सत्यका जासूसले उत्तर सुन्नेबित्तिकै स्वीकार गर्दैन। ‘साँच्चै त्यस्तै हो?’, ‘अर्को कोणबाट हेर्दा पनि उस्तै हुन्छ?’ भनेर जाँचेपछि मात्र अघि बढ्छ। शब्दमा व्याख्या भएको कुरालाई मनको चित्रमा बदल्छ र चित्रमा देखाइएको कुरालाई शब्दमा उतार्छ। दुवैबाट एउटै निष्कर्ष आउँछ कि आउँदैन भनेर तुलना गर्छ। एउटा तरिकाबाट मात्र विश्वस्त हुँदा केही असहज लागिरहन्छ।
सोच्ने साधन 2 वटा हुनु यस प्रकारको मूल विशेषता हो। शब्दबाट तर्क पछ्याउने बाटो र मनमा चित्र वा दृश्य चलाउने बाटो—कुनै एकमा मात्र नझुकी परिस्थितिअनुसार दुवैबीच आवतजावत गर्न सक्छ। समस्या जति जटिल भयो, एउटामा अड्किँदा अर्को रूपमा बदलेर अघि बढ्न सक्ने शक्ति त्यति उपयोगी हुन्छ। त्यसैले कठिन अवस्थामा पनि सजिलै बिग्रँदैन।
मूल्य पनि यही ‘दुवैबाट जाँच्ने’ बानीबाट आउँछ। पूर्ण रूपमा विश्वस्त नभएसम्म काम रोक्न सक्दैन। 70 अङ्क पर्याप्त हुने ठाउँमा पनि असहजता बाँकी रहे जाँच गरिरहन्छ। ‘अलिकति मात्रै’ थप्दाथप्दै सबै समय सकिन्छ। तुरुन्त निर्णय गर्नुपर्ने बेला ‘अर्को तरिकाले पनि जाँच्न दिनुहोस्’ भन्न मन लाग्छ र छिटो गति भएको ठाउँमा सुस्त देखिन्छ।
उपाय भनेको ‘जाँच्ने पटकको सीमा राख्नु’ हो। दुवैबाट तुलना गर्न सक्ने क्षमता यस प्रकारको सबैभन्दा ठूलो शक्ति भएकाले त्यसलाई रोक्नुभन्दा कति पटक गर्ने भनेर तय गर्नुहोस्। प्रस्तुत नगरेसम्म त्यो शुद्धता कसैसम्म पुग्दैन।
बलिया पक्षहरू
शब्दबाट तर्क पछ्याउने र मनमा चित्र वा दृश्य चलाउने दुवै बाटो भएकाले एउटामा अड्किए पनि अर्को रूपमा बदलेर अघि बढ्न सक्नुहुन्छ।
शब्द र चित्र दुवैबाट एउटै निष्कर्ष आउँछ कि आउँदैन भनेर जाँच्ने भएकाले एउटा तरिकाबाट मात्र नदेखिने आधारको भिन्नता र व्याख्यामा छुटेका चरण देखिन्छन्।
‘केही नमिलेको जस्तो छ’ भनेर मात्र नरोकिई किन नमिलेको हो भनेर अरूले बुझ्ने शब्दमा उतार्न सक्नुहुन्छ।
कमजोर पक्षहरू
दुवैबाट गहिरिएर जाँच्न सक्ने भएकाले स्वीकार गर्ने स्तर माथि जान्छ। 70 अङ्क पर्याप्त हुने ठाउँमा पनि असहजता बाँकी भए काम रोक्न सक्नुहुन्न।
दुवैबाट जाँचेपछि मात्र अघि बढ्ने भएकाले निर्णयमा समय लाग्छ। छिटो गर्नु आवश्यक पर्ने अवस्थामा अन्य प्रकारभन्दा पछि पर्नुहुन्छ।
दुई सोच्ने तरिका सँगै चलाउने भएकाले मनमा चलिरहेको जानकारी धेरै हुन्छ। एकैपटकका काम बढ्दा वा धेरै समय जारी रहँदा पछिल्लो चरणमा शुद्धता घट्छ।