সত্যৰ গোয়েন্দাই উত্তৰ শুনিয়েই সন্তুষ্ট নহয়। ‘সঁচাকৈয়ে তেনেকুৱানে?’ ‘বেলেগ দিশৰ পৰা চালেও একেই নে?’ বুলি নিশ্চিত হৈহে আগবাঢ়ে। শব্দৰে বুজোৱা কথা মনৰ ভিতৰত চিত্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰে আৰু চিত্ৰৰে দেখুওৱা কথা শব্দত প্ৰকাশ কৰি, দুয়ো ধৰণে একেই সিদ্ধান্ত পোৱা যায় নে মিলাই চায়। কেৱল এটা ধৰণে বুজি সন্তুষ্ট হ’লেও, কিবা এটা অস্বস্তি ৰৈ যায়।
চিন্তা কৰাৰ 2টা সঁজুলি থকাটোৱেই এই টাইপৰ মূল বৈশিষ্ট্য। শব্দৰে যুক্তিৰ ক্ৰম অনুসৰণ কৰা এটা পথ আৰু মনৰ ভিতৰত চিত্ৰ বা ছবি চলাই চোৱা আন এটা পথ—কোনোটোৰ দিশেই হেলনীয়া নোহোৱাকৈ, পৰিস্থিতি অনুসৰি দুয়োটাৰ মাজত অহা-যোৱা কৰিব পাৰে। সমস্যা যিমান জটিল হয়, এটা পথেৰে আগবাঢ়িব নোৱাৰিলে আনটো ৰূপত নতুনকৈ সজাই আগবাঢ়িব পাৰে। সেয়ে কঠিন পৰিস্থিতিতেই স্থিৰতা সহজে হেৰুৱাব নোৱাৰে।
অসুবিধাও সেই ‘দুয়ো ধৰণে মিলাই চোৱা’ৰ পৰাই আহে। সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট নোহোৱালৈকে কাম বন্ধ কৰিব নোৱাৰে। 70 নম্বৰতেই যথেষ্ট হোৱা পৰিস্থিতিতো অমিলৰ অনুভৱ ৰৈ গ’লে যাচাই কৰি থাকে; ‘আৰু অলপহে’ বাৰে বাৰে কৰি সময় শেষ কৰি পেলায়। তৎক্ষণাৎ সিদ্ধান্ত বিচাৰিলে ‘আনটো ধৰণেও মিলাই চাবলৈ দিয়ক’ বুলি ক’বলৈ মন যায়, আৰু খৰ গতিৰ পৰিস্থিতিত মন্থৰ যেন লাগে।
উপায়টো হৈছে ‘যাচাই কৰাৰ সংখ্যাৰ এটা সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা’। দুয়ো ধৰণে মিলাই চাব পৰা ক্ষমতা এই টাইপৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শক্তি। সেয়ে তাক বন্ধ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সলনি, কিমানবাৰ কৰিব সেয়া ঠিক কৰি ৰাখিলেই হয়। কামটো প্ৰকাশ নকৰিলে, সেই সঠিকতা কাৰো কাষলৈ নাযায়।
শক্তি
শব্দৰে যুক্তিৰ ক্ৰম অনুসৰণ কৰা পথ আৰু মনৰ ভিতৰত চিত্ৰ বা ছবি চলাই চোৱা পথ—দুয়োটাই আছে। সেয়ে এটা পথেৰে আগবাঢ়িব নোৱাৰিলেও আনটো ৰূপত নতুনকৈ সজাই আগবাঢ়িব পাৰে।
শব্দ আৰু মানসিক ছবি দুয়োটাৰে একেই সিদ্ধান্ত পোৱা যায় নে মিলাই চায়। সেয়ে কেৱল এটা ধৰণে চালে ধৰা নপৰা মূল ধাৰণাৰ অমিল বা বুজোৱাৰ মাজত বাদ পৰা ধাপ স্পষ্ট হৈ উঠে।
‘কিবা এটা ঠিক যেন নালাগে’ বুলিয়েই থমকি নৰয়; কিয় ঠিক নহয়, সেয়া আনেও বুজিব পৰা শব্দত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে।
দুৰ্বলতা
দুয়ো ধৰণে শেষলৈকে মিলাই চাব পাৰে বাবেই গ্ৰহণযোগ্যতাৰ মান ওপৰলৈ যায়। 70 নম্বৰতেই যথেষ্ট হোৱা পৰিস্থিতিতো অমিলৰ অনুভৱ ৰৈ গ’লে কাম বন্ধ কৰিব নোৱাৰে।
দুয়ো ধৰণে নিশ্চিত হৈহে কাম কৰে, সেয়ে সিদ্ধান্ত ল’বলৈ সময় লাগে। গতি বিচৰা পৰিস্থিতিত আন টাইপক আগস্থান দিবলগীয়া হয়।
চিন্তাৰ দুটা ধৰণ একেলগে চলায়, সেয়ে মনৰ ভিতৰত চলাই থকা তথ্যৰ পৰিমাণ বেছি হয়। সমান্তৰাল কাম বাঢ়িলে বা দীৰ্ঘ সময় চলি থাকিলে, পিছৰ ভাগত সঠিকতা কমে।