IQ એકંદર કક્ષા અને ક્ષમતાઓ વચ્ચેના તફાવતો બતાવે છે
અનેક ક્ષમતાઓ માપતા IQ ટેસ્ટમાં એકંદર IQ અને જ્ઞાનાત્મક પ્રોફાઇલ જુદી માહિતી આપે છે.
| શું જોવું | શું જાણવા મળે છે |
|---|---|
| એકંદર IQ | વિવિધ કાર્યોમાં સામાન્ય એવી શીખવાની, સમજવાની અને તર્ક કરવાની એકંદર કક્ષા |
| જ્ઞાનાત્મક પ્રોફાઇલ | ભાષાકીય સમજ, તર્ક, દૃશ્ય-સ્થાનિક પ્રક્રિયા, વર્કિંગ મેમરી અને પ્રક્રિયાની ઝડપ જેવી ક્ષમતાઓમાં મજબૂત અને નબળી બાજુઓ |
એકંદર IQ એ જુદા પ્રકારના કાર્યોને તમે કેટલા સારી રીતે સમજી, શીખી અને ઉકેલી શકો છો તેનો સાર એક આંકડામાં આપે છે. એક લાખથી વધુ લોકોના ડેટાને જોડતા એક મેટા-વિશ્લેષણમાં બુદ્ધિ અને શૈક્ષણિક પ્રદર્શન વચ્ચે તુલનાત્મક રીતે મજબૂત સંબંધ જોવા મળ્યો હતો (સહસંબંધ ગુણાંક .54). તેથી એકંદર IQ શીખવાની, સમજવાની અને તર્ક કરવાની એકંદર કક્ષા સમજવામાં ઉપયોગી છે. આ એકંદર આંકડાનો અર્થ વધુ વિગતે FSIQ શું છેમાં સમજાવ્યો છે.
બીજી તરફ, કામ કે અભ્યાસની રીતને પોતાની ક્ષમતાઓ પ્રમાણે ગોઠવવા માટે ક્ષમતાવાર સ્કોર વધુ ઉપયોગી બને છે. એકંદર IQ સરખો હોવા છતાં, બધી ક્ષમતાઓ લગભગ એક જ કક્ષાએ હોય એવી વ્યક્તિ અને કેટલીક ક્ષમતાઓ ઊંચી તથા બીજી નીચી હોય એવી વ્યક્તિ માટે સારું પ્રદર્શન કરવાની અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ જુદી હોય છે.
IQ સરખો હોવા છતાં સારું પ્રદર્શન કરવાની પરિસ્થિતિઓ જુદી હોય છે
ભાષાકીય સમજ અને તર્ક મજબૂત પરંતુ વર્કિંગ મેમરી તુલનાત્મક રીતે નીચી હોય, તો વ્યક્તિ જટિલ વાત સમજી શકે છે, છતાં કામ કોને સોંપાયું છે, સમયમર્યાદા શું છે અને કઈ શરતો છે—આ બધું એકસાથે સાંભળીને કામ કરતી વખતે કેટલીક વિગતો છૂટી શકે છે. પ્રક્રિયાની ઝડપ તુલનાત્મક રીતે નીચી હોય, તો સમય લઈને કરેલા વિશ્લેષણમાં સારી ગુણવત્તા આવી શકે છે, પરંતુ તરત જવાબ આપવો પડે કે સતત ઘણું ઇનપુટ કરવું પડે ત્યારે પ્રદર્શન ઘટી શકે છે.
એના વિપરીત, દૃશ્ય તર્ક મજબૂત અને ભાષાકીય સમજ તુલનાત્મક રીતે નીચી હોય, તો અમૂર્ત મૌખિક સમજાવટ કરતાં તૈયાર નમૂનો અથવા આકૃતિ હોય ત્યારે આખી વાત ઝડપથી સમજાય છે. ક્ષમતાઓના આવા સંયોજનો વિશે જ્ઞાનાત્મક પ્રોફાઇલની મૂળભૂત સમજમાં વિગતે સમજાવ્યું છે. સમજ અને તર્ક તથા માહિતી મનમાં રાખીને સમયમર્યાદામાં કામ કરવાની ક્ષમતા વચ્ચેનો તફાવત GAI અને CPI વચ્ચેનો તફાવતમાં પણ જોઈ શકાય છે.
પરિણામને રોજિંદા જીવન સાથે જોડતી વખતે સ્કોરનો તફાવત અને વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ જ્યાં મેળ ખાતાં હોય તે જોવું ઉપયોગી છે. મૌખિક સૂચનામાં વાત છૂટી જાય પરંતુ લખાણમાં મળે તો કામ આગળ વધે, સમયમર્યાદા દૂર કરતાં ગુણવત્તા વધે, અથવા તૈયાર નમૂનો હોય તો કામ ઝડપથી શરૂ થાય—વારંવાર દેખાતા આવા તફાવતો જ તમારી ક્ષમતા સારી રીતે બહાર આવે તેવી પરિસ્થિતિઓ છે.
IQના પરિણામોનો ઉપયોગ ક્ષમતા દેખાડી શકાય તેવી પરિસ્થિતિઓ વધારવા માટે થાય છે
પરિણામોનો ઉપયોગ કામ કે અભ્યાસની પરિસ્થિતિ એવી રીતે બદલવા માટે થાય છે કે હાલની મજબૂત બાજુ કામ લાગે અને તુલનાત્મક રીતે નબળી પ્રક્રિયા પર આખો ભાર ન પડે.
કામમાં અનેક મૌખિક શરતો લખી રાખવાથી માહિતી મનમાં જાળવીને અમલ કરવાની જરૂરિયાત ઘટે છે. અભ્યાસમાં વિષય સમજવાની પ્રેક્ટિસ અને સમયમર્યાદામાં જવાબ આપવાની પ્રેક્ટિસ અલગ રાખવાથી સમજશક્તિ અને ઝડપને એક જ વસ્તુ માની લેવાની ભૂલ થતી નથી.
વર્કિંગ મેમરીની તાલીમ પ્રેક્ટિસ કરેલા કાર્ય જેવા નજીકના કાર્યોમાં પ્રદર્શન સુધારી શકે છે, પરંતુ બુદ્ધિ કે વાંચનસમજ જેવી વ્યાપક ક્ષમતાઓમાં તેનો ફેલાવો જોવા મળ્યો નથી. બીજી તરફ, માહિતી નોંધ કે રિમાઇન્ડરમાં સાચવી રાખવાની કોગ્નિટિવ ઑફલોડિંગ પદ્ધતિ તે ક્ષણે જરૂરી સ્મૃતિભાર ઘટાડે છે. ક્ષમતા બદલાય એની રાહ જોવા કરતાં પોતાની ક્ષમતા કામ લાગે તેવી પરિસ્થિતિઓ વધારવાથી પરિણામોને જીવનમાં વહેલા ઉપયોગી બનાવી શકાય છે.
BrainTypeIQના પરિણામોને ચોક્કસ પગલાં સાથે કેવી રીતે જોડવા તે IQ પ્રોફાઇલ કેવી રીતે સમજવીમાં સમજાવ્યું છે.