Ý nghĩa của GAI và CPI
GAI và CPI là hai chỉ số bổ sung của WAIS-IV, chia 10 tiểu nghiệm chính thành hai nhóm để tổng hợp hai mặt của năng lực nhận thức.
| Chỉ số | Tên gọi | Năng lực được tổng hợp |
|---|---|---|
| GAI | Chỉ số Năng lực chung | Nắm bắt ý nghĩa và quan hệ qua từ ngữ, hình ảnh, rồi dùng kiến thức và suy luận để tìm câu trả lời |
| CPI | Chỉ số Thành thạo nhận thức | Tạm giữ thông tin và thao tác với thông tin đó; xử lý thông tin đơn giản nhanh và chính xác |
GAI được tính từ 6 tiểu nghiệm của Hiểu ngôn ngữ (VCI) và Suy luận tri giác (PRI). CPI được tính từ 4 tiểu nghiệm của Trí nhớ làm việc (WMI) và Tốc độ xử lý (PSI). Cả hai là điểm tổng hợp có trung bình 100 và độ lệch chuẩn 15.
FSIQ gộp cả 10 tiểu nghiệm chính. So sánh GAI với CPI giúp thấy một người mạnh tương đối hơn về kiến thức và suy luận, hay về giữ thông tin và xử lý trong thời gian giới hạn.
Chênh lệch giữa hiểu, suy luận và xử lý trong thời gian giới hạn
Khi GAI cao hơn CPI, việc vừa giữ nhiều thông tin vừa tiếp tục làm, hoặc xử lý và hoàn thành câu trả lời trong thời gian giới hạn thường tốn sức hơn so với hiểu nội dung phức tạp và nhận ra quan hệ, quy luật. Điểm số có thể thể hiện sự chênh lệch: hiểu được điều khó, nhưng gặp nhiều khó khăn hơn khi phải giữ thông tin trong đầu và hoàn thành đúng giờ.
Ngược lại, khi CPI cao hơn GAI, nhiệm vụ giải thích khái niệm bằng lời hoặc nắm bắt quan hệ, quy luật mới thường tốn sức hơn so với giữ thông tin và thực hiện một quy trình đã định.
GAI và CPI giúp phân biệt những điều kiện của nhiệm vụ khiến một người dễ phát huy năng lực hơn.
Mức điểm và bốn chỉ số thành phần
Cùng chênh 15 điểm, nhưng GAI 130 và CPI 115 nghĩa là cả hai đều trên trung bình; GAI 100 và CPI 85 lại cho thấy CPI dưới trung bình của người cùng tuổi. Dù hướng chênh lệch giống nhau, điểm mạnh và khó khăn thực tế vẫn khác.
Để hiểu vì sao CPI thấp, cần xem phần thấp hơn nằm ở WMI — khả năng giữ và xử lý thông tin — hay PSI — khả năng xử lý nhanh thông tin thị giác. Với GAI, việc xem lại VCI về kiến thức từ ngữ, hiểu khái niệm và PRI về cấu trúc hình ảnh, suy luận cũng giúp làm rõ chênh lệch nằm ở đâu.
Cách đọc toàn bộ báo cáo, gồm cả FSIQ, nằm ở Cách đọc kết quả WAIS. Ý nghĩa từng chỉ số được trình bày trong Bốn chỉ số WAIS.