ဤနေရာတွင် ဂျပန် WAIS-IV ၏ ရလဒ်ဖွဲ့စည်းပုံကို အခြေခံ၍ ရှင်းပြထားသည်။ FSIQ က အလုံးစုံအဆင့်ကို၊ ညွှန်းကိန်း 4 ခု၏ အနိမ့်အမြင့်ကွာခြားမှုက “စွမ်းရည်ဖော်ထုတ်ရလွယ်သည့် အခြေအနေ” နှင့် “ဝန်ပိလွယ်သည့် အခြေအနေ” ကို ဖော်ပြသည်။
စမ်းသပ်မှုငယ်များနှင့် စမ်းသပ်နေစဉ် လုပ်ဆောင်ပုံတို့က ထိုကွာခြားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်းရင်းကို တိကျစေရန် အထောက်အထားဖြစ်သည်။ အမှတ်ကွာခြားမှုကို အလုပ်၊ သင်ယူမှုနှင့် စကားပြောဆိုမှုတွင် ရလဒ်ပြောင်းလဲစေသည့် အခြေအနေများနှင့် ဆက်စပ်နားလည်ခြင်းက WAIS ရလဒ်ဖတ်ရှုနည်း၏ အဓိကဖြစ်သည်။
FSIQ က ဖော်ပြသော အလုံးစုံအဆင့်
FSIQ (စမ်းသပ်မှုတစ်ခုလုံး၏ IQ) သည် သိမြင်နိုင်စွမ်း နယ်ပယ်အများအပြားကို စုစည်းထားသည့် စုစုပေါင်းအမှတ်ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှ 100၊ စံသွေဖည်မှု 15 ရှိသည့် စကေးပေါ်တွင် အသက်တူသူအုပ်စုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားသော အလုံးစုံဉာဏ်ရည်စွမ်းရည်အဆင့်ကို ဖော်ပြသည်။
ရလဒ်စာရွက်ရှိ ရာခိုင်နှုန်းအဆင့် (percentile) သည် အသက်တူသူအုပ်စုအတွင်းရှိ အဆင့်ကို ဖော်ပြသည်။ ယုံကြည်မှုကြားကာလ (confidence interval) တွင် တိုင်းတာမှုအမှားကို ထည့်စဉ်းစားထားသော အမှတ်အပိုင်းအခြားကို ဖော်ပြသည်။ FSIQ သည် မပြောင်းလဲသော တန်ဖိုးတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ထိုအပိုင်းအခြားနှင့်အတူ နားလည်ရသည့် အမှတ်ဖြစ်သည်။
သို့သော် FSIQ တစ်ခုတည်းဖြင့် မည်သည့်လုပ်ငန်းတွင် စွမ်းရည်ဖော်ထုတ်ရလွယ်ပြီး မည်သည့်အခြေအနေတွင် ပိုဝန်ပိမည်ကို မသိနိုင်ပါ။ ထိုအသေးစိတ်က ညွှန်းကိန်း 4 ခုတွင် ပေါ်လွင်သည်။ FSIQ ကိုယ်တိုင်၏ အသေးစိတ်အဓိပ္ပာယ်ကို FSIQ ဆိုသည်မှာ တွင် ရှင်းပြထားသည်။
ညွှန်းကိန်း 4 ခု၏ အနိမ့်အမြင့်မှ ပေါ်လွင်သော အားသာသည့်အခြေအနေနှင့် ဝန်ပိသည့်အခြေအနေ
VCI (ဘာသာစကားနားလည်မှု)၊ PRI (အမြင်အခြေပြု ဆင်ခြင်ဖြေရှင်းမှု)၊ WMI (လုပ်ဆောင်မှုမှတ်ဉာဏ်)၊ PSI (လုပ်ဆောင်မှုအမြန်နှုန်း) တို့တွင် အသက်တူသူအုပ်စုနှင့် နှိုင်းယှဉ်သည့် အမှတ်အဆင့်၊ မိမိ၏ အခြားညွှန်းကိန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်သည့် အနိမ့်အမြင့် နှစ်ခုလုံး ပေါ်လွင်သည်။ ညွှန်းကိန်းတစ်ခုစီက တိုင်းတာသည့် အကြောင်းအရာကို WAIS ၏ ညွှန်းကိန်း 4 ခု တွင် စုစည်းထားသည်။
ဥပမာ PSI 95 ဖြစ်ပြီး အခြားညွှန်းကိန်းများ 120 ဝန်းကျင် ဖြစ်နေသည်ဟု ယူကြည့်ပါ။ PSI သည် အသက်တူသူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပျမ်းမျှအဆင့်တွင် ရှိသော်လည်း မိမိ၏ အခြားအမှတ်များထက် နိမ့်သည်။ အချိန်အတွင်း အမြင်အချက်အလက်ရှာခြင်း၊ လက်ဖြင့်လုပ်ဆောင်ခြင်းတို့က နားလည်မှုနှင့် ဆင်ခြင်နိုင်စွမ်းကို အပြည့်အဝ ဖော်ထုတ်ရန် အဟန့်အတား ဖြစ်လာနိုင်သည်။
ဤသို့ WAIS ၏ ညွှန်းကိန်းကွာခြားမှုက “မည်သည့်စွမ်းရည် မြင့်သလဲ၊ နိမ့်သလဲ” ဆိုသည်သာမက လူတစ်ဦးတည်း၏ ရလဒ်က လုပ်ငန်းအခြေအနေအလိုက် မည်သို့ပြောင်းလဲသလဲ ဆိုသည်ကိုပါ ဖော်ပြသည်။
အစီရင်ခံစာတွင် ညွှန်းကိန်းကွာခြားမှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားလျှင် စာရင်းအင်းအရ သိသာမှုက ထိုကွာခြားမှုကို တိုင်းတာမှုအမှားတစ်ခုတည်းဖြင့် ရှင်းပြရခက်သလား ဆိုသည်ကို၊ ဖြစ်ပေါ်နှုန်းက စံနှုန်းအုပ်စုတွင် ထိုပမာဏကွာခြားမှုကို မည်မျှတွေ့ရသလဲ ဆိုသည်ကို ဖော်ပြသည်။ နှစ်ခုလုံးသည် ညွှန်းကိန်း 4 ခုတွင် တွေ့ရသည့် အနိမ့်အမြင့်ကွာခြားမှု၏ သေချာမှုနှင့် ရှားပါးမှုကို ပိုနားလည်စေသော အချက်များဖြစ်သည်။
စမ်းသပ်မှုငယ်များနှင့် စမ်းသပ်နေစဉ် လုပ်ဆောင်ပုံက ဖော်ပြသော ကွာခြားမှု၏ အကြောင်းရင်း
ညွှန်းကိန်း 4 ခုမှ နယ်ပယ်အလိုက် အနိမ့်အမြင့်ကို သိနိုင်သည်။ စမ်းသပ်မှုငယ်များတွင် မျက်စိဖြင့်ရှာဖွေခြင်း၊ နှုတ်ဖြင့်ပြောသည့် အချက်အလက်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ရေးသားသည့် လှုပ်ရှားမှု၊ အချိန်ကန့်သတ်မှုတို့အနက် မည်သည့်အခြေအနေ၌ ကွာခြားမှု ပိုကြီးခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ စမ်းသပ်မှုငယ်၏ စံညှိအမှတ်သည် ပျမ်းမျှ 10၊ စံသွေဖည်မှု 3 ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ 100 ရှိသော FSIQ နှင့် ညွှန်းကိန်းအမှတ်တို့၏ စကေးနှင့် ကွဲပြားသည်။
ဥပမာ PSI တစ်ခုတည်းတွင်ပင် သင်္ကေတကို ရှာ၍ တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးရသည့် လုပ်ငန်းနှင့် နမူနာအတိုင်း သင်္ကေတကို ဆက်တိုက်ရေးရသည့် လုပ်ငန်းတို့၏ လိုအပ်သော လုပ်ဆောင်မှု ကွဲပြားသည်။ နောက်လုပ်ငန်းတစ်ခုတည်းသာ နိမ့်လျှင် “လုပ်ဆောင်မှုအမြန်နှုန်း နိမ့်သည်” ဟူ၍ ရပ်မထားဘဲ ရေးသားမှုနှင့် လုပ်ဆောင်ပုံအဆင့်ဆင့် ပါဝင်သည့် အခြေအနေတွင် ပိုဝန်ပိခဲ့သလား စဉ်းစားနိုင်သည်။
WMI သည် မိမိ၏ အခြားအမှတ်များထက် နိမ့်ပြီး စမ်းသပ်နေစဉ် နှုတ်ဖြင့် ဆက်တိုက်ပြောသည့် အချက်အလက်ကို အလယ်တွင် မေ့လွယ်ကာ နေ့စဉ်ဘဝတွင်လည်း နှုတ်ဖြင့်ညွှန်ကြားချက်အများအပြားကို ထိန်းထားရန် ခက်ခဲလျှင် အချက်အလက်ကို တစ်ခုချင်း ပြောပေးခြင်း၊ အဓိကအချက်ကို စာဖြင့်ချန်ထားခြင်းတို့ အသုံးဝင်လာသည်။ PSI သည် မိမိ၏ အခြားအမှတ်များထက် နိမ့်ပြီး တိကျမှုကို ထိန်းထားနိုင်သော်လည်း အချိန်ကုန်သွားလွယ်လျှင် လုပ်ဆောင်ရမည့်အချိန် သို့မဟုတ် အဖြေပေးပုံကို ပြောင်းသည့်အခါ စွမ်းရည် ပိုဖော်ထုတ်နိုင်သလား စဉ်းစားနိုင်သည်။
ရလဒ်ရှင်းလင်းမှုတွင် အရေးကြီးသည်မှာ အမှတ်ကွာခြားမှုသက်သက်ထက် ထိုကွာခြားမှုက စမ်းသပ်နေစဉ် မည်သည့်လုပ်ဆောင်ပုံ၌ ပေါ်ခဲ့ပြီး နေ့စဉ်ဘဝ၏ မည်သည့်အခြေအနေတွင် ထပ်တလဲလဲ ပေါ်နေသလဲ ဆိုသည်ဖြစ်သည်။ စွမ်းရည်အနိမ့်အမြင့်ကို နေ့စဉ်ဘဝနှင့် ဆက်စပ်နားလည်ပုံကို သိမြင်နိုင်စွမ်းပရိုဖိုင် ဖတ်ရှုနည်း တွင် ဖော်ပြထားသည်။