سچ دا کھوجی جواب سُن کے فوراً راضی نہیں ہُندا۔ ‘کی واقعی ایہو اے؟’ تے ‘کی ہور پاسے توں ویکھن اُتے وی ایہو اے؟’ جانچ کے اگے ودھدا اے۔ لفظاں وچ سمجھائی گل نوں من دے خاکے وچ بدلدا اے، تے خاکے وچ وکھائی گل نوں لفظاں وچ اُتار کے ملا کے ویکھدا اے کہ دونوں اِکّو نتیجے تک پہنچدے نیں یا نہیں۔ صرف اِک پاسے دی تسلی نال اوہنوں پورا چین نہیں آؤندا۔
سوچ دے دو اوزار رکھنا ایس قسم دی اصل گل اے۔ لفظاں نال دلیل دے قدم ٹُرن دا راستہ تے من وچ خاکے تے تصویراں چلاؤن دا راستہ—کسی اِک ول نہ جھُک کے حالات مطابق اِدھر اُدھر جا سکدا اے۔ مسئلہ جِنّا پیچیدہ ہووے، اِک پاسے اٹکن اُتے دوجے روپ وچ پا کے اگے ودھ سکدا اے، ایس لئی اوکھے موقعے اُتے ہی گھٹ ڈگمگاؤندا اے۔
قیمت وی ‘دونوں نال جانچن’ توں آؤندی اے۔ پوری تسلی ہون تک جانچ نہیں روک سکدا۔ 70 اَنک کافی ہون والے موقعے اُتے وی کھٹک باقی ہووے تاں جانچ کردا رہندا اے، تے ‘بس تھوڑا ہور’ مُڑ مُڑ کردیاں سارا وقت لنگھ جاندا اے۔ فوراً فیصلہ منگیا جائے تاں ‘مینوں دوجے پاسے توں وی جانچ لین دیو’ کہن دا من کردا اے، تے تیز رفتار والے ماحول وچ بھاری لگدا اے۔
طریقہ اے ‘جانچن دی گنتی دی حد رکھو’۔ دونوں پاسیاں نوں ملا کے ویکھن دی طاقت ایس قسم دا سب توں وڈا ہتھیار اے، ایس لئی روکن دی بجائے پہلے ہی گنتی طے کر لو۔ پیش نہ کرو تاں اوہ صحیح پن کسی تک نہیں پہنچدا۔
طاقتاں
لفظاں نال دلیل دے قدم ٹُرن تے من وچ خاکے تے تصویراں چلاؤن، دونوں راستے نیں؛ اِک پاسے اٹک وی جاؤ تاں دوجے روپ وچ پا کے اگے ودھ سکدے او۔
لفظاں تے من دی تصویر دونوں توں اِکّو نتیجہ نکلدا اے یا نہیں، ایہہ ملا کے ویکھن نال بنیاداں دے فرق تے سمجھاؤن وچ رہ گئے قدم سامنے آؤندے نیں، جیہڑے صرف اِک پاسے توں نظر نہیں آؤندے۔
‘کُجھ غلط لگدا اے’ اُتے نہیں رُکدے، بلکہ کیوں غلط اے، ایہنوں دوجیاں تک پہنچن والے لفظاں وچ بدل سکدے او۔
کمزوریاں
دونوں پاسیاں توں گل نکھار سکّن کرکے قبول کرن دا معیار ودھدا اے، تے 70 اَنک کافی ہون والے موقعے اُتے وی کھٹک باقی ہووے تاں جانچ نہیں روک سکدے۔
دونوں نال جانچ کے عمل کرن کرکے فیصلے وچ وقت لگدا اے۔ تیزی منگن والے موقعے اُتے ہور قسماں اگے نکلدیاں نیں۔
دو سوچ دے طریقے نال نال چلاؤن کرکے من وچ چل رہی مقدار وڈی ہُندی اے۔ نال نال چلن والے معاملے ودھن یا کم لمّا چلن نال پچھلے حصے وچ صحیح پن گھٹدا اے۔