g কাৰক হৈছে ভিন্ন ধৰণৰ বৌদ্ধিক কামত উমৈহতীয়া উপাদান
শব্দভাণ্ডাৰ, গণনা, আকৃতিভিত্তিক যুক্তিচিন্তা আৰু স্মৃতিৰ কামত প্ৰয়োজন হোৱা ক্ষমতা পৃথক। তথাপি বহু মানুহৰ ফল তুলনা কৰিলে দেখা যায় যে এটা কামত উচ্চ স্ক'ৰ পোৱা ব্যক্তিয়ে আন এটা কামতো উচ্চ স্ক'ৰ পোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। পৃথক জ্ঞানীয় কামত উমৈহতীয়াকৈ প্ৰকাশ পোৱা এই উপাদানটোৱেই সাধাৰণ বুদ্ধিমত্তাৰ কাৰক বা g কাৰক।
এই কামবোৰৰ মাজত সামগ্ৰিকভাৱে ধনাত্মক সহসম্বন্ধ দেখা দিয়া পৰিঘটনাক “ধনাত্মক সহসম্বন্ধৰ সমষ্টি” (positive manifold) বুলি কোৱা হয়। Spearman-এ 1904 চনৰ গৱেষণাত সাধাৰণ কাৰকৰ ধাৰণা প্ৰস্তাৱ কৰাৰ পৰাই g কাৰক বুদ্ধিমত্তাৰ পৰীক্ষাৰ সামগ্ৰিক ফল ব্যাখ্যা কৰাৰ এটা কেন্দ্ৰীয় ধাৰণা হৈ আহিছে।
ধনাত্মক সহসম্বন্ধৰ পৰা g কাৰক কেনেকৈ অনুমান কৰা হয়
g কাৰক এটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দি পোনপটীয়াকৈ জুখিব পৰা স্ক'ৰ নহয়। শব্দভাণ্ডাৰ, যুক্তিচিন্তা, স্মৃতি আৰু গতিৰ দৰে একাধিক কামৰ স্ক'ৰ সংগ্ৰহ কৰি তাৰ মাজৰ সহসম্বন্ধৰ পৰা অনুমান কৰা এটা সুপ্ত চলক।
কাৰক বিশ্লেষণত (factor analysis) বহু কামৰ স্ক'ৰ একেলগে উঠা-নমা কৰা অংশ আৰু প্ৰতিটো কামৰ নিজস্ব অংশ পৃথক কৰা হয়। শব্দভাণ্ডাৰৰ কামত শব্দৰ জ্ঞান বা চিহ্ন অনুসন্ধানত দৃষ্টিৰে বিচৰাৰ গতিৰ দৰে নিজস্ব পাৰ্থক্য থাকিলেও, কামসমূহৰ স্ক'ৰত উমৈহতীয়াকৈ হোৱা পৰিৱৰ্তন g কাৰকে প্ৰকাশ কৰে।
বিভিন্ন সংস্কৃতি আৰু পৰীক্ষাত ধনাত্মক সহসম্বন্ধৰ এই সমষ্টি ব্যাপকভাৱে পোৱা গৈছে। অৱশ্যে, এই উমৈহতীয়া বৈশিষ্ট্য এটা সাধাৰণ ক্ষমতাৰ পৰা সৃষ্টি হয় নে একাধিক ক্ষমতাৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া অথবা কামবোৰত উমৈহতীয়াকৈ ব্যৱহৃত জ্ঞানীয় প্ৰক্ৰিয়াৰ পৰা সৃষ্টি হয়, সেই বিষয়ে আলোচনা চলি আছে।
g কাৰক, IQ আৰু FSIQৰ পাৰ্থক্য
| পৰিভাষা | কি বুজায় |
|---|---|
| g কাৰক | একাধিক জ্ঞানীয় কামৰ মাজৰ সহসম্বন্ধৰ পৰা অনুমান কৰা সুপ্ত সাধাৰণ কাৰক |
| IQ | বুদ্ধিমত্তাৰ পৰীক্ষাৰ ফলক একে বয়সৰ মানুহৰ গোটৰ মাজত অৱস্থান নিৰ্ধাৰণ কৰি প্ৰকাশ কৰা মানক স্ক'ৰ |
| FSIQ | একাধিক মূল উপ-পৰীক্ষাৰ ফল একত্ৰিত কৰি পোৱা পূৰ্ণ পৰীক্ষাৰ IQ |
FSIQ-এ ভিন্ন বিষয়ৰ একাধিক উপ-পৰীক্ষাৰ ফল একত্ৰিত কৰে, সেয়ে ইয়াত g কাৰক শক্তিশালীভাৱে প্ৰতিফলিত হয়। কিন্তু FSIQ হৈছে প্ৰতিটো পৰীক্ষাৰ নিৰ্ধাৰিত গঠন আৰু ৰূপান্তৰ-পদ্ধতি অনুসৰি গণনা কৰা পৰ্যবেক্ষণযোগ্য স্ক'ৰ। g কাৰক হৈছে সেই স্ক'ৰবোৰৰ মাজৰ সম্পৰ্ক ব্যাখ্যা কৰা সুপ্ত চলক। FSIQৰ গণনা আৰু অৰ্থ FSIQ কি? প্ৰবন্ধত বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে।
g লোডিঙে কোনো কাম আৰু g কাৰকৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ শক্তি বুজায়
g লোডিং হৈছে কোনো উপ-পৰীক্ষাৰ ফল g কাৰকৰ সৈতে কিমান শক্তিশালীভাৱে জড়িত, সেয়া প্ৰকাশ কৰা মান। এটা সৰল এক-কাৰক আৰ্হিত g লোডিং .70 হ'লে তাৰ বৰ্গ .49 হয়। অৰ্থাৎ সেই স্ক'ৰৰ বিচৰণৰ 49% gৰ সৈতে উমৈহতীয়া বুলি গণনা কৰা হয়।
WAIS-IVৰ এটা বিশ্লেষণত Arithmetic আৰু Vocabularyৰ দৰে উপ-পৰীক্ষাৰ g লোডিং তুলনামূলকভাৱে উচ্চ আৰু প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ গতিৰ কামবোৰৰ g লোডিং কম আছিল। g লোডিঙে প্ৰশ্নৰ কঠিনতা নুবুজায়; ই কামসমূহত উমৈহতীয়া ক্ষমতা কিমান প্ৰতিফলিত হৈছে, সেয়া বুজায়। একেটা উপ-পৰীক্ষাৰো মান পৰীক্ষাৰ্থীৰ গোট, লগত ব্যৱহাৰ কৰা আন পৰীক্ষা আৰু পৰিসংখ্যাগত আৰ্হি অনুসৰি সলনি হয়।
IQ পৰীক্ষাত ভিন্ন বিষয়ৰ কাম একত্ৰিত কৰাৰ উদ্দেশ্য হৈছে নিৰ্দিষ্ট জ্ঞান বা প্ৰশ্নৰ ৰূপত সীমাবদ্ধ নাথাকি, কামসমূহত উমৈহতীয়া সামগ্ৰিক ক্ষমতাৰ স্তৰ জোখা।
g কাৰক আৰু শিক্ষা-প্ৰশিক্ষণৰ সম্পৰ্ক শক্তিশালী
g কাৰক বিশেষকৈ নতুন বিষয় শিকা আৰু আয়ত্ত কৰাৰ সৈতে শক্তিশালীভাৱে জড়িত। শিক্ষাগত ফলৰ মেটা-বিশ্লেষণ আৰু বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ আৰু কৰ্মদক্ষতাৰ মেটা-বিশ্লেষণত ফলৰ ধৰণ অনুসৰি এই সম্পৰ্কৰ শক্তি পৃথক আছিল।
| ফলৰ ধৰণ | সংশোধনৰ পিছৰ সহসম্বন্ধ |
|---|---|
| শিক্ষাগত ফল | .54 |
| বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ | .35–.49 |
| সাম্প্ৰতিক কৰ্মদক্ষতাৰ তথ্য | .18–.22 |
শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ বিষয় আয়ত্ত কৰাত g এটা ভাল পূৰ্বানুমানকাৰী। কিন্তু সাম্প্ৰতিক কৰ্মদক্ষতাৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক পূৰ্বতে ধাৰণা কৰা পৰিমাণে শক্তিশালী নহয়। কৰ্মদক্ষতাৰ শেহতীয়া তথ্যই “কাম যিমান জটিল, gৰ পূৰ্বানুমানৰ ক্ষমতা সিমান বেছি” বুলি আগতে দিয়া ব্যাখ্যাও সমৰ্থন কৰা নাই। IQ-এ প্ৰকাশ কৰা সামগ্ৰিক স্তৰক বাস্তৱৰ ফলৰ সৈতে কেনেকৈ সংযোগ কৰিব পাৰি, সেয়া IQ জোখাৰ মূল্য প্ৰবন্ধত বিশদভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।
g কাৰক আৰু CHC তত্ত্বৰ বিস্তৃত ক্ষেত্ৰৰ ক্ষমতাই পৃথক স্তৰ বুজায়
CHC তত্ত্বত বুদ্ধিমত্তাক সাধাৰণ ক্ষমতা, বিস্তৃত ক্ষেত্ৰৰ ক্ষমতা আৰু নিৰ্দিষ্ট ক্ষেত্ৰৰ ক্ষমতাৰ স্তৰত সংগঠিত কৰা হয়। বৰ্তমান বহুলভাৱে ব্যৱহৃত Carrollৰ আৰ্হিত সৰ্বোচ্চ স্তৰত g কাৰক আৰু তাৰ তলত Gc, Gf, Gv, Gwm, Gs আদি বিস্তৃত ক্ষেত্ৰৰ ক্ষমতা ৰখা হয়। CHCৰ ভিত্তি গঠন কৰা Hornৰ তত্ত্বত সৰ্বোচ্চ স্তৰত এটা মাত্ৰ g ৰখা হোৱা নাছিল।
g কাৰকে সকলো জ্ঞানীয় কামত উমৈহতীয়া সামগ্ৰিক স্তৰ বুজায়। বিস্তৃত ক্ষেত্ৰৰ ক্ষমতাই কোন ধৰণৰ কামত নিজৰ ক্ষমতা সহজে প্ৰকাশ পায়, সেয়া বুজায়। সেইবাবে সামগ্ৰিক IQ ওচৰাওচৰি হোৱা ব্যক্তিৰো ভাষাগত বোধ, যুক্তিচিন্তা, দৃশ্য-স্থানিক প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, কাৰ্যস্মৃতি আৰু প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ গতিৰ সমন্বয় পৃথক হয়। এই ক্ষমতাৰ সমন্বয়ক নিৰ্দিষ্ট পৰিস্থিতিৰ সৈতে সংযোগ কৰাৰ উপায় জ্ঞানীয় প্ৰফাইল কি? প্ৰবন্ধত ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।
BrainTypeIQ-এ 9টা উপ-পৰীক্ষাৰ ফলৰ পৰা সামগ্ৰিক IQ আৰু 5টা ক্ষমতাৰ প্ৰফাইল দেখুৱায়।