WAIS-IV හා WAIS-5 දර්ශක සහ CHC හැකියාවන් අතර සම්බන්ධය
CHC න්‍යායේ හැකියාවන් 5 අනුව සංවිධානය කළ විට, WAIS-IV හි දර්ශක 4 සහ එක්සත් ජනපද WAIS-5 හි දර්ශක 5 අතර වෙනස පහත පරිදි වේ.
| CHC හැකියාව | WAIS-IV | එක්සත් ජනපද WAIS-5 |
|---|---|---|
| Gc: දැනුම මත පදනම් වූ බුද්ධිය | භාෂා අවබෝධය (VCI) | Verbal Comprehension Index (VCI): භාෂා අවබෝධය |
| Gv: දෘශ්‍ය හා අවකාශීය සැකසුම | දෘශ්‍ය තොරතුරු මත පදනම් වූ තර්කනය (PRI) | Visual Spatial Index (VSI): දෘශ්‍ය හා අවකාශීය හැකියාව |
| Gf: නව ගැටලු විසඳීමේ තර්කනය | දෘශ්‍ය තොරතුරු මත පදනම් වූ තර්කනය (PRI) | Fluid Reasoning Index (FRI): නව ගැටලු විසඳීමේ තර්කනය |
| Gwm: ක්‍රියාකාරී මතකය | ක්‍රියාකාරී මතකය (WMI) | Working Memory Index (WMI): ක්‍රියාකාරී මතකය |
| Gs: සැකසුම් වේගය | සැකසුම් වේගය (PSI) | Processing Speed Index (PSI): සැකසුම් වේගය |
වෙනස ඇත්තේ Gv සහ Gf තුළය. WAIS-IV හි මේ දෙකම Perceptual Reasoning හෙවත් දෘශ්‍ය තොරතුරු මත පදනම් වූ තර්කන දර්ශකයට (PRI) ඇතුළත් වූ අතර, එක්සත් ජනපද WAIS-5 හි ඒවා දෘශ්‍ය හා අවකාශීය දර්ශකය (VSI) සහ නව ගැටලු විසඳීමේ තර්කන දර්ශකය (FRI) ලෙස වෙන් විය. මේ වෙනසේ ප්‍රධාන කරුණ දර්ශකයක් වැඩි වීම පමණක් නොව, PRI යටතේ එකට දැක්වූ Gv සහ Gf දැන් වෙන වෙනම ලකුණු ලෙස කියවිය හැකි වීමයි.
WAIS-IV හි PRI තුළ Gv හා Gf කාර්යයන් දෙකම ඇතුළත් විය
WAIS-IV හි Gv සහ Gf එකම PRI දර්ශකයට ඇතුළත් වුවත්, උපපරීක්ෂණවලදී කළ යුතු සැකසුම් වෙනස් වේ.
| CHC හැකියාව | PRI තුළ ඇති උපපරීක්ෂණ | ප්‍රධාන කාර්යය |
|---|---|---|
| Gv: දෘශ්‍ය හා අවකාශීය සැකසුම | Block Design: කුට්ටි යොදා හැඩ සෑදීම, Visual Puzzles: රූප කොටස් එකලස් කිරීම, Picture Completion: රූපයක අඩු කොටස හඳුනාගැනීම | හැඩ කොටස්වලට වෙන් කිරීම හා නැවත සෑදීම, දිශාව හා ස්ථාන අතර සම්බන්ධතා හැසිරවීම |
| Gf: නව ගැටලු විසඳීමේ තර්කනය | Matrix Reasoning: රූප වගුවක රටා හඳුනාගැනීම, Figure Weights: තරාදි ඇසුරෙන් තර්කනය | හැඩ හෝ ප්‍රමාණ අතර සම්බන්ධතාවලින් රටා හා නීති නිගමනය කිරීම |
එක්සත් ජනපද WAIS-5 හි අලුත් හැකියාවක් එකතු කර නැත. WAIS-IV උපපරීක්ෂණවල දැනටමත් තිබුණු වෙනස, VSI සහ FRI යන දර්ශක දෙකක් ලෙස දැක්වූ ප්‍රතිසංවිධානයකි.
ජපන් අනුවාදයේ සම්මතකරණ දත්තවල පුද්ගලයන් 1,120ක් විශ්ලේෂණය කළ 2026 අධ්‍යයනයකදීද, න්‍යාය ඇතුළත් කළ බේයීසියානු ආකෘති සැසඳීමක, CHC මත පදනම් වූ සාධක 5ක් හා ඉහළ මට්ටමේ g සාධකයක් ඇති ආකෘතිය සාම්ප්‍රදායික සාධක 4 ආකෘතියට වඩා දත්තවලට හොඳින් ගැළපිණි.
දෘශ්‍ය ක්‍රියාකාරී මතකය සහ පුළුල් කළ දර්ශක
එක්සත් ජනපද WAIS-5 හි, ශ්‍රවණ කාර්යයන් ඇසුරෙන් ගණනය කරන ප්‍රධාන WMI දර්ශකයට අමතරව, Symbol Span සහ Spatial Addition මඟින් Visual Working Memory Index (VWMI) හෙවත් දෘශ්‍ය ක්‍රියාකාරී මතක දර්ශකය ගණනය කළ හැකිය. Symbol Span හි සංකේත මතකයේ තබාගැනීමත්, Spatial Addition හි ස්ථාන පිළිබඳ තොරතුරු ඒකාබද්ධ කිරීමත් භාවිත වේ. තවත් උපපරීක්ෂණ යොදා එක් එක් ක්ෂේත්‍රය වඩා පුළුල්ව මනින දර්ශක සහ නිශ්චිත සැකසුම් මනින අතිරේක දර්ශකද ඇත.
| අතිරේක දර්ශකය | වඩා විස්තරාත්මකව මනින දේ |
|---|---|
| Verbal (Expanded Crystallized) Index (VECI) | Similarities හා Vocabulary සමඟ Information හා Comprehension එකතු කළ වඩා පුළුල් Gc: සංකල්ප අතර පොදු බව, වචන අර්ථ, දැනුම හා ප්‍රායෝගික කරුණු පැහැදිලි කිරීම |
| Expanded Fluid Index (EFI) | Matrix Reasoning හා Figure Weights සමඟ Arithmetic හා Set Relations එකතු කළ වඩා පුළුල් Gf: රූප රටා, තරාදි, ගණිතය හා කුලක අතර සම්බන්ධතා පිළිබඳ තර්කනය |
| Quantitative Reasoning Index (QRI) | Figure Weights හා Arithmetic තුළ පෙනෙන ප්‍රමාණාත්මක තර්කනය |
| Expanded Working Memory Index (EWMI) | ශ්‍රවණ සහ දෘශ්‍ය කාර්යයන් එකතු කළ වඩා පුළුල් Gwm |
WAIS-5 දර්ශක සංයුතිය CHC න්‍යායට වඩා සමීප වී ඇත
Gv සහ Gf වෙන් කිරීමත්, ක්‍රියාකාරී මතකයේ අතිරේක දර්ශකත් සලකා බැලූ විට, එක්සත් ජනපද WAIS-5 හි දර්ශක සංයුතිය WAIS-IVට වඩා CHC න්‍යායේ හැකියා වර්ගවලට සම්බන්ධ කිරීම පහසු වී ඇත.
එහෙත් දර්ශක සංයුතිය CHC න්‍යායට සමීප වීම සහ හැකියාවන් 5 සංඛ්‍යානමය වශයෙන්ද පැහැදිලිව වෙන් වීම යනු වෙනස් කරුණු දෙකකි. එක්සත් ජනපද සම්මතකරණ දත්තවල පුද්ගලයන් 2,020ක් ස්වාධීනව නැවත විශ්ලේෂණය කළ 2026 අධ්‍යයනයකදී, Gv සහ Gf වෙන් කළ කණ්ඩායම් සාධක 5කට වඩා, ඒ දෙක එකට දැක්වූ කණ්ඩායම් සාධක 4කට සහාය ලැබිණි.
WAIS-IV සිට එක්සත් ජනපද WAIS-5 දක්වා උපපරීක්ෂණ හා FSIQ හි වෙනස්කම් WAIS-IV සහ WAIS-5 අතර වෙනස ලිපියේ සවිස්තරව සැසඳේ.
BrainTypeIQ Gc, Gf, Gv, Gwm හා Gs යන ක්ෂේත්‍ර 5හි ලකුණු වෙන වෙනම ගණනය කරන නිසා, සමස්ත IQ සමඟ සංජානන හැකියා පැතිකඩ දැනගත හැකිය.