ભાષાકીય અને અભાષાકીય ક્ષમતામાંથી કઈ મજબૂત છે?

ભાષાકીય અને અભાષાકીય ક્ષમતામાંથી કઈ મજબૂત છે તેનો અર્થ

ભાષાકીય અથવા અભાષાકીય ક્ષમતા મજબૂત હોવાનો અર્થ એ છે કે શબ્દો વાપરતા કાર્યો તથા આકાર, ગોઠવણી અને દૃશ્ય નિયમ વાપરતા કાર્યોમાંથી કયા કાર્યોમાં વ્યક્તિ તુલનાત્મક રીતે વધુ મજબૂત છે.

• ભાષાકીય ક્ષમતા મજબૂત — શબ્દનો અર્થ સમજવો, જ્ઞાન યાદ કરીને વાપરવું, સામાન્ય ખ્યાલ ગોઠવવો અને વિચારને શબ્દોમાં સમજાવવો પડે એવા કાર્યોમાં મજબૂતી
• અભાષાકીય ક્ષમતા મજબૂત — આકારને ભાગોમાં વહેંચીને ફરી બનાવવો, દિશા અને સ્થાનનો સંબંધ સંભાળવો તથા દૃશ્ય નમૂનામાંથી નિયમ શોધવો પડે એવા કાર્યોમાં મજબૂતી

“મજબૂત”નો અર્થ સમવયસ્ક લોકોની સરખામણીમાં ઊંચું સ્તર પણ હોઈ શકે છે અને પોતાની બીજી ક્ષમતાઓની સરખામણીમાં તુલનાત્મક મજબૂતી પણ હોઈ શકે છે. WAIS “ભાષાકીય પ્રકાર” કે “અભાષાકીય પ્રકાર” નક્કી કરતું નથી; તેને સૂચકાંક અને ઉપકસોટીઓ વચ્ચેના તફાવત તરીકે વાંચવામાં આવે છે.

ભાષાકીય ક્ષમતા મજબૂત હોય ત્યારે દેખાતી લાક્ષણિકતાઓ

ભાષાકીય મજબૂતીનો મુખ્ય અર્થ વધુ બોલવું કે ઝડપથી વાંચવું નથી; શબ્દભંડોળ, જ્ઞાન અને ખ્યાલોનો ઉપયોગ કરીને સમજવું અને સમજાવવું છે.

• અનેક ઉદાહરણોમાંથી સામાન્ય બાબત શોધીને એક વાક્યમાં કહેવી
• અસ્પષ્ટ શબ્દની વ્યાખ્યા નક્કી કરીને ચર્ચામાં થતી ગેરસમજ ઘટાડવી
• પહેલાં શીખેલું જ્ઞાન હાલની સમસ્યા સાથે જોડવું
• નિર્ણયનાં કારણો અથવા પગલાંને શબ્દોમાં ગોઠવીને રહી ગયેલી શરત શોધવી

કામ અને અભ્યાસમાં આ મજબૂતી લાંબી સામગ્રીમાંથી મુખ્ય મુદ્દા કાઢવા, જટિલ વાતને યોગ્ય ક્રમમાં સમજાવવા અને આકૃતિ અથવા પ્રદર્શનને નામ તથા શરતો આપીને ગોઠવવામાં દેખાય છે. આ ક્ષમતાની વિગત ભાષાકીય સમજ અને સ્ફટિકીકૃત બુદ્ધિ (Gc)માં આપી છે.

અભાષાકીય ક્ષમતા મજબૂત હોય ત્યારે દેખાતી લાક્ષણિકતાઓ

અભાષાકીય મજબૂતીનો મુખ્ય અર્થ આકાર અને સ્થાનના સંબંધ જાળવીને રચના સમજવી તથા દૃશ્ય સામગ્રીમાંથી સંબંધ શોધવો છે.

• પૂર્ણ આકારને ભાગોમાં વહેંચવો અને તે ભાગો ફરી કેવી રીતે જોડાશે તે વિચારવું
• નકશા અને વાસ્તવિક વસ્તુ, સપાટ નકશા અને ઘન આકાર અથવા જુદી દિશાની આકૃતિનો મેળ બેસાડવો
• સ્ક્રીન અથવા કાગળ પરની ગોઠવણી પરથી સ્તર અને જૂથ સમજવાં
• ગ્રાફ અથવા આકારોમાં થતા ફેરફાર પરથી નિયમ શોધવો

અભાષાકીય ક્ષમતામાં આકાર, દિશા અને ગોઠવણી સંભાળતી દૃશ્ય-સ્થાનિક પ્રક્રિયા (Gv) તથા પહેલી વાર દેખાતા સંબંધ અને નિયમ શોધતો પ્રવાહી તર્ક (Gf) સામેલ છે. કેટલાક લોકો આકાર અને ગોઠવણીમાં ખાસ મજબૂત હોય છે, જ્યારે કેટલાક નિયમ શોધવામાં; તેથી અભાષાકીય મજબૂતીની અંદરની રચના પણ ઉપકસોટી પ્રમાણે જુદી હોઈ શકે છે.

WAIS પરિણામમાં કેવી રીતે જોવું

WAIS-IIIમાં Verbal IQ (VIQ) અને Performance IQ (PIQ), જ્યારે WAIS-IV Indiaમાં Verbal Comprehension Index (VCI) અને Perceptual Reasoning Index (PRI) ભાષાકીય તથા અભાષાકીય ક્ષમતાના મોટા સંકેત આપે છે. અમેરિકી WAIS-5માં PRIમાં સામેલ દૃશ્ય-સ્થાનિક પ્રક્રિયા અને પ્રવાહી તર્કને Visual Spatial Index (VSI) અને Fluid Reasoning Index (FRI) તરીકે અલગ કરવામાં આવ્યા છે. આવૃત્તિ પ્રમાણેના ફેરફાર WAIS-IV અને WAIS-5 વચ્ચેનો તફાવતમાં સમજાવ્યા છે.

WAIS-IVના પરિણામમાં ફક્ત VCI અને PRI વચ્ચેના પોઇન્ટનો તફાવત નહીં, પરંતુ રિપોર્ટમાં આપેલો તફાવત નોંધપાત્ર છે કે નહીં, તેનો બેઝ રેટ અને દરેક સૂચકાંકની અંદરની ઉપકસોટીઓ પણ સાથે જોવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, PRIની અંદર Block Design અને Matrix Reasoning વચ્ચે તફાવત હોય, તો આકાર-ગોઠવણી અને નિયમ શોધવામાંથી કઈ ક્ષમતા વધુ મજબૂત છે તે અલગ જોઈ શકાય છે. દરેક સૂચકાંકની રચના WAIS સૂચકાંકોનો અર્થમાં આપી છે.

કામ અને અભ્યાસમાં ઉપયોગ

એક જ કામમાં શબ્દોથી શરતો ગોઠવવાનો તબક્કો પણ હોય છે અને આકૃતિ અથવા વાસ્તવિક વસ્તુથી રચના તપાસવાનો તબક્કો પણ. વ્યવસાયના નામ પ્રમાણે વહેંચવાને બદલે, કયા તબક્કે વાત સમજવી અને કામ આગળ વધારવું સહેલું બને છે તે જોવું વધુ ઉપયોગી છે.

ઉદાહરણ તરીકે, ફક્ત આકૃતિથી સંબંધ સમજવો મુશ્કેલ હોય, તો “A વધે ત્યારે B ઘટે છે” એમ શબ્દોમાં લખી શકાય છે. લાંબા લખાણની રચના સમજવી મુશ્કેલ હોય, તો શરતો અને નિષ્કર્ષને બે કૉલમના કોષ્ટકમાં મૂકી શકાય છે. મજબૂત રીતનો ઉપયોગ વાત સમજવાની પ્રક્રિયામાં થાય છે અને અંતે કાર્યમાં માગવામાં આવેલા લખાણ, આકૃતિ અથવા ક્રિયા તરફ પાછા ફરવામાં આવે છે.

BrainTypeIQમાં ભાષાકીય સમજ (Gc), દૃશ્ય-સ્થાનિક પ્રક્રિયા (Gv) અને પ્રવાહી તર્ક (Gf) અલગ જોઈ શકાય છે. ભાષાકીય અને અભાષાકીય ક્ષમતા વચ્ચેના મોટા તફાવતથી આગળ વધીને, કઈ પ્રક્રિયા ખાસ મજબૂત છે તે ચોક્કસ કરી શકાય છે.