Το WAIS-IV GR δίνει 4 κύριους δείκτες, ενώ η αμερικανική έκδοση WAIS-5 του 2024 δίνει 5. Για τη διαθεσιμότητα ελληνικής έκδοσης, δες το άρθρο Πότε θα κυκλοφορήσει το WAIS-5 στα ελληνικά.
Ο αντιληπτικός συλλογισμός χωρίστηκε σε οπτικοχωρική ικανότητα και ρέοντα συλλογισμό
Η μεγαλύτερη αλλαγή είναι ότι ο τομέας του Δείκτη Αντιληπτικού Συλλογισμού (ΔΑΣ / PRI) του WAIS-IV GR αντιστοιχεί σε δύο δείκτες στην αμερικανική έκδοση WAIS-5: τον Visual Spatial Index (VSI), για την οπτικοχωρική ικανότητα, και τον Fluid Reasoning Index (FRI), για τον ρέοντα συλλογισμό.
| WAIS-IV GR | Αμερικανικό WAIS-5 | Τι δείχνει η βαθμολογία |
|---|---|---|
| Λεκτική κατανόηση (ΔΛΚ / VCI) | Verbal Comprehension (VCI) — λεκτική κατανόηση | Γνώση λέξεων, κατανόηση εννοιών και λεκτικός συλλογισμός |
| Αντιληπτικός συλλογισμός (ΔΑΣ / PRI) | Visual Spatial (VSI) — οπτικοχωρική ικανότητα | Κατανόηση σχημάτων και χωρικών σχέσεων και σύνθεση στοιχείων στον χώρο |
| Αντιληπτικός συλλογισμός (ΔΑΣ / PRI) | Fluid Reasoning (FRI) — ρέων συλλογισμός | Αναγνώριση νέων σχέσεων και κανόνων, καθώς και ποσοτικών σχέσεων |
| Εργαζόμενη μνήμη (ΔΕΜ / WMI) | Working Memory (WMI) — εργαζόμενη μνήμη | Προσωρινή συγκράτηση και χειρισμός πληροφοριών |
| Ταχύτητα επεξεργασίας (ΔΤΕ / PSI) | Processing Speed (PSI) — ταχύτητα επεξεργασίας | Γρήγορη και ακριβής επεξεργασία απλών οπτικών πληροφοριών |
Στο WAIS-IV, οι βαθμολογίες από το Σχέδιο Κύβων, τις Μήτρες και τους Οπτικούς Γρίφους συνδυάζονται σε έναν PRI. Στο WAIS-5, τα Block Design και Visual Puzzles, που αντιστοιχούν στο Σχέδιο Κύβων και στους Οπτικούς Γρίφους, δίνουν τον VSI. Τα Matrix Reasoning και Figure Weights, που αντιστοιχούν στις Μήτρες και στα Γραφήματα Βάρους, δίνουν τον FRI.
Έτσι, στο WAIS-IV χρειαζόταν να εξετάσεις τις υποδοκιμασίες του PRI για να δεις αν η επίδοση ήταν υψηλότερη στις οπτικοχωρικές εργασίες ή στις εργασίες ρέοντος συλλογισμού. Στο WAIS-5 μπορείς να το δεις απευθείας στη διαφορά βαθμολογίας μεταξύ VSI και FRI. Το WAIS-5 επιτρέπει λεπτομερέστερη ανάγνωση των επιμέρους γνωστικών ικανοτήτων από το WAIS-IV, πέρα από το συνολικό IQ.
Προστέθηκαν υποδοκιμασίες οπτικής εργαζόμενης μνήμης
Στο WAIS-IV GR, ο WMI υπολογίζεται από τη Μνήμη Αριθμών και την Αριθμητική, με πληροφορίες που παρουσιάζονται ακουστικά. Και ο κύριος WMI της αμερικανικής έκδοσης WAIS-5 υπολογίζεται από εργασίες με αριθμούς που παρουσιάζονται ακουστικά: το Digit Sequencing, για τη σειροθέτηση αριθμών, και το Running Digits, με διαδοχική παρουσίαση αριθμών.
Χωριστά από αυτές, στο WAIS-5 προστέθηκαν δύο υποδοκιμασίες που μετρούν την οπτική εργαζόμενη μνήμη.
| Υποδοκιμασία | Επεξεργασία που απαιτεί |
|---|---|
| Symbol Span — μνημονικό εύρος συμβόλων | Να θυμάσαι προσωρινά σχήματα και τις θέσεις τους στη σελίδα |
| Spatial Addition — χωρική πρόσθεση | Να θυμάσαι και να χειρίζεσαι οπτικοχωρικές πληροφορίες, να αφαιρείς τις περιττές και να συνδυάζεις όσες απομένουν τοποθετώντας τη μία διάταξη πάνω στην άλλη |
Από αυτές τις 2 υποδοκιμασίες υπολογίζεται ο Visual Working Memory Index, που αφορά την οπτική εργαζόμενη μνήμη. Έτσι, πέρα από τη συγκράτηση και τον χειρισμό πληροφοριών που ακούς, μπορείς να εξετάσεις με ξεχωριστή βαθμολογία την εργαζόμενη μνήμη για οπτικές και χωρικές πληροφορίες.
Ο FSIQ πέρασε από τις 10 στις 7 υποδοκιμασίες
Οι υποδοκιμασίες που συνθέτουν τον FSIQ μειώθηκαν από τις 10 του WAIS-IV GR στις 7 της αμερικανικής έκδοσης WAIS-5.
| Αλλαγή | Υποδοκιμασίες σε σχέση με τον FSIQ του αμερικανικού WAIS-5 |
|---|---|
| Διατηρήθηκαν από το WAIS-IV | Ομοιότητες (Similarities), Λεξιλόγιο (Vocabulary), Σχέδιο Κύβων (Block Design), Μήτρες (Matrix Reasoning), Κωδικοποίηση (Coding) |
| Προστέθηκε στον FSIQ | Γραφήματα Βάρους (Figure Weights) |
| Εντάχθηκε ως ανεξάρτητη υποδοκιμασία από τη Μνήμη Αριθμών του WAIS-IV | Digit Sequencing — σειροθέτηση αριθμών |
| Αφαιρέθηκαν από τον FSIQ | Πληροφορίες (Information), Οπτικοί Γρίφοι (Visual Puzzles), Αριθμητική (Arithmetic), Αναζήτηση Συμβόλων (Symbol Search) |
Το Digit Sequencing είναι η εργασία σειροθέτησης αριθμών που περιλαμβανόταν στη Μνήμη Αριθμών του WAIS-IV και πλέον αποτελεί ανεξάρτητη υποδοκιμασία. Τα Γραφήματα Βάρους (Figure Weights) ήταν συμπληρωματική υποδοκιμασία του PRI στο WAIS-IV GR, ενώ στο WAIS-5 έγιναν κύρια υποδοκιμασία του FRI.
Οι Οπτικοί Γρίφοι (Visual Puzzles) και η Αναζήτηση Συμβόλων (Symbol Search) δεν καταργήθηκαν στο WAIS-5. Παραμένουν κύριες υποδοκιμασίες του VSI και του PSI αντίστοιχα, αλλά δεν συμμετέχουν πλέον στον υπολογισμό του FSIQ.
Η μείωση στις 7 αφορά τις υποδοκιμασίες που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του FSIQ. Το WAIS-IV GR περιλαμβάνει 10 κύριες και 5 συμπληρωματικές υποδοκιμασίες, ενώ το αμερικανικό WAIS-5 περιλαμβάνει 10 κύριες και 10 συμπληρωματικές. Επειδή οι συμπληρωματικές αυξήθηκαν από 5 σε 10, το συνολικό πλήθος υποδοκιμασιών αυξήθηκε από 15 σε 20. Αυτό δεν σημαίνει ότι χορηγούνται και οι 20 μαζί: οι συμπληρωματικές προστίθενται ανάλογα με τον σκοπό της αξιολόγησης.
Υποδοκιμασίες προστέθηκαν, χωρίστηκαν ή καταργήθηκαν
Στην αμερικανική έκδοση WAIS-5 δεν προστέθηκαν μόνο νέες υποδοκιμασίες. Ορισμένες εργασίες του WAIS-IV χωρίστηκαν, καταργήθηκαν ή άλλαξαν ρόλο.
| Αλλαγή | Υποδοκιμασίες |
|---|---|
| Προστέθηκαν στο WAIS-5 | Running Digits — διαδοχικοί αριθμοί, Set Relations — σχέσεις συνόλων, Naming Speed Quantity — ταχύτητα ονομασίας ποσοτήτων, Symbol Span — μνημονικό εύρος συμβόλων, Spatial Addition — χωρική πρόσθεση |
| Η Μνήμη Αριθμών χωρίστηκε σε 3 υποδοκιμασίες | Digit Sequencing — σειροθέτηση αριθμών, Digits Forward — επανάληψη αριθμών στην ευθεία σειρά, Digits Backward — επανάληψη αριθμών στην αντίστροφη σειρά |
| Καταργήθηκαν | Συμπλήρωση Εικόνων (Picture Completion), Ακύρωση (Cancellation) |
| Έγινε κύρια υποδοκιμασία | Γραφήματα Βάρους (Figure Weights) |
| Έγιναν συμπληρωματικές υποδοκιμασίες | Πληροφορίες (Information), Αριθμητική (Arithmetic) |
Στο WAIS-IV, η Μνήμη Αριθμών συνδύαζε σε μία βαθμολογία την ευθεία σειρά, την αντίστροφη σειρά και τη σειροθέτηση αριθμών. Στο WAIS-5 έγιναν τρεις ανεξάρτητες υποδοκιμασίες. Το Digit Sequencing συμμετέχει στον κύριο WMI και στον FSIQ, ενώ τα Digits Forward και Digits Backward χρησιμοποιούνται ως συμπληρωματικές υποδοκιμασίες. Οι 5 νέες υποδοκιμασίες διευρύνουν τη μέτρηση του ρέοντος συλλογισμού, της ακουστικής και οπτικής εργαζόμενης μνήμης και της ταχύτητας επεξεργασίας.
Εκτός από τους κύριους δείκτες, το WAIS-5 περιλαμβάνει 15 συμπληρωματικούς δείκτες (Ancillary Indexes), μεταξύ των οποίων ο GAI. Οι 14 είναι νέοι. Επιτρέπουν την εξέταση των 5 κύριων τομέων με περισσότερες υποδοκιμασίες, τον διαχωρισμό της εργαζόμενης μνήμης σε ακουστική και οπτική ή σε συγκράτηση και χειρισμό, καθώς και τη συνολική αποτίμηση ικανοτήτων με μειωμένες γλωσσικές ή κινητικές απαιτήσεις. Έτσι, προσφέρουν περισσότερους τρόπους ανάγνωσης ανάλογα με τον σκοπό της αξιολόγησης.