WAIS ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ FSIQ ਕੁੱਲ ਪੱਧਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 4 ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸਕੋਰ ਉਹ ਹਾਲਤਾਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਵਰਤਣਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੋਝ ਵੱਧ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਉਪ-ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਦੌਰਾਨ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਫ਼ਰਕ ਕਿਉਂ ਆਇਆ। WAIS ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਸਕੋਰਾਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ, ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
FSIQ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਕੁੱਲ ਪੱਧਰ
FSIQ, ਯਾਨੀ ਪੂਰੇ ਟੈਸਟ ਦਾ IQ, ਕਈ ਮਾਨਸਿਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਕੁੱਲ ਸਕੋਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਔਸਤ 100 ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਵਿਚਲਨ 15 ਹੈ। ਇਹ ਉਸੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਬੌਧਿਕ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਪਰਸੈਂਟਾਈਲ ਉਸੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਥਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਅੰਤਰਾਲ, ਯਾਨੀ confidence interval, ਮਾਪ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸਕੋਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਹੱਦ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। FSIQ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਅੰਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਹੱਦ ਵਾਲੇ ਸਕੋਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਸਿਰਫ਼ FSIQ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਝ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ 4 ਸੂਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। FSIQ ਦਾ ਆਪਣਾ ਅਰਥ FSIQ ਕੀ ਹੈ? ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
4 ਸੂਚਕਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ: ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਸੌਖਾ ਜਾਂ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
VCI — ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮਝ, PRI — ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਤਰਕ, WMI — ਵਰਕਿੰਗ ਮੈਮਰੀ, ਅਤੇ PSI — ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਉਸੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸਕੋਰ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਸੂਚਕਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਹੋਣਾ। ਹਰੇਕ ਸੂਚਕ ਕੀ ਮਾਪਦਾ ਹੈ, ਇਹ WAIS ਦੇ 4 ਸੂਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੰਨ ਲਓ PSI 95 ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਚਕ ਲਗਭਗ 120 ਹਨ। ਉਸੇ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ PSI ਔਸਤ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਕੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਹੈ। ਸੀਮਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੱਭਣ ਜਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ, ਸਮਝ ਅਤੇ ਤਰਕ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ WAIS ਦੇ ਸੂਚਕਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ “ਕਿਹੜੀ ਯੋਗਤਾ ਉੱਚੀ ਜਾਂ ਨੀਵੀਂ ਹੈ”; ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੂਚਕਾਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫ਼ਰਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਪ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਫ਼ਰਕ ਮਿਲਣ ਦੀ ਦਰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਿਆਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਫ਼ਰਕ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ 4 ਸੂਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ ਫ਼ਰਕ ਕਿੰਨਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।
ਉਪ-ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਦੌਰਾਨ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਫ਼ਰਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ
4 ਸੂਚਕ ਵੱਖਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸਕੋਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਪ-ਟੈਸਟ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਕਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ: ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੱਭਣ, ਬੋਲ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ, ਲਿਖਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ। ਉਪ-ਟੈਸਟਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਸਕੋਰਾਂ ਦੀ ਔਸਤ 10 ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਵਿਚਲਨ 3 ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਔਸਤ 100 ਵਾਲੇ FSIQ ਅਤੇ ਸੂਚਕ ਸਕੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, PSI ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਭ ਕੇ ਮਿਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਅਤੇ ਨਮੂਨੇ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਲਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਕੋਰ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ “ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਘੱਟ ਹੈ” ਕਹਿ ਕੇ ਰੁਕਣ ਦੀ ਥਾਂ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੇ ਬੋਝ ਵਧਾਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜੇ WMI ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਸਕੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬੋਲ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਵਿਚਕਾਰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਜ਼ਬਾਨੀ ਹਦਾਇਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਦਾਇਤ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਉਪਯੋਗੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ PSI ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਸਕੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਸਹੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਕਸਰ ਸਮਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਲਈ ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਯੋਗਤਾ ਹੋਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਤੀਜੇ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਸਕੋਰਾਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫ਼ਰਕ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਿਹੜੇ ਮੌਕਿਆਂ ’ਤੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸਕੋਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਆਪਣਾ ਮਾਨਸਿਕ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ ਕਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹੀਏ? ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।