ભાષાકીય સમજ નીચી હોય ત્યારે દેખાતી લાક્ષણિકતાઓ

ભાષાકીય સમજ નીચી હોય ત્યારે સામાન્ય રીતે દેખાતી લાક્ષણિકતાઓ

અજાણ્યા શબ્દો, ન કહેવાયેલી પૂર્વધારણા અને અમૂર્ત સમજાવટ એકસાથે આવે ત્યારે ખાસ કરીને ભાર વધે છે.

• પહેલી વાર સાંભળેલો વિશેષ શબ્દ જાણીતા શબ્દ અથવા અનુભવ સાથે જોડવામાં સમય લાગે છે
• અનેક ચોક્કસ ઉદાહરણ સમજાય, છતાં એ બધામાં રહેલો સામાન્ય નિયમ ટૂંકમાં કહેવું મુશ્કેલ બને છે
• શબ્દનો આશરે અર્થ સમજાય, છતાં તેની વ્યાખ્યા અથવા નજીકના અર્થવાળા બીજા શબ્દથી તેનો તફાવત સમજાવવો મુશ્કેલ બને છે
• પૃષ્ઠભૂમિના જ્ઞાન પર આધારિત સમજાવટમાં ન કહેવાયેલો ભાગ સમજી ન શકાય, એટલે આખી વાતનો સંબંધ ગોઠવવો મુશ્કેલ બને છે
• મનમાં ચાલતા વિચારને સામેની વ્યક્તિ સમજી શકે એવા ક્રમ અને શબ્દોમાં ગોઠવવામાં સમય લાગે છે

ઓળખીતો વિષય અથવા લાંબા અનુભવવાળા ક્ષેત્રમાં જરૂરી શબ્દો અને પૃષ્ઠભૂમિનું જ્ઞાન પહેલેથી સંચિત હોય છે, એટલે મુશ્કેલી દેખાતી નથી. નવી જગ્યાએ કામ શરૂ કર્યા પછી, નવા ઉદ્યોગમાં અથવા પહેલી વાર ભણાતા વિષયમાં શબ્દો અને જરૂરી પૃષ્ઠભૂમિનું જ્ઞાન એકસાથે શીખવું પડે, ત્યારે ભાર અચાનક વધે છે.

આકૃતિ કે વાસ્તવિક વસ્તુ જોઈને તરત સમજાઈ શકે છે, થોડો સમય મળ્યા પછી બરાબર સમજાવી શકાય છે અથવા ચોક્કસ ઉદાહરણ પરથી સાચો નિર્ણય લઈ શકાય છે. મુશ્કેલી વિષયમાં નહીં, પરંતુ ફક્ત શબ્દોથી વાત સમજવી, ગોઠવવી અને જવાબ આપવાના તબક્કામાં હોય છે.

WAISનો ભાષાકીય સમજ સ્કોર શું બતાવે છે

WAIS-IV Indiaનો Verbal Comprehension Index (VCI) Similarities, Vocabulary અને Information પરથી બને છે. આ કાર્યોમાં શબ્દો અને મેળવેલા જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરીને અર્થ તથા સંબંધ ગોઠવવા અને જવાબ તરીકે રજૂ કરવા પડે છે. સ્ફટિકીકૃત બુદ્ધિ (Gc) પણ તેને નજીકની ક્ષમતા માપે છે.

ભાષાકીય સમજ સમવયસ્ક લોકોના ધોરણ કરતાં નીચી હોઈ શકે છે અથવા સ્કોર સરેરાશ સ્તરે હોવા છતાં પોતાની બીજી ક્ષમતાઓ કરતાં નીચો હોઈ શકે છે. બીજા કિસ્સામાં આકૃતિ અથવા વાસ્તવિક વસ્તુ વાપરતા કાર્યમાં ઊંચી ક્ષમતા દેખાય, છતાં ફક્ત શબ્દોથી સમજવા અને સમજાવવું પોતાની તુલનાત્મક નબળાઈ બને છે. સૂચકાંકોની રચના અને સ્કોર કેવી રીતે વાંચવો તે WAISના સૂચકાંકમાં સમજાવ્યું છે.

VCI આખી વાતચીતની ક્ષમતાનો સ્કોર નથી. લાંબી સૂચનાની વચ્ચે વાત ભૂલી જવાય, તો વર્કિંગ મેમરીનો ભાર હોઈ શકે છે. લખાણ વાંચવામાં જ મુશ્કેલી પડે, તો વાંચનની ક્ષમતા જેવી બીજી બાબત પણ જોવી પડે છે.

પહેલેથી જરૂરી માહિતી અને તૈયાર પરિણામનું ઉદાહરણ નજર સામે રાખવું

ફક્ત સરળ શબ્દો વાપરવા એ એકમાત્ર ઉપાય નથી. શું કરવાનું છે અને કયા તબક્કે કામ પૂરું ગણાશે તે દેખાય તેમ રાખવું મુખ્ય છે.

લાંબી મૌખિક સૂચનામાં સમજેલી વાત યાદ રાખવાનો ભાર પણ ઉમેરાય છે. જરૂરી શરતોને ટૂંકા પગલાંની યાદીમાં રાખવાથી દરેક વખત ફરી શરૂઆતથી પૂછવાની જરૂર ઘટે છે.

પહેલેથી જરૂરી શબ્દભંડોળ અને પૃષ્ઠભૂમિનું જ્ઞાન પુખ્તાવસ્થામાં પણ વધારી શકાય છે. નવો શબ્દ ફક્ત ટૂંકી વ્યાખ્યાથી યાદ રાખવાને બદલે, તે ખરેખર કઈ પરિસ્થિતિમાં વપરાય છે તેની સાથે જોડીને પછી તેને યાદ કરીને વાપરવાથી સમજાતા અને વાપરી શકાતા શબ્દો વધે છે.

મજબૂત ક્ષમતાથી સમજવા અને સમજાવવાની શરૂઆત કરવી

દરેક વાત ફક્ત શબ્દોથી સમજવી કે સમજાવવી જરૂરી નથી. દૃશ્ય-સ્થાનિક પ્રક્રિયા મજબૂત હોય, તો પગલાંને ફ્લોચાર્ટમાં મૂકવા, તૈયાર ઉદાહરણ અને ચાલુ કામ બાજુબાજુ રાખવા અથવા નજીકના ખ્યાલો સરખામણીના કોષ્ટકમાં મૂકવાથી સંબંધ આંખે જોઈ શકાય છે.

પ્રવાહી તર્ક મજબૂત હોય, તો અમૂર્ત વ્યાખ્યા વારંવાર વાંચવા કરતાં અનેક ચોક્કસ ઉદાહરણ અને ન લાગુ પડતાં ઉદાહરણ સરખાવીને સામાન્ય નિયમ શોધ્યા પછી તેને શબ્દોમાં સમજવું સહેલું રહે છે.

પોતે સમજાવતી વખતે પણ પહેલાં આકૃતિ અથવા ગોઠવણીથી વિચાર ગોઠવીને પછી લખાણ બનાવી શકાય છે. રિપોર્ટને “નિષ્કર્ષ, કારણ અને આગળનું કામ” એવા નક્કી ફોર્મેટમાં પણ મૂકી શકાય છે.

પહેલેથી જરૂરી માહિતી, તૈયાર પરિણામ અને નિર્ણયનો આધાર દેખાય તેમ રાખીને, જે પ્રકારની માહિતી વ્યક્તિ માટે સમજવી સહેલી હોય તેનાથી શરૂઆત કરવામાં આવે, તો ફક્ત શબ્દોથી સમજવામાં મુશ્કેલ લાગતી વાત પર પણ કામ કરવું સહેલું બને છે. ફક્ત ભાષાકીય સમજ ક્યાં મુશ્કેલી આપે છે એ નહીં, પરંતુ કઈ રીતથી સમજાય છે અને ક્ષમતા સારી રીતે દેખાય છે તે જોવું જરૂરી છે. માહિતીના કયા પ્રકારથી સમજ સહેલી બને છે તે ભાષાકીય અને અભાષાકીય ક્ષમતાનો તફાવતમાં અને ક્ષમતાઓના સંયોજન પરથી મદદરૂપ રીત શોધવાની પ્રક્રિયા જ્ઞાનાત્મક પ્રોફાઇલ કેવી રીતે વાંચવીમાં સમજાવી છે.