શબ્દભંડોળ કસોટીમાં શું કરવાનું હોય છે
BrainTypeIQની શબ્દભંડોળ કસોટીમાં આપેલા શબ્દનો વિરુદ્ધ અર્થ ધરાવતો શબ્દ (વિરુદ્ધાર્થી) વિકલ્પોમાંથી પસંદ કરવો પડે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, “ભીનું”નો વિરુદ્ધાર્થી પસંદ કરતી વખતે વિકલ્પોમાં “તડકાવાળું”, “ગરમ”, “થોડું સૂકું” અને “સૂકું” જેવા શબ્દો હોઈ શકે છે. ઉપરછલ્લી રીતે સંબંધિત શબ્દને બદલે, અર્થમાં સાવ વિરુદ્ધ દિશા દર્શાવતો શબ્દ ઓળખવો પડે છે.
ફક્ત “આ શબ્દ પહેલાં સાંભળ્યો છે કે નહીં” એટલું પૂરતું નથી. શબ્દનો ચોક્કસ અર્થ અને બીજા શબ્દથી તેનો તફાવત સમજાય છે કે નહીં તે જોવામાં આવે છે. એટલે આ કસોટી શબ્દભંડોળની વ્યાપકતા સાથે, નજીકના અર્થવાળા શબ્દો વચ્ચે કેટલો સૂક્ષ્મ તફાવત કરી શકાય છે તે પણ જુએ છે.
શબ્દભંડોળ કસોટી કઈ ક્ષમતા માપે છે
BrainTypeIQનાં પાંચ ક્ષેત્રોમાંથી આ Gc (સ્ફટિકીકૃત બુદ્ધિ) માપતી એક કસોટી છે.
સ્ફટિકીકૃત બુદ્ધિ એટલે અનુભવ અને અભ્યાસથી સંચિત જ્ઞાનનો સમજવા અને નિર્ણય લેવા માટે ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા. શબ્દભંડોળ તેનો મુખ્ય ભાગ છે. શબ્દોના અર્થ જેટલા ચોક્કસ સમજાય, લખાણ અને ખ્યાલો સમજવા તેટલા સહેલા બને છે.
- શબ્દભંડોળ (વિરુદ્ધાર્થી) શબ્દોના અર્થ વચ્ચે કેટલો ચોક્કસ તફાવત કરી શકાય છે તે જુએ છે
- Gcની બીજી કસોટી “ભાષાકીય સામ્યતા” શબ્દો વચ્ચેનો સંબંધ ઓળખીને તર્ક કરવાની ક્ષમતા માપે છે
એક જ Gc ક્ષેત્રમાં પણ શબ્દભંડોળ શબ્દના અર્થની સીધી સમજ જુએ છે, જ્યારે સામ્યતા શબ્દોનો ઉપયોગ કરીને સંબંધનો તર્ક જુએ છે.
Gc વિશે વિગતવાર વાંચો → સ્ફટિકીકૃત બુદ્ધિ (Gc) શું છે?
શબ્દભંડોળનો સ્કોર ઊંચો આવે ત્યારે
શબ્દભંડોળનો સ્કોર ઊંચો આવે, ત્યારે શબ્દોના અર્થ વચ્ચેનો સૂક્ષ્મ તફાવત સમજવો સહેલો હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે, “મોકૂફ રાખવું” અને “રદ કરવું” અથવા “અનુકૂલ થવું” અને “પરિસ્થિતિ પ્રમાણે ઢળવું” જેવા નજીકના અર્થ ધરાવતા શબ્દોનો તફાવત સહેલાઈથી સમજાય છે. અમૂર્ત લખાણમાં પણ શબ્દોના અર્થના આધારે સંદર્ભ અનુસરવો સહેલો રહે છે. નવો ખ્યાલ મળે ત્યારે તેને પહેલેથી રહેલા જ્ઞાન સાથે જોડીને સમજવો પણ સહેલો બને છે.
શબ્દભંડોળ પર અભ્યાસના અનુભવ, વાંચનની માત્રા તથા કામ અથવા વિશેષ ક્ષેત્રમાં સાંભળેલા અને વાંચેલા શબ્દોની અસર પડે છે. તેથી આ કસોટીમાં થોડા સમયમાં મળતી સૂઝ કરતાં અત્યાર સુધી સંચિત થયેલો ભાષાનો અનુભવ વધુ સ્પષ્ટ રીતે દેખાય છે.
શબ્દભંડોળનો સ્કોર નીચો આવવાનાં કારણો
શબ્દભંડોળના સ્કોરમાં અત્યાર સુધી સાંભળેલા અને વાંચેલા શબ્દો તથા અભ્યાસનો અનુભવ દેખાય છે. નીચેના કારણોથી સ્કોર નીચો આવી શકે છે.
- શબ્દો સાંભળવા કે વાંચવાની માત્રામાં તફાવત — વાંચન, વાતચીત, કામ અને અભ્યાસના અનુભવ પ્રમાણે વ્યક્તિને મળતા શબ્દો બદલાય છે
- શબ્દ કેટલો અમૂર્ત છે — ચોક્કસ વસ્તુ બતાવતા શબ્દો સમજાય, છતાં અમૂર્ત અથવા ઔપચારિક શબ્દો વિશે નિર્ણય લેવો મુશ્કેલ થઈ શકે છે
- વિશેષ ક્ષેત્ર તરફ ઝુકેલું શબ્દભંડોળ — કોઈ એક ક્ષેત્રનું શબ્દભંડોળ સમૃદ્ધ હોય, છતાં સામાન્ય અમૂર્ત શબ્દોનું જ્ઞાન સ્કોરમાં ઓછું દેખાઈ શકે છે
શબ્દભંડોળનો સ્કોર Gf (પ્રવાહી તર્ક) અને Gv (દૃશ્ય-સ્થાનિક પ્રક્રિયા)થી અલગ ક્ષેત્ર બતાવે છે. કેટલાક લોકોમાં શબ્દોના જ્ઞાન કરતાં પહેલી વાર દેખાતો નિયમ શોધવાની કે આકારો સંભાળવાની ક્ષમતા વધુ સ્પષ્ટ હોય છે. એવા સમયે Matrix Reasoning, Figure Weights અને કાગળ વાળવાની કસોટી સાથે સ્કોર જોવાથી કયું ક્ષેત્ર તુલનાત્મક રીતે ઊંચું અને કયું નીચું છે તે સમજવું સહેલું બને છે.
BrainTypeIQમાં શબ્દભંડોળ સહિત 9 કસોટીઓ ધરાવતો ઑનલાઇન IQ ટેસ્ટ આપીને એકંદર IQ અને પાંચ ક્ષેત્રોની જ્ઞાનાત્મક પ્રોફાઇલ જોઈ શકાય છે.
રિપોર્ટ કેવી રીતે વાંચવો → IQ પ્રોફાઇલ કેવી રીતે વાંચવી