ່ຳ
ໃນ ADHD ຜົນຂອງໂຈດທີ່ໃຊ້ ຄວາມຈຳໃຊ້ງານ ມີແນວໂນ້ມຕ່ຳໃນຄ່າສະເລ່ຍຂອງກຸ່ມ ເຊິ່ງພົບທັງໃນເດັກແລະຜູ້ໃຫຍ່. ຄວາມຈຳໃຊ້ງານເຮັດໜ້າທີ່ຈື່ຂໍ້ມູນຈຳເປັນໄວ້ໃນໄລຍະສັ້ນ ພ້ອມກັບໃຊ້ຂໍ້ມູນນັ້ນເພື່ອເຮັດການປະມວນຜົນຕໍ່ໄປ.
ແຕ່ຄວາມຕ່າງທີ່ປາກົດໃນ WMI ຂອງ WAIS ແລະ WISC ມີຂະໜາດນ້ອຍ ແລະຄ່າສະເລ່ຍຂອງກຸ່ມ ADHD ກໍຢູ່ໃນຊ່ວງສະເລ່ຍ. ເຖິງ WMI ຂອງບຸກຄົນຈະຢູ່ລະດັບສະເລ່ຍຫຼືສູງກວ່າ ກໍຢູ່ຮ່ວມກັບ ADHD ຫຼືຄວາມລຳບາກໃນຊີວິດໄດ້. ຄ່າສະເລ່ຍທີ່ລະອຽດແລະແນວໂນ້ມ IQ ໂດຍລວມມີໃນ ແນວໂນ້ມ IQ ແລະ WAIS ໃນ ADHD.
ບັນຫາທີ່ມັກເກີດໃນຊີວິດບໍ່ແມ່ນຄວາມຮູ້ທີ່ຮຽນມາຫາຍໄປ. ແຕ່ເປັນການລືມໃນ ຂັ້ນທີ່ຕ້ອງຈື່ຂໍ້ມູນທີ່ກຳລັງໃຊ້ໄວ້ພ້ອມກັບເຮັດຕໍ່ໄປ ເຊັ່ນ ສິ່ງທີ່ຈະເຮັດຕອນນີ້, ຄຳສັ່ງທີ່ຫາກໍໄດ້ຍິນ ຫຼືຄວາມຄືບໜ້າຂອງວຽກ.
ເມື່ອວອກແວກ ມັກລືມເປົ້າໝາຍ, ຂັ້ນປັດຈຸບັນ ແລະສິ່ງທີ່ຈະເຮັດຕໍ່
ໃນລະຫວ່າງເຮັດວຽກ ເຮົາເຮັດຕໍ່ໄປພ້ອມກັບຈື່ວ່າ “ເຮັດເພື່ອຫຍັງ”, “ເຮັດຮອດຈຸດໃດແລ້ວ” ແລະ “ຕໍ່ໄປເຮັດຫຍັງ”.
ເມື່ອຄວາມໃສ່ໃຈຍ້າຍໄປຫາການແຈ້ງເຕືອນ, ສຽງ, ວຽກອື່ນທີ່ເຫັນ ຫຼືສິ່ງທີ່ຄິດຂຶ້ນມາ ຂະບວນການຈື່ສະພາບຂອງວຽກເດີມຈະຢຸດຊົ່ວຄາວ. ເມື່ອເຮັດວຽກອື່ນແລ້ວກັບມາ ຖ້ານຶກເປົ້າໝາຍຫຼືຄວາມຄືບໜ້າຄືນທັນທີບໍ່ໄດ້ ກໍຕ້ອງເບິ່ງໜ້າຈໍຫຼືເອກະສານໃໝ່ ເພື່ອນຶກຄືນຕັ້ງແຕ່ວ່າ “ເມື່ອກີ້ເຮັດຫຍັງ”.
ດ້ວຍເຫດນີ້ ການວອກແວກໃນ ADHD ບໍ່ໄດ້ເພີ່ມພຽງເວລາທີ່ຂາດການຈົດຈໍ່ ແຕ່ຍັງເພີ່ມ ເວລາແລະແຮງທີ່ຕ້ອງໃຊ້ເພື່ອກັບມາເຮັດຕໍ່ທຸກຄັ້ງທີ່ຢຸດ. ຕົວຢ່າງແມ່ນຕ້ອງອ່ານເອກະສານເດີມໃໝ່ຫຼາຍຄັ້ງຫຼັງຕອບຂໍ້ຄວາມສັ້ນໆ ຫຼືເປີດແທັບອື່ນແລ້ວບໍ່ກັບໄປຫາວຽກຕັ້ງຕົ້ນ.
ການ “ລືມງ່າຍ” ໃນ ADHD ແບ່ງໄດ້ເປັນສາມຢ່າງ ຕາມວ່າລືມຫຍັງແລະລືມເມື່ອໃດ.
| ສິ່ງທີ່ລືມ | ສະຖານະການທີ່ມັກເກີດ | ສິ່ງທີ່ກຳລັງເກີດ |
|---|---|---|
| ຂໍ້ມູນທີ່ຫາກໍໄດ້ຮັບ | ຫຼາຍຄຳສັ່ງ, ການສົນທະນາ ຫຼືຄຳນວນໃນໃຈ | ຈື່ເງື່ອນໄຂສ່ວນຕົ້ນບໍ່ໄດ້ ໃນລະຫວ່າງເຮັດຂະບວນການອື່ນ ເຊັ່ນ ຟັງສ່ວນຫຼັງຫຼືຄິດຄຳຕອບ |
| ເປົ້າໝາຍຂອງວຽກທີ່ຢຸດໄວ້ | ການຕອບການແຈ້ງເຕືອນ, ວຽກອື່ນ ຫຼືຫຼາຍວຽກ | ເມື່ອກັບມາ ນຶກເປົ້າໝາຍເດີມ, ຈຸດທີ່ເຮັດສຳເລັດ ແລະຂັ້ນຕໍ່ໄປບໍ່ໄດ້ |
| ແຜນໃນອະນາຄົດ | ສິ່ງຂອງທີ່ຕ້ອງເອົາໄປ, ການຕິດຕໍ່, ການສົ່ງ ຫຼືການນັດໝາຍ | ນຶກຄວາມຕັ້ງໃຈວ່າ “ຈະເຮັດພາຍຫຼັງ” ບໍ່ໄດ້ໃນເວລາຫຼືສະຖານທີ່ທີ່ເໝາະ |
ແຜນໃນອະນາຄົດຍັງກ່ຽວກັບຄວາມຈຳສຳລັບສິ່ງທີ່ຈະເຮັດ (prospective memory), ເຊິ່ງໃຫ້ນຶກຄວາມຕັ້ງໃຈຄືນໃນຈຸດເວລາທີ່ເໝາະ. ການແຍກວ່າ ລືມຫຍັງ ແລະລືມເມື່ອໃດ, ຫຼາຍກວ່າອະທິບາຍການລືມໃນ ADHD ດ້ວຍ WMI ຄ່າດຽວ, ຊ່ວຍໃຫ້ເຫັນວິທີຊ່ວຍທີ່ຕ້ອງໃຊ້.
ວາງຂໍ້ມູນໃນບ່ອນທີ່ຕ້ອງໃຊ້ ເພື່ອກັບມາໄດ້ແມ່ນແຕ່ເມື່ອລືມ
ຫົວໃຈຂອງວິທີຊ່ວຍແມ່ນໃຫ້ກູ້ຂໍ້ມູນຄືນຈາກສິ່ງຮອບຕົວໄດ້ ເຖິງຈະລືມ. ບັນທຶກບໍ່ພຽງແຜນທີ່ຈະເຮັດ ແຕ່ລວມເຖິງຂໍ້ມູນທີ່ຕ້ອງໃຊ້ກັບມາເຮັດວຽກຕໍ່ໄວ້ພາຍນອກ.
| ສະຖານະການທີ່ມີພາລະ | ວິທີບັນທຶກໄວ້ພາຍນອກ |
|---|---|
| ຫຼາຍຄຳສັ່ງປາກເປົ່າ | ຮັບຄຳຂໍ, ເງື່ອນໄຂ ແລະກຳນົດເວລາເປັນຂໍ້ຄວາມດ້ວຍ ແລະແບ່ງເປັນໜ່ວຍທີ່ເຮັດຄັ້ງລະຢ່າງ |
| ການຂັດຈັງຫວະໃນລະຫວ່າງເຮັດວຽກ | ກ່ອນອອກໄປ ຂຽນໜຶ່ງແຖວວ່າ “ເປົ້າໝາຍ · ຈຸດທີ່ເຮັດແລ້ວ · ສິ່ງທີ່ຈະເຮັດຕໍ່” |
| ແຜນທີ່ຈະເຮັດພາຍຫຼັງ | ແຈ້ງເຕືອນໃນເວລາແລະບ່ອນທີ່ເຮັດໄດ້ ແລະຂຽນການກະທຳດຽວ ເຊັ່ນ “ສົ່ງເອກະສານ” |
| ສິ່ງຂອງທີ່ຕ້ອງເອົາໄປ | ກຳນົດບ່ອນປະຈຳ ແລະວາງໄວ້ໃນຈຸດທີ່ຜ່ານເມື່ອອອກຈາກເຮືອນ |
| ຫຼາຍວຽກ | ເກັບລາຍການວຽກໄວ້ບ່ອນດຽວ ແລະສະແດງວ່າກຳລັງເຮັດ, ລໍຖ້າ ຫຼືສຳເລັດ |
ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ບັນທຶກພຽງວ່າ “ໃບສະເໜີລາຄາ” ຍັງເຮັດໃຫ້ຕ້ອງຄິດເນື້ອຫາຄືນເມື່ອກັບມາ. ຖ້າຂຽນວ່າ “ປ້ອນຮອດຊ່ອງຈຳນວນໃນໃບສະເໜີລາຄາແລ້ວ. ຕໍ່ໄປຄັດລອກແຖວທີ 3 ຈາກຕາຕະລາງລາຄາຕໍ່ໜ່ວຍ” ກໍເຮັດວຽກຕໍ່ຈາກຂໍ້ຄວາມນັ້ນໄດ້.
ຍິ່ງເພີ່ມບັນທຶກຫຼືແອັບຫຼາຍ ກໍຍິ່ງມີພາລະຕ້ອງຈື່ວ່າ “ຄວນເບິ່ງບ່ອນໃດ”. ການກຳນົດບ່ອນທີ່ຈະກັບໄປຫາໃຫ້ມີຈຳນວນນ້ອຍແລະຄົງທີ່ ເຊັ່ນ ແຜນຢູ່ໃນປະຕິທິນ, ວຽກຢູ່ໃນລາຍການດຽວ ແລະສິ່ງຂອງຢູ່ບ່ອນປະຈຳ ຈະເຮັດໃຫ້ການບັນທຶກໄວ້ພາຍນອກໄດ້ຜົນ.
ເປົ້າໝາຍຂອງການໃຊ້ສິ່ງພາຍນອກຊ່ວຍຈື່ ບໍ່ແມ່ນການເຮັດໃຫ້ຄວາມຈຳໃຊ້ງານເອງແຂງແຮງຂຶ້ນ ແຕ່ແມ່ນການຫຼຸດປະລິມານທີ່ຕ້ອງຈື່ ແລະໃຫ້ນຶກເປົ້າໝາຍກັບຂັ້ນປັດຈຸບັນຄືນຈາກສິ່ງຮອບຕົວໄດ້ເມື່ອລືມ. ວິທີຊ່ວຍທີ່ບໍ່ຈຳກັດພຽງ ADHD ແລະຜົນຂອງການຝຶກຄວາມຈຳໃຊ້ງານມີໃນ ລັກສະນະແລະວິທີຊ່ວຍສຳລັບຄົນທີ່ມີຄວາມຈຳໃຊ້ງານຕ່ຳ. ການແຍກຂັ້ນເລີ່ມ, ຢຸດ, ກັບມາເຮັດຕໍ່ ແລະສຳເລັດ ມີໃນ ເຫດຜົນທີ່ເຂົ້າໃຈແລ້ວແຕ່ວຽກບໍ່ຄືບໜ້າ.