9 görev ile 5 bilişsel alanın eşleşmesi
| Bilişsel alan | BrainTypeIQ görevi | Başlıca ölçülen özellik |
|---|---|---|
| Gc (sözel kavrama) | Sözcük bilgisi (zıt anlamlılar) ve sözel analojiler | Sözcük bilgisi ve sözcükler arasındaki ilişkiyi anlama |
| Gf (akıcı akıl yürütme) | Matris akıl yürütme ve terazi akıl yürütmesi | Kural bulma ile mantıksal ve niceliksel çıkarım |
| Gv (görsel-uzamsal işleme) | Kâğıt katlama ve birleştirme bulmacaları | Uzamsal dönüşüm ile parça-bütün birleştirme |
| Gwm (çalışma belleği) | Zihinden hesap belleği ve ters sıra belleği | İşlem yaparken bilgiyi tutma ile görsel sırayı tersine çevirme |
| Gs (işlemleme hızı) | Sembol arama | Görsel eşleştirmenin hızı ve doğruluğu |
Dört alanı ikişer görevle ölçmenin nedeni
Gc, Gf, Gv ve Gwm’de aynı geniş yeteneğin farklı yönlerine bakan iki görev birleştirilir. Böylece alan puanı tek bir görev biçimine dayanmaz ve yetenek birden fazla yönden gözlenir.
- Gc: Sözcük bilgisinin kapsamıyla bu bilgiyi ilişkileri anlamak için kullanma yeteneğini birleştirir.
- Gf: Örüntüden kuralı tümevarımla bulma ile verilen koşullardan mantıksal sonuca ulaşmayı birleştirir.
- Gv: Uzamsal değişimi takip etme ile parçaları birleştirip bütünü görmeyi birlikte ölçer.
- Gwm: İşlem yaparken bilgiyi tutmayı hem sayısal hem de dile daha az bağımlı görsel görevle ele alır.
Gs, işlemleme hızının çekirdeğini tek sembol arama göreviyle ölçer
Sembol arama, yalnızca dokunma hareketiyle art arda görsel eşleştirme yaptırır ve Gs’nin çekirdeğindeki işlem hızını ve doğruluğu doğrudan ölçer. Bu nedenle BrainTypeIQ’da Gs tek sembol arama göreviyle oluşturulur.
Puanlamada süre içinde doğru işlenen öğelerle yanlış cevaplar birlikte kullanılır. Böylece yalnızca hızlı tepki vermek değil, doğruluğu koruyarak kaç eşleştirme yapılabildiği ölçülür.
Online ortamda tutarlı uygulanıp puanlanabilen görevler seçildi
BrainTypeIQ, yüz yüze uygulanan bir testin alt testlerini ekranda yeniden üretmez. Aynı bilişsel alanları online ortamda herkese tutarlı biçimde sunulabilen ve aynı kuralla puanlanabilen görevlerle ölçer.
Örneğin fiziksel küplerin elle düzenlendiği bir görev online ortamda aynı biçimde uygulanamaz. Sözcükleri serbest cevapla açıklatmak da puanlayıcı kararı gerektirir. BrainTypeIQ görsel-uzamsal işlemeyi kâğıt katlama ve birleştirme bulmacalarıyla ölçer; sözcük bilgisini ise seçmeli yanıtlarla değerlendirerek puanlama kuralını sabit tutar.
Sözcük bilgisi ve sözel analoji görevlerinin Türkçe sürümü, Japonca maddelerin doğrudan çevirisi değildir. Sözcük anlamı, kullanım ve sözel ilişki Türkçe içinde çalıştığı için bu maddeler Türkçe için özgün olarak hazırlanmıştır.
Japonca sürümde 841 kişiyle yapılan yapısal analiz genel faktörü ve Gc birlikteliğini doğruladı
Japonca sürümü tamamlayan 841 kişinin dokuz görev puanıyla yapılan yapısal analizde, karşılaştırılan modeller arasında en iyi uyumu tüm görevlere ortak bir genel faktör ile sözcük bilgisi ve sözel analojilere ortak bir Gc faktörünü içeren model göstermiştir.
| Uyum indeksi | Sonuç |
|---|---|
| CFI | .985 |
| TLI | .980 |
| RMSEA | .040 |
| SRMR | .033 |
Dört uyum indeksi de iyi sonuç vermiştir. Dokuz görevin ortak bileşeni genel IQ’nun oluşturulmasını, iki sözel görevin ortak bileşeni ise bu görevlerin Gc alanında birleştirilmesini destekler.
Türkçe sürümde de aynı dokuz görevli tasarım kullanılır. Puanlar, Japonca sürüm temelinde uyarlanmış geçici yöntemle hesaplanır; Türkçe karşılaştırma verisi de toplanmaktadır.
Dokuz görevin beş alan ve genel IQ’da nasıl birleştirildiği BrainTypeIQ puanlama yönteminde, mevcut kanıtın nasıl değerlendirilmesi gerektiği IQ testlerinde ölçüm kalitesi sayfasında açıklanır.