Oʻxshashliklar ikki soʻzni umumiyroq tushuncha bilan birlashtirish topshirigʻidir
WAIS-IVdagi Oʻxshashliklar topshirigʻida berilgan ikki soʻzning qanday umumiy jihati borligi oʻz soʻzlari bilan tushuntiriladi. Faqat bir soʻzni izohlash yoki ikkala soʻz qatnashadigan voqeani aytish emas, balki ikkalasini ham qamrab oladigan umumiyroq tushunchani topish kerak.
Test savoli boʻlmagan misol sifatida “xarita ilovasi” va “transport yoʻnalishlari ilovasi”ni olaylik. “Ikkalasi ham smartfonda ishlatiladi” — yuzaki oʻxshashlik. “Manzilgacha boʻlgan yoʻlni tanlashga yordam beradigan axborot vositasi” deyilsa, ikki ilovaning asosiy vazifasi bitta tushuncha bilan ifodalangan boʻladi.
Baholashda mavhum soʻzlarning koʻpligi yoki izohning uzunligi asosiy oʻrin tutmaydi. Muhimi, ikki soʻzning maʼnosini solishtirib, ikkalasini ham eng yaxshi tushuntiradigan umumiy jihatni tanlash va uni qisqa ifodalashdir.
WAIS-IVning xalqaro tuzilishida Oʻxshashliklar Lugʻat va Bilim bilan birga verbal tushunish indeksini (VCI) tashkil etadigan asosiy subtestdir. Tilga bogʻliq natijalarni talqin qilishda uyda ishlatiladigan til, taʼlim tili va test tilidagi tajriba ham hisobga olinadi.
Oʻxshashliklar ballida namoyon boʻladigan qobiliyatlar
Ball yuqori boʻlsa, bir nechta aniq misol yoki fikrdan umumiy asosiy jihatni ajratib, uni qisqa xulosa yoki qoida bilan ifodalash kuchli tomon sifatida namoyon boʻladi. Matn mazmunini bir jumlada jamlash, turli holatlarni bir xil muammo sifatida koʻrish yoki oʻrganilgan misoldan boshqa vaziyatlarda ham ishlaydigan qoidani anglashda ham shu qobiliyatdan foydalaniladi.
Ball past boʻlsa, har bir soʻz yoki aniq mazmun tushunarli boʻlsa ham, ulardan umumiy asosiy jihatni tanlash va qisqa xulosaga kelish koʻproq kuch talab qiladi. Odam umumiylikni anglagan boʻlsa ham, faqat misollarni sanab oʻtishi yoki javobni baholashga mos tarzda qisqa ifodalay olmasligi mumkin.
Lugʻat va Bilimdan farqi
Oʻxshashliklar, Lugʻat va Bilim subtestlarining barchasida oʻzlashtirilgan soʻzlar va ularning maʼnolari ishlatiladi. Farq — bu bilim bilan nima qilish talab etilishida.
| Subtest | Bevosita nima talab etiladi | Asosiy jarayon |
|---|---|---|
| Oʻxshashliklar | Ikki soʻzning umumiy jihatini tushuntirish | Aniq misollardan umumiy jihatni ajratib, umumiyroq tushuncha bilan ifodalash |
| Lugʻat | Bitta soʻzning maʼnosini tushuntirish | Lugʻat bilimini esga olish, maʼnoni aniq bilish va soʻz bilan ifodalash |
| Bilim | Umumiy fakt haqidagi savolga javob berish | Toʻplangan umumiy bilimni esga olish |
Oʻxshashliklar bali Lugʻat balidan ancha past boʻlsa, odam soʻzlar va alohida izohlarni tushunsa ham, bir nechta aniq misoldan umumiy jihatni ajratib, bitta xulosa yoki qoida bilan ifodalashda qiynalishi mumkin. Masalan, matn tafsilotlari tushunarli boʻlsa-da, uning asosiy mazmunini qisqa jamlash yoki yigʻilishdagi har bir fikrni tushunsa-da, umumiy masalani aniqlash qiyin boʻlishi mumkin.
Oʻxshashliklar va Lugʻat ballarining ikkalasi ham past boʻlsa, umumiy jihatni izlashdan oldin soʻzlarning maʼnosini tushunishning oʻzi ham qoʻshimcha yuk tugʻdirishi mumkin. Oʻxshashliklar bali Bilim balidan ancha past boʻlsa, esda qolgan faktni aytishga qaraganda bir nechta mazmunni bogʻlab, umumiy maʼno yaratish koʻproq kuch talab qiladi.
Uchala subtest ham soʻz va bilimdan foydalanish qobiliyatini turli jihatdan baholaydi. Subtestlar orasidagi farqni umumiy natija tarkibida talqin qilish WAIS natijalarini talqin qilish maqolasida tushuntirilgan.
BrainTypeIQdagi Soʻz analogiyalaridan farqi
BrainTypeIQdagi Soʻz analogiyalari topshirigʻida namunadagi soʻzlar orasidagi munosabat aniqlanib, xuddi shunday munosabatga ega boshqa soʻzlar jufti tanlanadi. WAIS-IVdagi Oʻxshashliklar bilan umumiy jihati — alohida soʻzlarning maʼnosidan tashqari, tushunchalar orasidagi munosabatni aniqlashdir.
Farqi shundaki, WAIS-IVdagi Oʻxshashliklarda bir juft soʻzning umumiy tushunchasi oʻz soʻzlari bilan aytiladi. BrainTypeIQdagi Soʻz analogiyalarida esa namunadagi munosabatga mos boshqa soʻzlar jufti tanlanadi. Tanlash shakli erkin javob matnini tuzish yukini kamaytirib, soʻzlar orasidagi munosabatni boshqa juftlikka qoʻllashga qaratilgan.