దృశ్య-స్థలిక ప్రాసెసింగ్ అంటే ఆకారం, స్థాన సంబంధాలను ఉంచుతూ మనసులో మార్చే సామర్థ్యం
దృశ్య-స్థలిక ప్రాసెసింగ్ అంటే ఆకారం, దిశ, స్థాన సంబంధాలను అలాగే ఉంచుతూ, ఒక ఆకారాన్ని మనసులో తిప్పడం, విడగొట్టడం, మళ్లీ నిర్మించడం. చూసిన ఆకారాన్ని అలాగే గుర్తించడంలో కంటే, దాని దిశను మార్చడం లేదా అనేక దశల్లో జరిగే మార్పులను అనుసరించడంలో ఈ సామర్థ్యపు తేడాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
ఒక ఆకారాన్ని మనసులో తిప్పే mental rotation, వస్తువుల పై-కింద, ఎడమ-కుడి, ముందు-వెనుక సంబంధాలను అలాగే గుర్తుంచుకోవడం, భాగాలను కలిపి పూర్తి ఆకారాన్ని ఊహించడం ఇందులో ఉంటాయి. “దృశ్య-స్థలిక గ్రహణం” అనే పదం కూడా ఆకారాలు, స్థాన సంబంధాలను గుర్తించి ఉపయోగించే సామర్థ్యాన్ని సూచిస్తుంది.
ప్రయాణ దిశకు సరిపోయేలా మ్యాప్‌ను చదవడం, ఫ్లోర్ ప్లాన్ నుంచి గది అమరికను ఊహించడం, ఒక ఫర్నిచర్‌ను ఏ దిశలో తిప్పితే ద్వారం నుంచి తీసుకెళ్లవచ్చో ఆలోచించడం వంటి సందర్భాల్లో ఈ సామర్థ్యాన్ని ఉపయోగిస్తాం.
దృశ్య-స్థలిక ప్రాసెసింగ్ ఎక్కువగా లేదా తక్కువగా ఉన్నప్పుడు కనిపించే తేడాలు
| సందర్భం | Gv ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు | Gv తక్కువగా ఉన్నప్పుడు |
|---|---|---|
| తిప్పడం, దిశ | తిప్పిన తర్వాత వచ్చే ఆకారాన్ని త్వరగా సరిపోల్చగలరు | తిప్పడం, అద్దంలో కనిపించేలా తిరగడం మధ్య తేడాను గుర్తించడంలో పొరపాట్లు రావచ్చు |
| భాగాలు, పూర్తి ఆకారం | పూర్తి ఆకారాన్ని చూసి దానికి అవసరమైన భాగాల కలయికను గుర్తించగలరు | ఒక భాగం పూర్తి ఆకారంలో ఎక్కడ సరిపోతుందో గుర్తించడానికి ఎక్కువ సమయం పడుతుంది |
| మ్యాపులు, ప్లాన్లు | దిశ మారినా స్థాన సంబంధాలను అలాగే ఉంచి చదవగలరు | చిత్రం దిశ మారితే, అదే అమరికగా గుర్తించడం కష్టమవుతుంది |
| అనేక దశల్లో మార్పు | మడవడం, కత్తిరించడం, కలపడం వంటి దశలను మనసులో అనుసరించగలరు | మధ్య దశలోని ఆకారం లేదా స్థాన సంబంధాలు తప్పిపోవచ్చు |
WAISలో Block Design, Visual Puzzles, Picture Completionతో Gvకు బలమైన సంబంధం ఉంటుంది
భారతదేశం కోసం ఆంగ్లంలో ప్రమాణీకరించిన WAIS-IV Indiaలో దృశ్య-స్థలిక ప్రాసెసింగ్‌తో బలమైన సంబంధం ఉన్న Block Design, Visual Puzzles ఉపపరీక్షలు PRIలోని ప్రధాన ఉపపరీక్షలు. Picture Completion జపనీస్ WAIS-IV వంటి ఇతర దేశాల వెర్షన్లలో అదనపు ఉపపరీక్ష; WAIS-IV Indiaలోని 10 ప్రధాన ఉపపరీక్షల్లో అది లేదు.
| ఉపపరీక్ష | స్థానం | ప్రధానంగా అవసరమయ్యే ప్రక్రియ |
|---|---|---|
| Block Design | WAIS-IV India ప్రధాన ఉపపరీక్ష | నమూనాను భాగాలుగా విడగొట్టి, బ్లాకుల దిశ, అమరికను నిర్ణయించి మళ్లీ నిర్మించడం |
| Visual Puzzles | WAIS-IV India ప్రధాన ఉపపరీక్ష | పూర్తి ఆకారాన్ని రూపొందించే భాగాలను మనసులో తిప్పి, కలపడం |
| Picture Completion | ఇతర దేశాల WAIS-IVలో అదనపు ఉపపరీక్ష | చిత్రం మొత్తాన్ని గ్రహించి, అందులో కనిపించని ముఖ్యమైన భాగాన్ని గుర్తించడం |
అదే PRIలో ఆకారాలు లేదా పరిమాణాల మధ్య సంబంధాల నుంచి నియమాన్ని గుర్తించే Matrix Reasoning కూడా ఉంటుంది. ఇతర దేశాల WAIS-IVలో అదనపు ఉపపరీక్ష అయిన Figure Weights కూడా పరిమాణాల మధ్య సంబంధాలతో తర్కాన్ని కొలుస్తుంది. అందువల్ల WAIS-IVలో దృశ్య-స్థలిక ప్రాసెసింగ్ (Gv), ఫ్లూయిడ్ రీజనింగ్ (Gf) ఒకే సూచికలో ఉన్నాయి.
US WAIS-5లో Block Design, Visual Puzzles నుంచి Visual Spatial Index (VSI)ను లెక్కిస్తారు; దాన్ని Fluid Reasoning Index (FRI) నుంచి వేరుగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.
వెర్షన్‌ను బట్టి సూచికల నిర్మాణంలో వచ్చిన మార్పులను WAIS-IV, WAIS-5 మధ్య తేడా అనే వ్యాసంలో పోల్చాం. WAIS-IV Indiaలో PRIని ఉపపరీక్షల ఆధారంగా వేరు చేసి అర్థం చేసుకునే విధానాన్ని Perceptual Reasoning తక్కువగా ఉండటం అంటే ఏమిటి అనే వ్యాసంలో వివరించాం.
దృశ్య-స్థలిక ప్రాసెసింగ్, ఫ్లూయిడ్ రీజనింగ్ మధ్య తేడా
దృశ్య-స్థలిక ప్రాసెసింగ్ (Gv), ఫ్లూయిడ్ రీజనింగ్ (Gf) మధ్య ప్రధాన తేడా: ఆకారాన్నే మార్చుతున్నామా, ఆకారాల మధ్య సంబంధాల నుంచి నియమాన్ని గుర్తిస్తున్నామా అనేది.
| సామర్థ్యం | ప్రధానంగా చేసే ప్రక్రియ | సాధారణ టాస్కులు |
|---|---|---|
| Gv: దృశ్య-స్థలిక ప్రాసెసింగ్ | ఆకారాన్ని తిప్పడం, విడగొట్టడం, నిర్మించడం, స్థాన సంబంధాలను అలాగే ఉంచడం | Block Design, Visual Puzzles, Paper Folding |
| Gf: ఫ్లూయిడ్ రీజనింగ్ | అనేక వివరాల నుంచి నియమాలు లేదా సమాన సంబంధాలను గుర్తించడం | Matrix Reasoning, Figure Weights |
విడిగా ఉన్న భాగాలతో పూర్తి ఆకారాన్ని రూపొందించగలమా అని ఆలోచించేటప్పుడు Gv ప్రధానంగా పనిచేస్తుంది. ఆకారాల వరుసలో తర్వాత ఏ ఆకారం వస్తుందో నిర్ణయించేటప్పుడు Gf ప్రధానంగా పనిచేస్తుంది. రెండూ ఆకారాల సమస్యల్లా కనిపించినా, జవాబు కనుగొనడానికి చేసే ప్రక్రియ వేరు.
BrainTypeIQలో Paper Folding, Visual Puzzles టాస్కుల నుంచి Gv స్కోరును లెక్కించి, Gc, Gf, Gwm, Gsతో పాటు చూపిస్తాం.