Similaritiesમાં બે શબ્દોને એક વ્યાપક ખ્યાલ હેઠળ મૂકવાના હોય છે
WAIS-IV Indiaની Similaritiesમાં આપેલા બે શબ્દો કઈ રીતે સમાન છે તેનો જવાબ પોતાના શબ્દોમાં આપવો પડે છે. ફક્ત એક શબ્દ સમજાવવાનો કે બન્ને શબ્દો સાથે જોડાયેલી કોઈ ઘટના કહેવાની નથી; બન્નેને આવરી લેતા વ્યાપક ખ્યાલમાં તેમને ભેગા કરવાના હોય છે.
કસોટીનો ખરેખરનો પ્રશ્ન ન હોય એવું ઉદાહરણ લઈએ: “મૅપ ઍપ” અને “જાહેર પરિવહનનો માર્ગ બતાવતી ઍપ”. “બન્ને સ્માર્ટફોનમાં વપરાય છે” એ ઉપરછલ્લી સમાનતા છે. “પહોંચવાની જગ્યા સુધીનો માર્ગ નક્કી કરવા માટે માહિતી આપતાં સાધનો” એમ કહીએ, તો બન્નેની મુખ્ય કામગીરીને એક ખ્યાલમાં સમાવી શકાય છે.
મૂલ્યાંકનનો મુખ્ય આધાર અમૂર્ત શબ્દોની સંખ્યા કે જવાબની લંબાઈ નથી. બે અર્થ સરખાવીને બન્નેને સૌથી સારી રીતે સમજાવતો સામાન્ય મુદ્દો પસંદ થયો છે અને તેને ટૂંકા શબ્દોમાં રજૂ કરી શકાયો છે કે નહીં તે જોવામાં આવે છે.
WAIS-IV Indiaમાં Similarities, Vocabulary અને Information સાથે મળીને ભાષાકીય સમજ સૂચકાંક (VCI) બનાવતી મુખ્ય ઉપકસોટી છે.
Similaritiesના સ્કોરમાં દેખાતી ક્ષમતા
સ્કોર ઊંચો હોય, તો અનેક ચોક્કસ ઉદાહરણો કે મતોમાંથી સામાન્ય મુદ્દો શોધીને તેને ટૂંકા નિષ્કર્ષ અથવા સિદ્ધાંતમાં ગોઠવવાની ક્ષમતા મજબૂતી તરીકે દેખાય છે. લખાણનો સાર એક વાક્યમાં કહેવા, જુદા કિસ્સાઓને એક જ સમસ્યા તરીકે ગોઠવવા અને શીખેલા ઉદાહરણમાંથી બીજી પરિસ્થિતિમાં પણ લાગુ પડે એવો નિયમ શોધવામાં આ જ ક્ષમતા વપરાય છે.
સ્કોર નીચો હોય, તો દરેક શબ્દ અને ચોક્કસ વાત સમજાતી હોવા છતાં તેમાંથી સામાન્ય મુદ્દો પસંદ કરીને ટૂંકા નિષ્કર્ષમાં ગોઠવવાના તબક્કે વધુ ભાર પડી શકે છે. સમાનતા સમજાઈ હોય, છતાં જવાબમાં ફક્ત ઉદાહરણો ગણાવવામાં આવે અથવા મૂલ્યાંકન માટે પૂરતા ટૂંકા અને સ્પષ્ટ જવાબમાં તેને રજૂ ન કરી શકાય એવું પણ બને છે.
Vocabulary અને Informationથી તફાવત
Similarities, Vocabulary અને Information—ત્રણેયમાં શીખેલા શબ્દો અને અર્થજ્ઞાન વપરાય છે. તફાવત એ જ્ઞાન સાથે અંતે શું કરવું પડે છે તેમાં છે.
| ઉપકસોટી | સીધું શું કરવું પડે છે | મુખ્ય પ્રક્રિયા |
|---|---|---|
| Similarities | બે શબ્દોમાં સામાન્ય શું છે તે સમજાવવું | ચોક્કસ ઉદાહરણોમાંથી સામાન્ય મુદ્દો કાઢીને વ્યાપક ખ્યાલમાં ગોઠવવો |
| Vocabulary | એક શબ્દનો અર્થ સમજાવવો | શબ્દજ્ઞાન યાદ કરવું, અર્થની ચોકસાઈ અને ભાષામાં રજૂઆત |
| Information | સામાન્ય હકીકત વિશે જવાબ આપવો | સંગ્રહાયેલું સામાન્ય જ્ઞાન યાદ કરવું |
Vocabularyની સરખામણીમાં Similaritiesનો સ્કોર સ્પષ્ટ રીતે નીચો હોય, તો શબ્દો અને તેમના અલગ અર્થ સમજાતા હોવા છતાં અનેક ચોક્કસ ઉદાહરણોમાંથી સામાન્ય મુદ્દો કાઢીને એક નિષ્કર્ષ કે નિયમમાં ગોઠવતી વખતે વધુ ભાર પડે છે એમ વાંચી શકાય છે. લખાણની દરેક વિગત સમજાય, પરંતુ તેનો સાર ટૂંકમાં કહેવું મુશ્કેલ પડે; મીટિંગમાં દરેક મત સમજાય, પરંતુ તેમાં સામાન્ય મુદ્દો શું છે તે ગોઠવવું મુશ્કેલ પડે—એવા સ્વરૂપે તે દેખાઈ શકે છે.
Similarities અને Vocabulary બન્ને નીચાં હોય, તો સમાનતા વિચારવા માટે જરૂરી શબ્દોના અર્થ સમજવામાં પણ મુશ્કેલી જોડાયેલી હોઈ શકે છે. Informationની સરખામણીમાં Similarities સ્પષ્ટ રીતે નીચું હોય, તો યાદ રહેલી હકીકતો કહેવાની સરખામણીમાં અનેક વાતોને ગોઠવીને તેમનો સામાન્ય અર્થ બનાવવામાં વધુ ભાર પડે છે એમ વાંચી શકાય છે.
ત્રણેય ઉપકસોટીઓ શબ્દો અને જ્ઞાન વાપરવાની ક્ષમતાને જુદી રીતે જુએ છે. સમગ્ર પરિણામમાં ઉપકસોટીઓ વચ્ચેનો તફાવત કેવી રીતે વાંચવો તે WAISનું પરિણામ કેવી રીતે વાંચવું?માં સમજાવ્યું છે.
BrainTypeIQની ભાષાકીય સાદૃશ્ય કસોટીથી તફાવત
BrainTypeIQની ભાષાકીય સાદૃશ્ય કસોટીમાં ઉદાહરણ તરીકે આપેલા શબ્દોની જોડી વચ્ચેનો સંબંધ શોધીને એ જ સંબંધ ધરાવતી બીજી શબ્દજોડી પસંદ કરવાની હોય છે. WAIS-IV Indiaની Similarities સાથે તેની સમાનતા એ છે કે બન્નેમાં દરેક શબ્દના અલગ અર્થથી આગળ જઈને ખ્યાલો વચ્ચેનો સંબંધ સમજવો પડે છે.
તફાવત એ છે કે WAIS-IV Indiaની Similaritiesમાં એક શબ્દજોડીનો સામાન્ય ખ્યાલ પોતાના શબ્દોમાં કહેવાનો હોય છે, જ્યારે BrainTypeIQની ભાષાકીય સાદૃશ્ય કસોટીમાં ઉદાહરણ જેવો જ સંબંધ ધરાવતી બીજી શબ્દજોડી પસંદ કરવાની હોય છે. પસંદગી આધારિત જવાબ હોવાથી મુક્તપણે વાક્ય બનાવવાનો ભાર ઓછો થાય છે અને શબ્દો વચ્ચેના સંબંધનો નિયમ બીજી જોડી પર લાગુ કરવાના તર્ક પર ધ્યાન રહે છે.