Япон хэл дээрх WAIS-IV-ийн үр дүнд FSIQ нь ерөнхий түвшнийг, 4 индексийн ялгаа нь “чадвараа сайн ашиглах нөхцөл” болон “ачаалал нэмэгдэх нөхцөл”-ийг харуулдаг.
Дэд сорил болон тест өгөх үеийн үйлдэл нь энэ ялгаа юунаас үүссэнийг тодорхойлох материал болдог. Онооны ялгааг ажил, суралцах, ярианы үед гүйцэтгэл өөрчлөгдөх нөхцөлтэй холбох нь WAIS-ийн үр дүнг унших гол зорилго юм. Тайлбарлахдаа тестийг ямар хэлээр өгсөн, тухайн хувилбарын ямар насны жишиг нормтой харьцуулсныг мөн харгалзана.
FSIQ-ийн харуулдаг ерөнхий түвшин
FSIQ буюу нийт тестийн IQ нь танин мэдэхүйн хэд хэдэн салбарыг нэгтгэсэн нийт оноо юм. Дундаж 100, стандарт хазайлт 15 бүхий хэмжүүрээр тухайн хувилбарын ижил насны жишиг бүлэгтэй харьцуулсан оюуны ерөнхий чадварын түвшнийг илэрхийлнэ.
Үр дүнгийн хуудсан дахь перцентиль нь ижил насны жишиг бүлэг доторх байрлалыг харуулна. Итгэлцлийн интервал нь хэмжилтийн алдааг харгалзсан онооны хүрээг үзүүлдэг. FSIQ нь ганц тогтсон тоо бус, ийм хүрээ дагуулсан оноо юм.
Гэхдээ FSIQ-аас ямар даалгаварт чадвараа сайн ашиглаж, ямар нөхцөлд ачаалал нэмэгддэгийг дангаар нь мэдэхгүй. Үүний задаргаа 4 индекст илэрнэ. FSIQ-ийн утгыг FSIQ гэж юу вэ? өгүүлэлд дэлгэрэнгүй тайлбарласан.
4 индексийн ялгаанд илрэх давуу нөхцөл ба ачаалалтай нөхцөл
VCI буюу Хэлний ойлголт, PRI буюу Хүртэхүйн сэтгэхүй, WMI буюу Ажлын санах ой, PSI буюу Мэдээлэл боловсруулах хурд гэсэн индекс бүрээс ижил насны жишиг бүлэгтэй харьцуулсан түвшин, мөн тухайн хүний бусад индекстэй харьцуулсан өндөр, бага хоёрын аль алийг харж болно. Индекс тус бүрийн хэмждэг зүйлийг WAIS-ийн 4 индекс өгүүлэлд нэгтгэсэн.
Жишээлбэл, PSI 95, бусад индекс ойролцоогоор 120 гэж үзье. PSI нь ижил насны жишигтэй харьцуулахад дундаж түвшин боловч тухайн хүний дотор харьцангуй бага. Ийм үед хугацаанд нь харааны мэдээлэл хайх, гараа хөдөлгөн хариулах даалгавар нь ойлгох, сэтгэх чадвараа бүрэн ашиглахад саад болдог үе шат байж болно.
Ийнхүү WAIS-ийн индексийн ялгаа нь зөвхөн “аль чадвар өндөр, аль нь бага”-г бус, нэг хүний гүйцэтгэл даалгаврын нөхцөлөөс шалтгаалан хэрхэн өөрчлөгддөгийг харуулна.
Тайланд индексийн ялгааны шинжилгээ орсон бол статистикийн ач холбогдолтой ялгаа гэдэг нь уг зөрүүг зөвхөн хэмжилтийн алдаагаар тайлбарлахад хэцүү эсэхийг, тохиолдох хувь нь ижил хэмжээний зөрүү жишиг бүлэгт хэр түгээмэл байдгийг харуулна. Аль аль нь 4 индексийн ялгаа хэр баттай, хэр ховор болохыг нэмэлтээр тайлбарладаг.
Дэд сорил болон тестийн үеийн үйлдлээс ялгааны шалтгааныг мэдэх
4 индексээс салбар тус бүрийн ялгааг мэдэж болно. Дэд сорилуудаас уг ялгаа харааны хайлт, аман мэдээлэл хадгалах, бичих хөдөлгөөн, хугацааны хязгаар зэрэг ямар нөхцөлөөс ихэссэнийг харж болно. Дэд сорилын үнэлгээний оноо дундаж 10, стандарт хазайлт 3 бөгөөд дундаж 100 бүхий FSIQ, индексийн онооноос өөр хэмжүүртэй.
Жишээлбэл, PSI-ийн хүрээнд ч тэмдэг хайж тулгах даалгавар болон загвар даган тэмдэг үргэлжлүүлэн бичих даалгаварт шаардагдах боловсруулалт өөр. Сүүлийн даалгаврын оноо л бага гарвал “мэдээлэл боловсруулах хурд бага” гэж зогсохгүй, бичих хөдөлгөөн эсвэл ажлын дараалал оролцсон нөхцөлд ачаалал нэмэгдсэн эсэхийг авч үзнэ.
WMI тухайн хүний дотор бага, тестийн үед дараалан амаар өгсөн мэдээллийг дундаас нь мартах нь элбэг, өдөр тутам ч олон аман зааврыг хадгалахад хэцүү бол мэдээллийг нэг нэгээр нь хэлэх, гол санааг бичиж үлдээх арга хэрэглэж болно. PSI тухайн хүний дотор бага, зөв байдлаа хадгалсан ч хугацаа дуусах нь элбэг бол ажлын хугацаа, хариулах аргыг өөрчлөхөд чадвараа илүү сайн ашиглаж чадах эсэхийг харна.
Үр дүнг тайлбарлахад онооны ялгаанаас илүү уг ялгаа тестийн үеийн ямар үйлдэлд илэрч, өдөр тутмын ямар нөхцөлд давтагддаг нь чухал. Танин мэдэхүйн чадварын ялгааг амьдралтай холбох аргыг Танин мэдэхүйн профайлыг унших арга өгүүлэлд авч үзсэн.