तराजू तर्कशक्ती चाचणीत काय करावे लागते?
BrainTypeIQ च्या तराजू तर्कशक्ती चाचणीत अनेक समतोल तराजूंवरून आकृत्यांच्या वजनांतील संबंध समजून घ्यायचे असतात. त्यानंतर रिकामी जागा असलेल्या तराजूचा समतोल साधणाऱ्या आकृत्या निवडायच्या असतात.
समान आकार आणि समान रंगाच्या आकृत्यांचे वजन समान असते. तराजू समतोल आहे याचा अर्थ दोन्ही बाजूंचे वजन समान आहे. या गृहीतकांवरून अज्ञात संबंध तर्काने शोधायचे असतात.
एका आकृतीचे वजन दुसऱ्या आकृतीच्या किती पट आहे हे समजून, तो संबंध पुढच्या तराजूमध्ये वापरला जातो. अनेक तराजूंमधील समान वजनाचे संबंध जोडून रिकाम्या जागेत किती वजन आवश्यक आहे हे काढले जाते.
तराजू तर्कशक्तीत आकृत्यांच्या साहाय्याने समान वजन, एका आकृतीच्या जागी समतुल्य आकृत्या ठेवणे आणि अनेक संबंध एकत्र करणे हाताळले जाते. हे सरळ गणिताचे प्रश्न नाहीत; समानतेचे संबंध क्रमाने वापरणे ही मुख्य प्रक्रिया आहे.
तराजू तर्कशक्ती कोणती क्षमता मोजते?
BrainTypeIQ च्या पाच क्षेत्रांपैकी प्रवाही तर्कशक्ती (Gf) मोजणाऱ्या उपचाचण्यांपैकी ही एक आहे.
प्रवाही तर्कशक्तीमध्ये नमुना शोधणारा विगामी तर्क आणि गृहीतकांवरून उत्तर काढणारी अटींवरून निष्कर्ष काढण्याची प्रक्रिया यांचा समावेश होतो. मॅट्रिक्स तर्कशक्ती पहिली प्रक्रिया हाताळते, तर तराजू तर्कशक्ती दुसरी. WAIS-IV मधील आकृत्यांची वजने (Figure Weights) या उपचाचणीतही तराजूंवरील समान वजनाच्या संबंधांवरून उत्तर काढले जाते.
तराजूंची संख्या वाढेल तशी अनेक संबंध एकाच वेळी लक्षात ठेवून ते एकत्र करण्याची गरज वाढते.
Gf विषयी अधिक माहिती: प्रवाही तर्कशक्ती (Gf) म्हणजे काय?
तराजू तर्कशक्तीचे गुण जास्त असल्यास
तराजू तर्कशक्तीचे गुण तुलनेने जास्त असतील, तर अनेक अटी लक्षात ठेवून संबंधांचा क्रमाने मागोवा घेणे सोपे जाते.
एका आकृतीच्या जागी समतुल्य आकृत्या ठेवण्याचे आवश्यक टप्पे क्रमाने पूर्ण करता येतात. मधले संबंध लक्षात ठेवून अंतिम उत्तरापर्यंत पोहोचणे सोपे जाते. अनेक बंधने असलेल्या समस्येतही प्रत्येक अट अचूकपणे विचारात ठेवता येते.
ही प्रक्रिया उत्तर अचानक सुचण्यापेक्षा, दिलेल्या अटी लक्षात ठेवून त्या एकत्र वापरण्याच्या क्षमतेशी अधिक संबंधित आहे. हे आकृत्यांचे काम असले, तरी त्यात परिमाणांचे संबंध आणि तार्किक जोडणीही हाताळली जाते.
तराजू तर्कशक्तीचे गुण कमी येण्याची कारणे
तराजू तर्कशक्तीमध्ये पुढील गोष्टींमुळे गुण कमी येऊ शकतात.
- समान संबंध दुसरीकडे लागू करण्याचा भार — एका तराजूत सापडलेला समान वजनाचा संबंध दुसऱ्या तराजूत वापरावा लागतो.
- अनेक अटी लक्षात ठेवण्याचा भार — तराजू वाढतील तसे मधले संबंध लक्षात ठेवून पुढे जावे लागते.
- आकृत्यांची संख्या किंवा त्यांचे समान स्वरूप लक्षातून सुटणे — समान आकार व समान रंग म्हणजे समान वजन, हे गृहीतक शेवटपर्यंत लक्षात ठेवावे लागते.
नियम शोधण्याची क्षमता मॅट्रिक्स तर्कशक्तीत अधिक दिसते. अनेक माहितीघटक लक्षात ठेवून त्यांवर प्रक्रिया करण्याची क्षमता गणनास्मृती आणि उलट क्रमाची स्मृती यांतही दिसते.
BrainTypeIQ च्या तराजू तर्कशक्तीसह 9 उपचाचण्या असलेल्या ऑनलाइन IQ चाचणीतून एकूण IQ आणि 5 क्षेत्रांचे संज्ञानात्मक प्रोफाइल समजते.
निकाल समजून घेण्यासाठी: अहवाल कसा वाचावा